{"id":230492,"date":"2025-11-30T07:53:01","date_gmt":"2025-11-30T05:53:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230492"},"modified":"2025-11-30T07:53:01","modified_gmt":"2025-11-30T05:53:01","slug":"hiskesaliya-kurdistane-u-bandora-we-li-ser-jiyane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230492","title":{"rendered":"Hi\u015fkesaliya Kurdistan\u00ea \u00fb bandora w\u00ea li ser jiyan\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Biruc Res\u00fbl\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li Kurdistan\u00ea, her ku di\u00e7e bandora hi\u015fkesaliy\u00ea b\u00eatir xwe n\u00ee\u015fan dide. S\u00fblav \u00fb \u00e7em\u00ean ku bi salan e diherikin, ji ber k\u00eamb\u00fbna baran\u00ea z\u00fbwa b\u00fbn, di heman dem\u00ea de xeteriya li ser berhem\u00ean \u00e7andiniy\u00ea, ajalvan\u00ee \u00fb xwezay\u00ea z\u00eade dibe.<\/strong><\/p>\n<p>Hi\u015fkesal\u00ee diyardeyek xwezay\u00eeye ku dibe sedema xirab\u00fbna rew\u015fa abor\u00ee \u00fb civak\u00ee. Hi\u015fkesal\u00ee ji ber k\u00eambar\u00eena berf \u00fb baran\u00ea \u00e7\u00eadibe, dibe sedema k\u00eamb\u00fbna berhem\u00ean \u00e7andin\u00ee \u00fb lawirvaniy\u00ea, di heman dem\u00ea de xwezay\u00ea j\u00ee t\u00eak dibe.<\/p>\n<p>Li Kurdistan\u00ea, her ku di\u00e7e bandora hi\u015fkesaliy\u00ea b\u00eatir xwe n\u00ee\u015fan dide. S\u00fblav \u00fb \u00e7em\u00ean ku bi salan e diherikin, ji ber k\u00eamb\u00fbna baran\u00ea z\u00fbwa b\u00fbn. T\u00ea d\u00eetin ku di \u00e7eman de av j\u00ee nemaye. Herwiha nebar\u00eena baran\u00ea \u00fb germa z\u00eade j\u00ee bandoreke mezin li \u015f\u00eenatiyan dike.<\/p>\n<p><strong>Hin m\u00eenak\u00ean hi\u015fkesaliya Kurdistan\u00ea:\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Li nav\u00e7eya Elk\u00ea ya \u015eirnex\u00ea ku bi sulav, zozan \u00fb \u00e7em\u00ean xwe bi nav \u00fb deng e \u00eesal hi\u015fkesal\u00ee xwe bi her away\u00ee n\u00ee\u015fan dide. Li gund\u00ea Gelej\u00ear\u00ea y\u00ea nav\u00e7ey\u00ea ku sulav l\u00ea heye, ji ber h\u015fkesaliy\u00ea ava sulav\u00ea gelek k\u00eam b\u00fbye. Welatiy\u00ean ku bi ava sulava Gelej\u00ear\u00ea bax \u00fb bax\u00e7ey\u00ean xwe av didin, \u00eesal ji ber k\u00eamb\u00fbna av\u00ea roj\u00ean zor \u00fb zehmet derbas dikin.<\/p>\n<p><strong>\u00c7em\u00ea Nerd\u00fb\u015f\u00ea qir\u00eaj diherike<\/strong><\/p>\n<p>\u015eirnex ku bi talankirina xwezay\u00ea \u00fb bir\u00eena daran her tim di rojev\u00ea de ye, bi avakirina kan\u00ean komir, x\u00eez \u00fb l\u00eager\u00eena petrol\u00ea hewa \u00fb \u00e7em\u00ean w\u00ea j\u00ee t\u00ean qir\u00eajkirin. Kan\u00ean komir \u00fb mad\u00ean\u00ean cuda ku ji aliy\u00ea aligir\u00ean desthilat \u00fb sermayedar\u00ean