{"id":230163,"date":"2025-11-23T07:59:25","date_gmt":"2025-11-23T05:59:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230163"},"modified":"2025-11-23T07:59:25","modified_gmt":"2025-11-23T05:59:25","slug":"bendaven-tirkiye-siyasetek-ji-bo-mesandina-sere-ave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230163","title":{"rendered":"Bendav\u00ean Tirkiy\u00ea; siyasetek ji bo me\u015fandina \u015fer\u00ea av\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Dewleta Tirk da ku \u015fer\u00ea av\u00ea wek\u00ee be\u015fek\u00ee ji siyaseta xwe ya qir\u00eaj li dij\u00ee Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea bime\u015f\u00eene, ji sal\u00ean 60 heya roja \u00eero n\u00eaz\u00ee 20 bendav li ser \u00e7em\u00ean Firat \u00fb Dicl\u00ea daye avakirin. Herwiha bi sedema v\u00ea siyaset\u00ea ava binerd \u00fb sererd a Rojava di metirsiy\u00ea de ye. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Avakirina bendavan li ser \u00e7em\u00ean Dicle \u00fb Firat\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Dewleta Tirk li ser van herdu \u00e7em\u00ean istratej\u00eek derdora 20 bendav dan avakirin. Bendava K\u00eepan yekem bendav e ku li ser \u00e7em\u00ea Firat\u00ea ava b\u00fbye, ji sala 1966\u2019an dewleta Tirk dest bi avab\u00fbna w\u00ea kir \u00fb di 1974\u2019an de bi daw\u00ee kir. Herwiha ji mezintir\u00een bendav\u00ean ku dewleta Tirk ava kirin, Bendava Etaturk(Atat\u00fcrk) e ku ev bendav di sala 1992\u2019an de weke mezintr\u00een bendav li ser asta Tirkiy\u00ea \u00fb Kurdistan\u00ea, hem j\u00ee gir\u00eengtir\u00een bendav\u00ean c\u00eehan\u00ee li ser \u00e7em\u00ea Firat\u00ea pi\u015ft\u00ee 10 salan ji kar \u00fb xebat\u00ea hat avakirin. Di heman dem\u00ea de dewleta Tirk di sala 2006\u2019an de dest bi avakirin Bendava Il\u00eeso li ser \u00e7em\u00ea Dicl\u00ea kir, di sala 2020\u2019an de j\u00ee bi daw\u00ee kir, ev bendav dikeve asta duyem\u00een bi mezib\u00fbna xwe pi\u015ft\u00ee ya Etaturk. Ji bil\u00ee van bendavan, hin bendav\u00ean din li ser \u00e7em\u00ean Firat \u00fb Dicl\u00ea hene \u00fb d\u00eeroka avakirina wan di navbera sal\u00ean 1980 heya sal\u00ean 1990 \u00fb 2000\u2019\u00ee de ye. Bendav\u00ean gir\u00eeng \u00fb mezin \u00ean ku li ser Bendava Dicl\u00ea hatine avakirin ev in: Bendava Dicle, a Sil\u00fbp\u00ee(ev bendav j\u00ee t\u00ea avakirin) , a Batman\u00ea, a Il\u00eeso, a Kiralkiz\u00ee \u00fb di dema hey\u00ee de j\u00ee bendavek li ser Dicl\u00ea bi nav\u00ea Cezre(Ciz\u00eer) li \u015eirnax\u00ea t\u00ea avakirin. Li aliy\u00ea din bendav\u00ean ku li ser \u00e7em\u00ean Firat\u00ea hatine avakirin ev in: Bendava K\u00eepan, a Karakaya, a Atat\u00fcrk, a Karkami\u015f, a Kemal Kili\u00e7 \u00fb a Birecik.