{"id":229918,"date":"2025-11-17T09:44:47","date_gmt":"2025-11-17T07:44:47","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=229918"},"modified":"2025-11-17T09:44:47","modified_gmt":"2025-11-17T07:44:47","slug":"rol-u-giringiya-zimane-kurdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=229918","title":{"rendered":"Rol \u00fb gir\u00eengiya ziman\u00ea Kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Lava Eyo<\/strong><\/p>\n<p>Tekez gerek were zan\u00een ku \u015fert e her mirov bi ziman\u00ea, dayika xwe bipeyive \u00fb xwe bi ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea \u00eefade bike. Ziman nasname \u00fb heb\u00fbna mirov e. Mijara ziman ji bo netewa Kurd xwed\u00ee giringiyeke jiyan\u00eeye \u00fb her netew gerek ji bo ziman\u00ea xwe t\u00eako\u015f\u00een bike \u00fb qet derfet nede tu kes\u00ee ku; ziman\u00ea xwe li ser wan ferz bike \u00fb yan j\u00ee ziman\u00ea wan \u00eenkar bike. Div\u00ea her gel xwe b\u00eene pileya ku bikare bi ziman\u00ea xwe y\u00ea day\u00eek\u00ea perwerde bib\u00eene, berhem\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb huner\u00ee bi afir\u00eene \u00fb di jiyana xwe ya rojane de bi kar b\u00eene. Li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea gelek ziman ji ber, pol\u00eet\u00eekay\u00ean bi\u015faftin\u00ea ber bi tuneb\u00fbn\u00ea ve di\u00e7in \u00fb bi dem\u00ea re \u00a0ziman\u00ea dayik\u00ea t\u00ea \u00a0ji b\u00eer kirin.<\/p>\n<p>Ziman\u00ea day\u00eek\u00ea weke maf\u00ea serkeye y\u00ea her netew\u00eay\u00ea ye lazime, her gel j\u00ee li ziman \u00fb \u00e7anda xwe xwed\u00ee derkeve \u00fb bipar\u00eaze. Ziman\u00ea mirov \u00e7and \u00fb rumeta mirove ger ku ziman\u00ea, mirov qedexe be w\u00ea dem\u00ea mirov b\u00ea \u00e7and \u00fb rumete \u00fb gerek ji bo \u00e7and \u00fb rumeta; xwe t\u00eako\u015f\u00een bike \u00fb ger were xwestin j\u00ee gerek can\u00ea xwe j\u00ee bike qurban. Lazime \u00a0were zan\u00een ku ziman\u00ea dayik\u00ea t\u00eaye \u00e7i, watey\u00ea \u00fb di ser\u00eamin de j\u00ee nakok\u00ee hate \u00e7\u00eakirin \u00fb pi\u015ft\u00ee li ser v\u00ea mijar\u00ea l\u00eahub\u00fbn kirin; ez giha\u015ftim rastiya v\u00ea watey\u00ea \u00fb wateya xwe j\u00ee ewe ku, dema zarok nu f\u00ear\u00ee xeberdan\u00ea dibe: Dayik weke mamosteya seretay\u00ee zarokan f\u00eare dike \u00fb her bi wan re xeber dide \u00fb lorikan dib\u00eaje.<\/p>\n<p>Ji xwe cara yek\u00ea dayik\u00ea ziman ke\u015fif kiriye \u00fb t\u00eaye gotin ku, mirov di zeman\u00ean ber\u00ea deweke sewalan dikire q\u00ear\u00een \u00fb wiha mirovan bi hevre; t\u00eakiliy\u00ean xwe didan \u00e7\u00eakirin l\u00ea dayik ji ber mijulb\u00fbna, bi zarokan re roj bi roj f\u00ear\u00ee axaftin\u00ea dike \u00fb heya roja me ya \u00eero, t\u00eaye gotin ku 365 ziman\u00ean ferm\u00ee hene \u00fb gelek ziman hene, ku ne ferm\u00eene yan j\u00ee ziman\u00ean qeb\u00eele \u00fb \u00ealane. \u00c7and j\u00ee ewe ku ti\u015ft\u00ea ku gel f\u00eare dibin \u00fb roj bi roj p\u00ea\u015fdixin \u00fb w\u00ea, ya xwe dib\u00eenin \u00fb ev dibe \u00e7and ku ziman, huner \u00fb hem\u00fb be\u015f\u00ean w\u00ea y\u00ean; w\u00eajey\u00ee j\u00ee dinav\u00ea de \u00e7and t\u00eaye gotin. Ji ber ku ew yekem ziman e ku mirov f\u00ear dibe \u00fb \u015f\u00eawaza, fikr \u00fb d\u00eetina c\u00eehan\u00ea ya mirovan bi v\u00ee ziman\u00ee t\u00ea avakirin.