her\u00eam\u00ea v\u00ea hatine \u00e7\u00eakirin, wendahiyeke mezin didin xwezaya her\u00eame. \u015e\u00eerketa Bolunmez Enerj\u00ee ya Suleyman Bolunmez ku li ser r\u00eaya \u00fb \u015eirnex\u00ea kana komir\u00ea \u00e7\u00eakiriye dibe sedema qir\u00eajb\u00fbna \u00c7em\u00ea Nerd\u00fb\u015f. \u00c7em\u00ea Nerd\u00fb\u015f ku ji bin \u00e7iyay\u00ea C\u00fbd\u00ee diherike ji ber av \u00fb gemara kana komir\u00ea dikeve nava \u00e7em qir\u00eaj dibe \u00fb wek heriy\u00ea diherike. Li gor gotin\u00ean \u015f\u00eaniy\u00ean gund \u00c7em\u00ea Nerd\u00fb\u015f\u00ea beriya kan\u00ean komir\u00ea zelal diherik\u00ee \u00fb di nav de gelek mas\u00ee heb\u00fbn e. L\u00ea niha di d\u00eemenan de j\u00ee xuya dike ku \u00e7em bi awayek\u00ee qir\u00eaj diherike \u00fb qir\u00eajiya kan\u00ean komir\u00ea j\u00ee di nav \u00e7em de diyar dibe. Bi qir\u00eajb\u00fbna \u00e7em re \u00ead\u00ee mas\u00ee j\u00ee di nav \u00e7em de nemane \u00fb dimirin. Dema me li wir d\u00eemen\u00ea \u00e7em digirt, \u015fivanek\u00ee temen\u00ea w\u00ee h\u00ea zarok b\u00fb, pez\u00ea xwe an\u00eeb\u00fb ber \u00e7em \u00fb ne\u00e7ar b\u00fb pez\u00ea xwe li vir av bide. \u015eivan da zan\u00een pez v\u00ea ava qir\u00eaj v\u00eadixwe \u00fb nexwe\u015f dikeve. L\u00ea ji bil\u00ee vir li cihek\u00ee din av tune ye \u00fb ji ber v\u00ea ew ne\u00e7ar dim\u00eenin li vir pez\u00ea xwe av bide.<\/p>\n<p><strong>Pez\u00ea gundiyan ji ber av\u00ea nexwe\u015f dikeve<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7em\u00ea N\u00eard\u00fb\u015f, ji gund\u00ean bi ser \u015eirnex\u00ea ve dest p\u00ea dike \u00fb heta nav\u00e7eya Silopiyay\u00ea diherike \u00fb p\u00eadiviya av\u00ea ya welatiy\u00ean her\u00eam\u00ea dab\u00een dike. L\u00ea ji ber qir\u00eajb\u00fbna \u00e7em, ava vexwarin\u00ea ya welatiy\u00ean her\u00eam\u00ea j\u00ee qir\u00eaj dibe \u00fb ev yek metirsiy\u00ean jiyan\u00ee bi xwe re t\u00eene. Qir\u00eajb\u00fbna \u00e7em ne ten\u00ea bandor li ser welatiyan dike di heman deme de ji bo sewalan j\u00ee metirsiyan derdix\u00een\u00ea. Sewl\u00ean ku di \u00e7em de av\u00ea v\u00eadixwin nexwe\u015f dikevin. Ji b\u00eel\u00ee \u00e7em j\u00ee li w\u00ea derdor\u00ea cihek\u00ee ku sewal bikarin ava paq\u00eej v\u00eaxwin tune ye. Tev\u00ee gil\u00ee \u00fb gaz\u00een\u00ean welatiyan j\u00ee l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean kan\u00ean komir\u00ea re \u00e7areseriyek nehatiy\u00ea d\u00eetin \u00fb h\u00ea j\u00ee l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean kan\u00ean komir\u00ea diherikin nava \u00e7em.