<\/p>\n<p><strong>Rew\u015fa ava Firat\u00ea \u00fb siyaseta t\u00eekirina her\u00eam\u00ea<\/strong><\/p>\n<p><strong>Peymana 1987\u2019\u00ea navbera Tirkiy\u00ea \u00fb S\u00fbriy\u00ea<\/strong> weke yekem car hat \u00eemzekirin ji bo rew\u015fa av\u00ea \u00fb r\u00eajeya ava Firat\u00ea. Di w\u00ea peyman\u00ea de Tirkiy\u00ea r\u00eajeya ava Firat\u00ea destn\u00ee\u015fan kir, her\u00ee k\u00eam <strong>500 m\u00b3<\/strong> para S\u00fbriy\u00ea be. L\u00ea kir\u00eeza ava hem\u00fb \u00e7em\u00ean Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea di dawiya sedsala 20\u2019an de dest p\u00ea kir. Wek\u00ee t\u00ea zan\u00een 6 \u00e7em\u00ean serek \u00fb bi 10\u2019an \u00e7em\u00ean din \u00ean bi\u00e7\u00fbk hene. Av di tevahiya \u00e7eman de diherik\u00ee, rew\u015fa ava erd \u00fb binerd ba\u015f b\u00fb, l\u00ea dema ku bendav\u00ean Tirkiy\u00ea li ser \u00e7eman hatin avakirin piraniya \u00e7eman hatin mi\u00e7iqandin \u00fb ava hin ji wan k\u00eam b\u00fb, \u00ead\u00ee ji w\u00ea dem\u00ea ve rew\u015fa av\u00ea \u00fb avhewaya Rojava \u00fb S\u00fbriy\u00ea bi gi\u015ft\u00ee hat guhertin \u00fb kir\u00eez bi xwe re an\u00een. Bi taybet \u00e7em\u00ea Firat\u00ea ew j\u00eadera sereke ya av\u00ea ye ji bo her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea. Di sal\u00ean daw\u00ee de r\u00eajeya ava Firat\u00ea bi awayek\u00ee xeternak ber bi j\u00ear ve b\u00fbye.Li gor\u00ee <strong>ANHA\u2019\u00ea dewleta<\/strong> Tirk asta ava Firat\u00ea k\u00eam kirye \u00fb b\u00fbye <strong>200 m\u00b3\/s<\/strong>. <strong>ANF<\/strong> j\u00ee di n\u00fb\u00e7eyeke xwe de tekez dike ku ji sala 2021\u2019an ve Tirkiye ten\u00ea <strong>200 m\u00b3\/s para ava Firat\u00ea<\/strong> berdide. <strong>Herwiha li gor\u00ee Rewangeha Maf\u00ea Mirovan a S\u00fbriy\u00ea<\/strong> hat diyarkirin ku di hin deman de ava \u00e7em\u00ea Firat\u00ea digih\u00eaje <strong>250 m\u00b3\/s<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Tirkiy\u00ea \u015fer\u00ea av\u00ea dime\u015f\u00eene \u00fb her\u00eam ber zuhab\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e<\/strong><\/p>\n<p>Wek\u00ee t\u00ea zan\u00een \u00e7em\u00ea Dicle \u00fb y\u00ea Firat du \u00e7em\u00ean her\u00eam\u00ee ne, ava wan ji \u00e7iyay\u00ean Kurdistan\u00ea der t\u00ea. L\u00ea ji ber ku gel\u00ea Kurd \u00fb cotkar\u00ean Kurdan li Rojava \u00fb Ba\u015f\u00fbr s\u00fbd j\u00ea werdigirtin, dewleta Tirk dest bi projey\u00ean xwe kirin. Rew\u015fa her\u00eam\u00ea ber bi zuhab\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e, pispor \u00fb l\u00eakol\u00eener\u00ean ava binerd v\u00ea yek\u00ea xeternak dib\u00eenin ji ber ku xez\u00eeneya ava her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea her ku di\u00e7e k\u00eamtir dibe, ber\u00ee sal\u00ean ziwahiy\u00ea ango ber\u00ee 10 sal\u00ean derbasb\u00fby\u00ee r\u00eajeya ava binerd ji 40 metreyan heya 60\u2019\u00ee\u00a0 k\u00fbr b\u00fb, l\u00ea di dema hey\u00ee de z\u00eadey\u00ee 75 metreyan e, sedem ji k\u00eambar\u00eena baran\u00ea\u00a0 \u00fb zuhab\u00fbna \u00e7em\u00ean ku j\u00eadera wan Bakur\u00ea Kurdistan \u00fb Tirkiy\u00ea ye.