{"id":230500,"date":"2025-11-30T07:55:16","date_gmt":"2025-11-30T05:55:16","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230500"},"modified":"2025-11-30T07:55:16","modified_gmt":"2025-11-30T05:55:16","slug":"navderen-jinen-kurd-kurdistan-mukriyani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230500","title":{"rendered":"Navd\u00ear\u00ean jin\u00ean Kurd; Kurdistan Mukriyan\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa <\/strong><\/p>\n<p><strong>Kurdistan Mukriyan\u00ee<\/strong> zimannas, niv\u00eesikar \u00fb \u00e7alakvan\u00ea maf\u00ea jinan \u00fb helbestvana Kurd e. li sala 1947\u2019an a Zay\u00een\u00ee li baj\u00ear\u00ea Hewl\u00ear\u00ea ji day\u00eek b\u00fbye. Bav\u00ea Kurdistan Mukriyan\u00ee, \u201cG\u00eev\u00ee Mukriyan\u00ee\u201d ji ber heskirina ku bi Komara Kurdistan\u00ea re heb\u00fbye, nave ke\u00e7ika xwe kiriye \u201cKurdistan\u201d \u00fb hin deman ev nav\u00ea han j\u00eara b\u00fbye bi pirsgir\u00eak j\u00ee, berpirs\u00ean Beis j\u00ea ra gotine nav\u00ea te Kurdistan e \u00fb tu cudah\u00eexwaz\u00ee, pir bi zehmet\u00ee nasnameya Iraq\u00ea j\u00eara dane. Huzn\u00ee ap\u00ea w\u00ea b\u00fbye.<\/p>\n<p>Di sala 1923\u2019an de bav\u00ea Kurdistan Mukriyan\u00ee yan\u00ee G\u00eew\u00ee \u00fb ap\u00ea w\u00ea Huzn\u00ee di\u00e7in Bexday\u00ea, di sala 1925\u2019an de j\u00ee di\u00e7in Rewandiz\u00ea \u00fb di sala 1926an de li wir \u00e7apxaneyek ava dikin \u00fb kovara \u201cZar\u00ea Kurdmanc\u00ee\u201d derdixin.<\/p>\n<p>Li k\u00ealeka \u00c7apxaneya Kurdistan\u00ea bo \u00e7apkirina pirt\u00fbkan, G\u00eew\u00ee Mukriyan\u00ee kamerayek\u00ea t\u00eene Hewl\u00ear\u00ea da ku w\u00eaney\u00ean rew\u015fenb\u00eer \u00fb kesayetan p\u00ea bigire. Li Hewl\u00ear\u00ea kovara \u201cRonak\u00ee\u201d, rojnameya \u201cHewl\u00ear\u201d \u00fb kovara \u201cHetaw\u201d di \u00e7apxaneya w\u00ee de dihatin \u00e7apkirin.<\/p>\n<p>Kurdistan Mukriyan\u00ee xwendina xwe ya destp\u00eak\u00ee, nav\u00een \u00fb dibistana nav\u00een li Hewl\u00ear\u00ea qedandiye. \u00db pi\u015ft\u00ee ku li zan\u00eengeha Bexday\u00ea bawernameya Kaloryos bi pileya yekem li be\u015fa ziman\u00ea kurd\u00ee werdigire, ji bo qedandina xwendina xwe ya bilind di\u00e7e Moskow\u00ea. Di sala 1977\u2019an de li Enst\u00eetuya Rojhilatnasiy\u00ea ya Akademiya Sovyet\u00ea doktoraya xwe di war\u00ea f\u00eelojolojiy\u00ea de wergirtiye \u00fb di heman sal\u00ea de vedigere Kurdistan\u00ea \u00fb li zan\u00eengeha Sil\u00eamaniy\u00ea tay\u00een dibe. Di navbera sal\u00ean 1978-1982\u2019an de li zan\u00eengeha Sil\u00eamaniy\u00ea \u00fb pi\u015ftre j\u00ee li zan\u00eengeha Selahed\u00een\u00ea serok\u00ea be\u015fa ziman\u00ea kurd\u00ee b\u00fb. Di sala 1982\u2019an de di\u00e7e Bexday\u00ea \u00fb heta sala 1987an di Dezgeha \u00c7and \u00fb We\u015fan\u00ean Kurd\u00ee ya Wezareta Rew\u015fenb\u00eer\u00ee \u00fb Ragihandin\u00ea de kar dike. Li wir di kovar\u00ean Beyan \u00fb Rew\u015fenb\u00eeriya N\u00fb de gotaran belav dike.