<\/p>\n<p><strong>Talankirina xwezay\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Dewleta Tirk a dagirker li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb li Rojavay\u00ee Kurdistan\u00ea j\u00ee m\u00eena Efr\u00een bi awayek\u00ee plankir\u00ee ekolojiy\u00ea qir dike. Ji van dever\u00ean ku ekolojiya w\u00ea t\u00ea qirkirin piran\u00ee li ser \u015eernex \u00fb Efr\u00een\u00ea ev yek p\u00eak t\u00ea. Di sal\u00ean 1990\u2019\u00ee de li \u015eirnex\u00ea \u00fb nav\u00e7ey\u00ean w\u00ea gelek gund hatin valakirin \u00fb xwezaya w\u00ea w\u00earan kiriye. Li gund\u00ean ku bi hinceta \u201cEwlehiy\u00ea\u201d hatin qedexekirin ji \u015f\u00eerket\u00ean maden\u00ea \u00fb kes\u00ean ku daran talan dikin re r\u00ea hatiye vekirin. Gund, \u00e7iya \u00fb war\u00ean \u015eirnex\u00ea ku ji welatiy\u00ean w\u00ea re qedexe ye, b\u00fbye cih\u00ea talana xwezay\u00ea \u00fb bir\u00eena daran. Bir\u00eena daran li \u00e7iyay\u00ean C\u00fbd\u00ee, Gabar, Besta \u00fb li her\u00eama Komete ya nav\u00e7eya Elk\u00ea heta \u00e7oltera gund\u00ea Elem\u00fbn\u00ea ya nav\u00e7eya Qileban\u00ea belav b\u00fb. Ji bil\u00ee bir\u00eena daran j\u00ee xwezaya \u015eirnex\u00ea bi dest\u00ea \u015f\u00eerket\u00ean maden\u00ea t\u00ea talankirin. Bi heman r\u00eabaz\u00ea ji 2019`an \u00fb heya roja \u00eero li ser Efr\u00een\u00ea ev kiryar \u00fb talankiran xwezay\u00ea t\u00ea kirin, dewleta Tirk \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea bi hezaran dar\u00ean zet\u00fbnan li Efr\u00een\u00ea bir\u00eene ku hewil dide Efr\u00een veguguher\u00eene \u00e7olistan.<\/p>\n<p><strong>\u00c7em\u00ea Dicl\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Li ser \u00c7em\u00ea Dicl\u00ea y\u00ea nav\u00e7eya Ciz\u00eer\u00ea gelek kan\u00ean x\u00eez\u00ea hatine vekirin. Tev\u00ee ku Wezareta Hewirdor \u00fb Bajarvaniy\u00ea di 8\u2019\u00ea Kan\u00fbna 2007\u2019an de dest\u00fbrdayina vekirina kan\u00ean x\u00eez \u00fb x\u00ee\u00e7\u00ea batal kiriy\u00ea j\u00ee li ser \u00c7em\u00ea Dicley\u00ea kan\u00ean x\u00eez\u00ea t\u00ean vekirin. Kan\u00ean x\u00eez\u00ea ku ne ruhseta wan heye \u00fb ne j\u00ee dest\u00fbra wan a \u00c7ED\u2019\u00ea heye nay\u00ean girtin \u00fb xebat\u00ean xwe berdewam dikin. Kan\u00ean x\u00eez\u00ea jiyana zindiyan \u00fb xwezay\u00ea j\u00ee dixe xeterey\u00ea. Kana x\u00eez\u00ea ku li ser \u00e7em\u00ea Dicley\u00ea ya nez\u00ee li taxa \u00c7emk\u00fbrk a nav\u00e7eya Ciz\u00eer\u00ea r\u00ea li ber xetereya jiyana mirovan \u00fb sewalan vedike. Ji ber xebat\u00ean kana x\u00eez\u00ea \u00e7em k\u00fbr b\u00fbye \u00fb welatiy\u00ean ku dixwazin bikevin \u00e7em j\u00ee bi xeniqandin\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin.<\/p>\n<p><strong>Hi\u015fikesaliya li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Talava Kan\u00ee Berazan ku 30 k\u00eelometreyan li bakur\u00ea rojhilat\u00ea Mehabad\u00ea ye, bi temam\u00ee hi\u015fk b\u00fbye \u00fb dilopek av j\u00ee t\u00ea de nemaye. Ev hi\u015fkesal\u00ee ne ten\u00ea ziyaneke mezin gihandiye sektor\u00ean \u00e7andin\u00ee, ajaldar\u00ee \u00fb ge\u015ftyariy\u00ea li her\u00eam\u00ea, l\u00ea di heman dem\u00ea de b\u00fbye sedema fikar\u00ean k\u00fbr \u00ean j\u00eengehpar\u00eazan. Ev talava ku j\u00eengeha bi hezaran balinde, ajal\u00ean k\u00fbv\u00ee \u00fb gelek cor\u00ean masiyan b\u00fb, niha b\u00fbye \u00e7olistanek. Be\u015fek ji zindeweran ji ber b\u00eaaviy\u00ea telef b\u00fbne, be\u015fek\u00ee din her\u00eam terikandine \u00fb y\u00ean ku mane j\u00ee di bin metirsiya tuneb\u00fbn\u00ea de ne Li hember\u00ee v\u00ea karesat\u00ea, gundiy\u00ean dever\u00ea dest bi hewldaneke mirov\u00ee kirine. Wan li navenda talav\u00ea \u00e7alek kolane \u00fb bi pompek\u00ea ava vexwarin\u00ea ji bo balinde \u00fb ajal\u00ean ku mane dab\u00een dikin. Talava Kan\u00ee Berazan, di dema ku t\u00ear av b\u00fb, xwed\u00ee r\u00fbbereke 1050 hektar\u00ee \u00fb k\u00fbrahiyeke 60 sant\u00eemetrey\u00ee b\u00fb. Ew stargeha 180 cor\u00ean balindeyan \u00fb gelek cor\u00ean ajal\u00ean din b\u00fb. Hinek ji van balindeyan, weke Werdeka ser sp\u00ee, Werdeka mermer\u00ee \u00fb Z\u00eeqawle, ji ber\u00ea de di bin metirsiya tuneb\u00fbn\u00ea de b\u00fbn. Niha bi hi\u015fkb\u00fbna talav\u00ea re, j\u00eengehpar\u00eaz ditirsin ku ev cor\u00ean nadir bi temam\u00ee ji hol\u00ea rabin.<\/p>\n<p><strong>Z\u00eadeb\u00fbna gaz\u00ean jehr\u00ee dibe metirsiya tu\u015feya nexwe\u015fiya pence\u015f\u00ear\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Guher\u00eena avheway\u00ea di \u00e7end sal\u00ean bor\u00ee de gelek z\u00eade b\u00fbye \u00fb pileya germahiy\u00ea bilind b\u00fbye, bandor\u00ea li zev\u00ee, mirov \u00fb lawiran kiriye. Sedema bandora bilindb\u00fbna pileya germahiy\u00ea toz \u00fb k\u00eamb\u00fbna av\u00ea ye. K\u00eamb\u00fbna av\u00ea ku em \u00eesal h\u00ees dikin, van diyardeyan bi \u00e7av\u00ean xwe dib\u00eenin. Ev yek hi\u015fkesal\u00ee ye ku ji ber \u015fer \u00fb w\u00earankariy\u00ea \u00fb z\u00eadeb\u00fbna wesay\u00eed \u00fb am\u00fbr\u00ean veguhestin\u00ea \u00fb dumana wan e. Z\u00eadeb\u00fbna hejmara r\u00fbni\u015ftvanan hem\u00fb bandor\u00ea li ser bilindkirina pileya germahiy\u00ea kiriye \u00fb z\u00eadeb\u00fbna r\u00eajeya gaza jehr\u00ee di zeviyan de pileya germahiy\u00ea z\u00eade dike. Ji ber bilindb\u00fbna pileya germahiy\u00ea \u00fb k\u00eamb\u00fbna av\u00ea, gelek nexwe\u015fiy\u00ean bakter\u00ee \u00fb v\u00eerus, bi taybet\u00ee di werza hav\u00een\u00ea de belav dibin. Z\u00eadeb\u00fbna gaz\u00ean jehr\u00ee di nava