<\/p>\n<p><strong>Encam\u00ean pirsgir\u00eaka av\u00ea li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea \u00fb \u00e7areser\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Siyaseta dewleta Tirk a ku di \u00e7ar\u00e7oveya \u015fer\u00ea av\u00ea de dide me\u015fandin xwed\u00ee bandor e li hem\u00fb war\u00ean jiyan\u00ea. Nemaze k\u00eamb\u00fbna av\u00ea vexwarin\u00ea di gelek her\u00eaman de, nim\u00fbneya v\u00ea yek\u00ea qutkirina ava stasyona Elok a bajar\u00ea Ser\u00eakaniy\u00ea. Ev yek hi\u015ft ku kir\u00eezeke av\u00ea li bajar \u00fb gundewar\u00ea Hesek\u00ea derkeve \u00fb bi hezar\u00ean \u015f\u00eeney\u00ean w\u00ea b\u00eaav \u00fb elektr\u00eek bim\u00eenin. Z\u00eadeb\u00fbna bihay\u00ean xwarin ji ber k\u00eam hilber\u00eena \u00e7andin\u00ee \u00fb \u00e7eksaziy\u00ea, rew\u015fa \u00e7andiniy\u00ea ji ber k\u00eambar\u00eena baran\u00ea \u00fb mi\u00e7iqandina \u00e7em\u00ean her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea di sal\u00ean daw\u00een de lawaz b\u00fbye. Di encam\u00ea de j\u00ee ava binerd k\u00eam b\u00fbye. Eger siyaseta dewleta Tirk a t\u00eekirina gel\u00ea Kurd \u00fb tevahiya gel\u00ean Barku Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea bidome w\u00ea kir\u00eez\u00ean mirov\u00ee r\u00fbbidin. Lewma j\u00ee p\u00eaw\u00eest e hin gav\u00ean \u00e7areseriy\u00ea b\u00ean av\u00eatin, yek j\u00ea \u00eemzekirina peymaneke daw\u00ee weke peymana <strong>1987\u2019\u00ea<\/strong>, di encam\u00ea de j\u00ee para ava Rojava ji Firat\u00ea were day\u00een. Hem j\u00ee ava \u00e7em\u00ea Dicl\u00ea nekeve bin xizmeta siyaseta dewleta Tirk \u00fb li gor\u00ee p\u00eevan\u00ean exlaq\u00ee \u00fb xwezay\u00ee ava w\u00ea biherike. Di heman dem\u00ea de div\u00ea hem\u00fb \u00e7em\u00ean ku ji h\u00eala Dewleta Tirk ve hatine girtin, werin berdan. Herwiha p\u00eaw\u00eest e hem\u00fb saziy\u00ean eleqedar \u00fb rixis\u00ean navnetewey\u00ee, hem j\u00ee komeley\u00ean av\u00ea y\u00ean c\u00eehan\u00ee bibin navb\u00eankar ji bo \u00e7areserkirina pirsgir\u00eaka ava Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea. Di heman dem\u00ea de \u00e7areseriyek ji hem\u00fb bendav\u00ea ku av di wan de dim\u00eene, were d\u00eetin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo Dewleta Tirk da ku \u015fer\u00ea av\u00ea wek\u00ee be\u015fek\u00ee ji siyaseta xwe ya qir\u00eaj li dij\u00ee Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea bime\u015f\u00eene, ji sal\u00ean 60 heya roja \u00eero n\u00eaz\u00ee 20 bendav li ser \u00e7em\u00ean Firat \u00fb Dicl\u00ea daye avakirin. Herwiha bi sedema v\u00ea siyaset\u00ea ava binerd \u00fb sererd a Rojava di metirsiy\u00ea de ye. Avakirina bendavan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230164,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":["post-230163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polotika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230163"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230165,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230163\/revisions\/230165"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}