{"id":229409,"date":"2025-11-02T08:59:28","date_gmt":"2025-11-02T06:59:28","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=229409"},"modified":"2025-11-02T08:59:28","modified_gmt":"2025-11-02T06:59:28","slug":"li-efrine-zimane-kurdi-ji-sistema-xwendine-te-rakirin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=229409","title":{"rendered":"Li Efr\u00een\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee ji s\u00eestema xwendin\u00ea t\u00ea rakirin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa\/Qami\u015flo <\/strong><\/p>\n<p><strong>Di \u00e7ar\u00e7oveya kiryar\u00ean dagirkeriy\u00ea y\u00ean derbar\u00ea tunekirina nasnameya Kurd\u00ee di Efr\u00een\u00ea de, Wezareta Perwerd\u00ea ya hikumeta veguh\u00eaz xwendina ziman\u00ea Kurd\u00ee qedexe kiriye \u00fb li \u015f\u00fbna w\u00ea ziman\u00ea Ferans\u00ee daniye. R\u00fbxm\u00ee ku ziman\u00ea Kurd\u00ee ji dema R\u00eaverberiya Xweser \u00fb heyan\u00ee hatina Hikumeta veguh\u00eaz heta sala 2024\u2019an berdewam dikir. <\/strong><\/p>\n<p>Kiryar\u00ean dagirkereiy\u00ea li ser her\u00eam\u00ean dagirkirin\u00ee di aliy\u00ea qirkirina etn\u00eek\u00ee, nasname \u00fb guhartina cograf\u00eek de, ji dema dagirkirina Her\u00eama Efr\u00een\u00ea ji aliy\u00ea dagirkeriya Tirkiy\u00ea \u00fb \u00e7etey\u00ean gir\u00eaday\u00ee w\u00ea ve di sala 2018\u2019an de bi hov\u00eet\u00ee berdewam dikin. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de gel di dir\u00eajahiya 7 salan ji bin kiryar \u00fb hov\u00eetiya dagirkeriy\u00ea derneketin. Ev yek li dij\u00ee tunekirina heb\u00fbn \u00fb nasnameya Kurdewar\u00ee a her\u00eam\u00ea t\u00ea bir\u00eavebirin. Helbet ev pol\u00eet\u00eeka di asta yekem\u00een de ji aliy\u00ea hi\u015fmendiya dewleta Tirk a fa\u015f\u00eest ve dihat bir\u00eave birin. Di asta gi\u015ft\u00ee de dagirker\u00ee dewleta Tirkiy\u00ea ye \u00fb di aliy\u00ea p\u00eakan\u00eena hem\u00fb curey\u00ean binp\u00eakirin\u00ean dijmirov\u00ee ji qetikirin, revandin, \u00ee\u015fkencekirin, tecaw\u00eezkirin, girtin \u00fb talankirin\u00ea; Kom\u00ean \u00e7eteyan y\u00ean ku ji laiy\u00ea dewleta Tirkiy\u00ea ve hatine xwed\u00eekirin ve, p\u00eak dihatin. Ev yek j\u00ee heyan\u00ee v\u00ea k\u00ealiy\u00ea li ser gel\u00ea resen t\u00ea domandin.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee dagirkirin\u00ea qa\u015fo partiy\u00ean Siyas\u00ee y\u00ean Kurd al\u00eegir\u00ean Tirkiy\u00ea \u00fb kom\u00ean \u00e7eteyan, berdewamkirina xwendina ziman\u00ea Kurd\u00ee parastin. Helbet ev ne p\u00eevan b\u00fb ku li w\u00ea der\u00ea \u00e7and \u00fb ziman\u00ea gel w\u00ea parast\u00ee bim\u00eene, ji ber s\u00eestema ku di dema R\u00eaverberiya Xweser de dihate xwendindin s\u00eestemeke bi temam\u00ee li ser esas\u00ea dan\u00eena perwerdeya dipistanan bi ziman\u00ea Kurd\u00ee b\u00fb tev\u00ee, Babet\u00ean ziman\u00ea Ereb\u00ee \u00fb Ingil\u00eez\u00ee. L\u00ea bel\u00ea pi\u015ft\u00ee dagirkirina Efr\u00een\u00ea ev yek bi temam\u00ea hat rakirin \u00fb li \u015f\u00fbna w\u00ea s\u00eestema xwendin\u00ea a Tirkiy\u00ea hat dan\u00een ku xwendina ziman\u00ea Tik\u00ee b\u00fb zimanek\u00ee ferm\u00ee di bin siya dakirkirin\u00ea de.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena R\u00eaj\u00eema Baas \u00fb hatina HT\u015e\u2019\u00ea ango hikumeta veguh\u00eaz di \u00c7ileya 2024\u2019an de, ev kiryar bi tund\u00ee dom kirin \u00fb tu guhertinek di aliy\u00ea rew\u015fa gel \u00fb her\u00eam\u00ea de nehat teysandin. V\u00ea car\u00ea di Cotmeha sala 2025\u2019an de Wezareta Perwerdey\u00ea ya hikumeta veguh\u00eaz piryar da ku ziman\u00ea Kurd\u00ee bi temam\u00ee di her\u00eama Efr\u00een\u00ea de t\u00ea qedexekirin. Ev yek v\u00ea tekez dike ku hikumeta veguh\u00eaz rewakirina dagkeriya Tirkiy\u00ea dipejr\u00eene, her wiha tunekirina nasnameya Kurd\u00ee ku her\u00eamek ji sed\u00ee 97 Kurd\u00ee b\u00fb, bi van pol\u00eet\u00eeke \u00fb biryaran tune dike.<\/p>\n<p><strong>Di v\u00ea derbar\u00ea de R\u00eaxistina Maf\u00ea Mirovan Efr\u00een-S\u00fbriye ev dab\u00fb ragihandin: <\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee ku ziman\u00ea Kurd\u00ee li bajar\u00ea Efr\u00een b\u00fb zimanek\u00ee ferm\u00ee ku di dema R\u00eaveberiya Xweser de pi\u015ft\u00ee 2012\u2019an heta dagirkirina w\u00ea di Adara 2018\u2019an de di mufredat\u00ean dibistanan de dihat h\u00eenkirin. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea, ziman\u00ea Kurd\u00ee di dibistan\u00ean Efr\u00een de heft\u00ea de 2-4 saetan dihat f\u00earkirin.<\/p>\n<p>Niha pi\u015ft\u00ee hilwe\u015fna R\u00eaj\u00eema Baas \u00fb hatina desthilatdariya hikumeta veguh\u00eaz, R\u00eaveberiya her\u00eama Afr\u00een\u00ea, li gor\u00ee biryara daw\u00ee ya Wezareta Perwerdehiy\u00ea ya S\u00fbriyey\u00ea, v\u00ea dawiy\u00ea h\u00eenkirina ziman\u00ea Kurd\u00ee li dibistan \u00fb s\u00eestema bajar\u00ea Afr\u00een\u00ea betal kir \u00fb li \u015f\u00fbna w\u00ea zimanek\u00ee biyan\u00ee, bi taybet\u00ee Frans\u00ee, dan\u00ee.<\/p>\n<p>Di nav qurbaniy\u00ean v\u00ea biryara neheq de, mehr\u00fbmkirina bi hezaran xwendekar \u00fb zarokan ji h\u00eenkirin \u00fb f\u00earb\u00fbna bi ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea Kurd\u00ee. \u00a0Taybet ew kes\u00ean ku v\u00ea dawiy\u00ea ji dever\u00ean R\u00eaveberiya Xweser vegeriyane \u00fb bi ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea y\u00ea sereke Kurd\u00ee dixwandin. Bi v\u00ea yek\u00ea re dervey\u00ee ref\u00ean xwendin\u00ea man. Zan\u00eengeha Gaz\u00eeantep\u00ea ya Tirkiy\u00ea li bajar\u00ea Efr\u00een j\u00ee biryara xwe ya daw\u00ee ya qeb\u00fblkirina qeydkirina xwendekar\u00ean ku bawernamey\u00ean xwe ji Desteya Perwerdehiy\u00ea ya her\u00eam\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea wergirtine, veki\u015fand. Pi\u015ft\u00ee ku di destp\u00eaka v\u00ea sal\u00ea de er\u00eakirina xwe ya qeydkirina wan li zan\u00eengeh\u00ea \u00fb berhevkirina xerc\u00ean xwendina wan ragihand, niha biryara xwe ya qeb\u00fblkirina wan pa\u015fve ki\u015fandiye, \u00fb bi sedan xwendekar ji xwendin \u00fb perwerdey\u00ea b\u00eapar hi\u015ftiye. Par\u00eazgar\u00ea Heleb\u00ea Ezzem Xer\u00eeb di serdana xwe ya daw\u00ee ya ji bo Efr\u00een\u00ea de, biryara rakirina ziman\u00ea Kurd\u00ee ji dibistanan bi w\u00ea yek\u00ea rewa kir ku ew biryareke siyas\u00ee ye ku dikare bi dem\u00ea re were \u00e7areserkirin.<\/p>\n<p>Biryareke wiha neheq \u00fb b\u00eaedalet e li hember bi hezaran Kurdan ku ji perwerdehiya bi ziman\u00ea dayik\u00ea b\u00eapar in. Ev biryar di heman dem\u00ea de di \u00e7ar\u00e7oveya jihol\u00earakirina nasnameya netewey\u00ee ya \u00e7and\u00ee (kurd\u00ee) ya her\u00eama Efr\u00een de t\u00ea.<\/p>\n<p>H\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ye ku hejmara mamostey\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee li her\u00eama Efr\u00een di navbera (300-400) mamostey\u00ean m\u00ear \u00fb jin de diguhere ku niha li \u015f\u00fbna ziman\u00ea Kurd\u00ee, mijar\u00ean din \u00ean wek\u00ee (werz\u00ee\u015f &#8211; w\u00eanesaz\u00ee &#8211; xetniv\u00ees\u00ee \u2013 muz\u00eek) t\u00eane erkdarkirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa\/Qami\u015flo Di \u00e7ar\u00e7oveya kiryar\u00ean dagirkeriy\u00ea y\u00ean derbar\u00ea tunekirina nasnameya Kurd\u00ee di Efr\u00een\u00ea de, Wezareta Perwerd\u00ea ya hikumeta veguh\u00eaz xwendina ziman\u00ea Kurd\u00ee qedexe kiriye \u00fb li \u015f\u00fbna w\u00ea ziman\u00ea Ferans\u00ee daniye. R\u00fbxm\u00ee ku ziman\u00ea Kurd\u00ee ji dema R\u00eaverberiya Xweser \u00fb heyan\u00ee hatina Hikumeta veguh\u00eaz heta sala 2024\u2019an berdewam dikir. Kiryar\u00ean dagirkereiy\u00ea li ser her\u00eam\u00ean dagirkirin\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":229411,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-229409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=229409"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":229412,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/229409\/revisions\/229412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/229411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=229409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=229409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=229409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}