<\/p>\n<p>Gir\u00eengiya ziman\u00ea day\u00eek\u00ea di jiyana xwe \u00eefadekirin\u00ea, de t\u00eagih\u00ee\u015ftin \u00fb dan\u00fbstandin\u00ea de xwe dide der. Herwiha ziman dikare wek pira di navbera nif\u015fan de b\u00ea d\u00eetin, rol \u00fb peywireke gir\u00eeng di veguhestina \u00e7and \u00fb kevne\u015fopiy\u00ean civak\u00ea de dil\u00eeze. Di d\u00eerok\u00ea de, ziman\u00ea kurd\u00ee rast\u00ee gelek zext \u00fb astengiy\u00ean siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee \u00e7and\u00ee hatiye. Van zextan bikaran\u00eena ziman\u00ea kurd\u00ee di qad\u00ean gi\u015ft\u00ee \u00fb taybet de s\u00eenordar kiriye \u00fb p\u00ea\u015fketina w\u00ee asteng kiriye. Bi taybet\u00ee, qedexey\u00ean li ser bikaran\u00eena ziman\u00ea kurd\u00ee di perwerdehiy\u00ea de, f\u00earb\u00fbn \u00fb f\u00earkirina v\u00ee ziman\u00ee dijwar kiriye. Di war\u00ea medya \u00fb we\u015fan\u00ea de j\u00ee, astengiy\u00ean li ser kurd\u00ee bal\u00ea diki\u015f\u00eenin.<\/p>\n<p>Dezgeh\u00ean medyay\u00ea y\u00ean ku bi kurd\u00ee we\u015fan\u00ea dikin, gelek caran rast\u00ee astengiy\u00ean qan\u00fbn\u00ee t\u00ean \u00fb azadiya wan a we\u015fan\u00ea t\u00ea s\u00eenordar kirin. Ev rew\u015f bandoreke ney\u00een\u00ee li ser p\u00ea\u015fketina \u00e7and\u00ee \u00fb edeb\u00ee ya ziman\u00ea kurd\u00ee dike \u00fb dibe sedema k\u00eamb\u00fbna berhem \u00fb \u00e7alakiy\u00ean bi kurd\u00ee. Ziman\u00ea day\u00eek\u00ea di perwerdehiy\u00ea de bandoreke xwe ya er\u00ean\u00ee li ser p\u00ea\u015fketina akadem\u00eek \u00fb hi\u015fmendiya xwendekaran dike, ew dikarin t\u00eagihi\u015ftina xwe ya akadem\u00eek ba\u015ftir p\u00ea\u015f bixin \u00fb \u015fiyana fikr \u00fb fikara rexney\u00ee xurttir bikin. Ev yek ji ber w\u00ea ye ku zarok, di f\u00earb\u00fbna t\u00eageh \u00fb raman\u00ean n\u00fb de, bingeha xwe ya ziman \u00fb \u00e7and\u00ee bi kar t\u00eenin \u00fb dikarin xwe h\u00easantir \u00eefade bikin.<\/p>\n<p>Zarok\u00ean ku di temen\u00ea bi\u00e7\u00fbk de bi ziman\u00ea xwe y\u00ea day\u00eek\u00ea perwerde dib\u00eenin, di war\u00ea f\u00earb\u00fbna ziman\u00ean din de j\u00ee serkeft\u00eetir in. Ji bo k\u00eamkirina zext\u00ean li ser ziman\u00ea kurd\u00ee \u00fb pi\u015ftgiriya p\u00ea\u015fketina w\u00ee, naskirina kurd\u00ee wek ziman\u00ea day\u00eek\u00ea di pergala perwerdehiy\u00ea de \u00fb p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirina derfet\u00ean perwerdehiya bi v\u00ee ziman\u00ee pir gir\u00eeng e. Di war\u00ea medyay\u00ea de, te\u015fw\u00eeqkirina we\u015fan\u00ean bi kurd\u00ee \u00fb rakirina astengiy\u00ean qan\u00fbn\u00ee y\u00ean li p\u00ea\u015fiya van we\u015fanan d\u00ea ziman bi p\u00ea\u015f bixe. Di saziy\u00ean ferm\u00ee \u00fb xizmet\u00ean gi\u015ft\u00ee de bikaran\u00eena kurd\u00ee dikare qeb\u00fblkirina civak\u00ee ya ziman\u00ee z\u00eade bike. Ev gav d\u00ea r\u00ea li ber belavb\u00fbn \u00fb bikaran\u00eena firehtir a ziman\u00ea kurd\u00ee vekin \u00fb di heman dem\u00ea de d\u00ea bibin al\u00eekar ji bo parastina nasnameya \u00e7and\u00ee ya kurdan. Herwiha, ji bo pi\u015ftgiriya berhem\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb edeb\u00ee y\u00ean bi kurd\u00ee, div\u00ea\u00a0 projey\u00ean curbicur b\u00ean p\u00ea\u015fxistin.