<\/p>\n<p>Di sala 1991\u2019\u00ea de \u00e7\u00fbye Holenday\u00ea \u00fb li Navenda Wergeran\u00ea wek pispor \u00fb nirx\u00eener kar dike. \u00db di sala 1999\u2019an de li dezgeha \u00e7ap \u00fb we\u015fana Aras serperi\u015ftiya amadekirin, ji n\u00fb ve niv\u00ees\u00een \u00fb \u00e7apkirina \u201cFerhenga Kurdistan\u00ea\u201d kar kiriye. Di sala 2000\u2019an de b\u00fb bi endameka \u00e7alak a Kom\u00eeteya Karg\u00ear\u00ee ya Kora Zaniyariy\u00ean Kurdistan\u00ea \u00fb di sala 2006\u2019an de j\u00ee b\u00fb seroka w\u00ea. Di sala 2001\u00ea de b\u00fb serniv\u00eesera kovara \u201c\u015ea\u00fb\u015fka\u201d, ku kovareke rew\u015fenb\u00eeriya demsal\u00ee bo jinan b\u00fb, \u00fb di sala 2002\u2019an de \u201cNavenda \u015ea\u00fb\u015fka ji bo \u00e7alakiy\u00ean rew\u015fenb\u00eer\u00ee\u201d ava kir. \u00db di sala 2007\u2019\u00ea de wek sekretera Yek\u00eetiya Jin\u00ean Kurdistan\u00ea hat hilbijartin.<\/p>\n<p><strong>Berhem\u00ean Kurdistan Mukriyan\u00ee:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Ferhenga R\u00fbs\u00ee-Kurd\u00ee, Moskov ya 1977\u2019an.<\/li>\n<li>Jin di veh\u00fbnandina helbesta Kurd\u00ee de, Sil\u00eaman\u00ee 1978\u2019an.<\/li>\n<li>R\u00eazimana Kurd\u00ee ji bo Pola Yekem a Be\u015fa Ziman\u00ea Kurd\u00ee ya Zan\u00eengeh\u00ean Iraq\u00ea (bi al\u00eekariya Nesr\u00een Fexr\u00ee), Hewl\u00ear, 1982\u2019an.<\/li>\n<li>Wergera pirt\u00fbka (R\u00eazimana Kurd\u00ee: Bi Am\u00fbr\u00ean Devok\u00ean Kurmanc\u00ee \u00fb Soran\u00ee) ya Kanala Kurdoyv ji R\u00fbs\u00ee bo Kurd\u00ee, \u00c7apxaneya El-Adib El-Bexdad\u00ee, 1984\u2019an.<\/li>\n<li>Hevoksaziya Hevok\u00ean T\u00eakel, We\u015fanxaneya Aras, Hewl\u00ear,2004\u2019an.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa Kurdistan Mukriyan\u00ee zimannas, niv\u00eesikar \u00fb \u00e7alakvan\u00ea maf\u00ea jinan \u00fb helbestvana Kurd e. li sala 1947\u2019an a Zay\u00een\u00ee li baj\u00ear\u00ea Hewl\u00ear\u00ea ji day\u00eek b\u00fbye. Bav\u00ea Kurdistan Mukriyan\u00ee, \u201cG\u00eev\u00ee Mukriyan\u00ee\u201d ji ber heskirina ku bi Komara Kurdistan\u00ea re heb\u00fbye, nave ke\u00e7ika xwe kiriye \u201cKurdistan\u201d \u00fb hin deman ev nav\u00ea han j\u00eara b\u00fbye bi pirsgir\u00eak j\u00ee, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230501,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":["post-230500","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-serbest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230500"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230502,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230500\/revisions\/230502"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230501"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}