heway\u00ea de dibin sedema metirsiya nexwe\u015fiya pence\u015f\u00ear\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Hi\u015fkesaliya li Qend\u00eel\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Her wiha niha Qend\u00eel j\u00ee di hi\u015fkesaliyeke gelek dijwar de derbas dibe. Sala 2025\u2019an de ku ji ber k\u00eambar\u00eena baran \u00fb berf\u00ea bandorek z\u00eade li \u00e7avkaniya av\u00ea kiriye, r\u00fbbar gelek k\u00eam b\u00fbne, v\u00ea yek\u00ea j\u00ee ji bo r\u00fbni\u015ftvan\u00ean Binar\u00ea Qend\u00eel\u00ea gelek pirsgir\u00eakan bi xwe re aniye. Dibe sedem ku r\u00fbni\u015ftvan\u00ean Binar\u00ea Qend\u00eel\u00ea nikaribin li gor\u00ee p\u00eawist e kar \u00fb bar\u00ean xwe bikin. Debara jiyana xelk\u00ea v\u00ea her\u00eam\u00ea li ser \u00e7andin\u00ee \u00fb lawirvaniy\u00ea ye. Hi\u015fkesal\u00ee \u00fb guher\u00eena avheway\u00ea, bandorek z\u00eade li ser Binar\u00ea Qend\u00eel\u00ea kiriye. Gelek b\u00eer\u00ean ku hene, ger zuha bibin \u00fb av k\u00eam bibe, xelk d\u00ea nikaribe s\u00fbd\u00ea ji wan bib\u00eene, ji ber w\u00ea dibe sedem ku bax \u00fb bax\u00e7e hi\u015fk bibin. Di heman dem\u00ea de em ev dibe sedemeke neyin\u00ee li ser \u00e7andiniy\u00ea \u00fb aboriya civak\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea zeviy\u00ean \u00e7andiniy\u00ea di bin metirsiya windab\u00fbn\u00ea de ye<\/strong><\/p>\n<p>Zeviy\u00ean \u00e7andiniy\u00ea y\u00ean Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea, ji ber k\u00eamiya baran\u00ea, berhem\u00ean \u00e7andiniy\u00ea di j\u00ear metirsyi\u00ea de ne. Ji sed\u00ee 70`\u00ea ji zeviy\u00ean \u00e7andiniy\u00ea li Rojava, z\u00eadetir bi berhem\u00ean genim, ceh, n\u00eesk, pemb\u00fb t\u00ean \u00e7andin. Ji ber hi\u015fkesaliy\u00ea ev n\u00eaz\u00ee 2 sal in welat\u00ee rast\u00ee ziyaneke mezin t\u00ean.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Biruc Res\u00fbl\/Qami\u015flo Li Kurdistan\u00ea, her ku di\u00e7e bandora hi\u015fkesaliy\u00ea b\u00eatir xwe n\u00ee\u015fan dide. S\u00fblav \u00fb \u00e7em\u00ean ku bi salan e diherikin, ji ber k\u00eamb\u00fbna baran\u00ea z\u00fbwa b\u00fbn, di heman dem\u00ea de xeteriya li ser berhem\u00ean \u00e7andiniy\u00ea, ajalvan\u00ee \u00fb xwezay\u00ea z\u00eade dibe. Hi\u015fkesal\u00ee diyardeyek xwezay\u00eeye ku dibe sedema xirab\u00fbna rew\u015fa abor\u00ee \u00fb civak\u00ee. Hi\u015fkesal\u00ee ji ber [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230493,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-230492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230494,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230492\/revisions\/230494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}