<\/p>\n<p>Ji bo parastina maf\u00ean ziman\u00ee \u00fb te\u015fw\u00eeqkirina pirengiya ziman\u00ee, p\u00eaw\u00eest e ku hevkariy\u00ean netewey\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee b\u00ean avakirin. Ev tedb\u00eer bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek \u00fb domdar div\u00ea b\u00ean bir\u00eavebirin. Bi v\u00ee away\u00ee, hem zext\u00ean li ser kurd\u00ee dikarin b\u00ean k\u00eamkirin, hem j\u00ee may\u00eendeya ziman\u00ee dikare b\u00ea misogerkirin. Nas\u00een \u00fb parastina maf\u00ean ziman\u00ee ne ten\u00ea ji bo ziman, di heman dem\u00ea de di dab\u00eenkirina a\u015ft\u00ee \u00fb hemahengiya civak\u00ee de j\u00ee xwed\u00ee roleke gir\u00eeng e. Parastin \u00fb pi\u015ftgiriya ziman\u00ea day\u00eek\u00ea yek ji h\u00eaman\u00ean bingeh\u00een \u00ean pirengiya \u00e7and\u00ee \u00fb maf\u00ean mirovan e. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, p\u00eaw\u00eest e ku li ser ziman\u00ean day\u00eek\u00ea, hi\u015fyar\u00ee b\u00ea z\u00eadekirin \u00fb siyaset\u00ean berbi\u00e7av b\u00ean p\u00ea\u015fxistin.<\/p>\n<p>Ev yek ji bo p\u00ea\u015feroja zimanan \u00fb civakan, gir\u00eengiyeke mezin dihew\u00eene. Parastina ziman\u00ea day\u00eek\u00ea wek mafek\u00ee bingeh\u00een \u00ea mirov\u00ee t\u00ea d\u00eetin \u00fb div\u00ea hem\u00fb ziman di bin parastina qan\u00fbn\u00ee de bin. Div\u00ea her kes karibin bi ziman\u00ea xwe y\u00ea day\u00eek\u00ea perwerde bib\u00eene, berhem\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb huner\u00ee biafir\u00eene \u00fb di jiyana xwe ya rojane de bi kar b\u00eene. Ev yek d\u00ea bibe garantiya dewlemendiya \u00e7and\u00ee ya, c\u00eehan\u00ea \u00fb may\u00eendeya zimanan. Ez j\u00ee weke xwendekareke Kurd e hewildidim ku xwe di, ziman\u00ea dayik\u00ea de k\u00fbr bikim \u00fb ziman\u00ea xwe p\u00ea\u015fbixim \u00fb ner\u00eena min j\u00ee ewe ku; hem\u00fb gel\u00ea me \u00fb nexasim j\u00ee ciwan ziman\u00ea xwe f\u00eare bibin \u00fb xwe p\u00ea\u015fbixin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lava Eyo Tekez gerek were zan\u00een ku \u015fert e her mirov bi ziman\u00ea, dayika xwe bipeyive \u00fb xwe bi ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea \u00eefade bike. Ziman nasname \u00fb heb\u00fbna mirov e. Mijara ziman ji bo netewa Kurd xwed\u00ee giringiyeke jiyan\u00eeye \u00fb her netew gerek ji bo ziman\u00ea xwe t\u00eako\u015f\u00een bike \u00fb qet derfet nede tu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":226214,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-229918","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=229918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":229919,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229918\/revisions\/229919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/226214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=229918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=229918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=229918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}