{"id":228675,"date":"2025-10-12T08:57:18","date_gmt":"2025-10-12T06:57:18","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=228675"},"modified":"2025-10-12T08:57:18","modified_gmt":"2025-10-12T06:57:18","slug":"nasnameya-kurdi-berdewam-e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=228675","title":{"rendered":"Nasnameya Kurd\u00ee Berdewam e!"},"content":{"rendered":"<p><strong>S\u00eenan C\u00fbd\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Siyaseta rej\u00eema Baas\u00ea ya li hember her\u00eam \u00fb nasnameya Kurd\u00ee li S\u00fbriyey\u00ea jihol\u00earakirina b\u00eera civak\u00ee b\u00fb. Her\u00eam\u00ean ku Kurd l\u00ea dij\u00een, bi taybet\u00ee xet\u00ean Hesek\u00ea, Qam\u00ee\u015flo, Efr\u00een \u00fb Koban\u00ee, b\u00fbn hedefa projeya &#8220;Kembera Ereb\u00ee&#8221; ya \u00eedeolojiya BAAS\u00ea. Ev proje di sala 1965an de hate pejirandin \u00fb di sala 1973an de bi ferm\u00ee hate bic\u00eehan\u00een.<\/p>\n<p>Armanc ew b\u00fb ku li ser s\u00eenor\u00ea Tirkiyey\u00ea &#8220;her\u00eameke tampon a Ereb\u00ee&#8221; ava bikin. Bi r\u00eaya tenikkirina dever\u00ean bakur\u00ea S\u00fbriyey\u00ea y\u00ean ku Kurd l\u00ea serdest in bi ni\u015ftecihb\u00fbn\u00ean Ereb\u00ee hatiba guhartin. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, erd\u00ean n\u00eaz\u00eek\u00ee 200,000 Kurdan hatin desteserkirin, bi sedan gund\u00ean Ereb hatin damezrandin, nav\u00ean Ereb\u00ee li gund\u00ean Kurd\u00ee hatin kirin, \u00fb gundiy\u00ean Kurd ne\u00e7ar man ku ko\u00e7 bikin dever\u00ean din. Bi hezaran malbat\u00ean ku li dora Qam\u00ee\u015flo, Am\u00fbd\u00ea, Dirb\u00easiy\u00ea \u00fb Til Ko\u00e7er dijiyan hatin b\u00eamilk kirin; qan\u00fbn\u00ean reforma erd\u00ea ne ji bo Kurdan, l\u00ea ji bo e\u015f\u00eer\u00ean ko\u00e7ber \u00ean Ereb hatin bikar an\u00een.<\/p>\n<p>&#8220;Serjim\u00eariya&#8221; 1962an yek ji \u00ear\u00ee\u015f\u00ean her\u00ee s\u00eestemat\u00eek \u00ean li ser nasnameya Kurd b\u00fb. Di encama v\u00ea serjim\u00eariy\u00ea de, z\u00eadetir\u00ee 120,000 Kurd wek\u00ee &#8220;biyan\u00ee&#8221; hatin ragihandin. Hemwelat\u00eeb\u00fbna wan hate betalkirin, zarok\u00ean wan nekar\u00een be\u015fdar\u00ee dibistanan bibin, \u00fb ji wan re qedexe b\u00fb ku di saziy\u00ean dewlet\u00ea de bixebitin. Hin ji wan wek\u00ee &#8220;ecenib&#8221; (biyan\u00ee) \u00fb y\u00ean din j\u00ee wek\u00ee &#8220;mekt\u00fbm\u00een&#8221; (neqeydkir\u00ee) hatin dabe\u015fkirin. Bi v\u00ee reng\u00ee, nasnameya Kurd ji h\u00eala qan\u00fbn\u00ee ve nehat d\u00eetin. Dewlet\u00ea ne ten\u00ea heb\u00fbna Kurdan nas nekir, l\u00ea wan wek\u00ee &#8220;metirsiyek ewlehiya navxwey\u00ee&#8221; dihesiband.<\/p>\n<p>Heb\u00fbna Kurdan di meqam\u00ean dewlet\u00ea de j\u00ee di heman salan de bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek hate paqijkirin. Di dawiya sal\u00ean 1940an \u00fb destp\u00eaka sal\u00ean 1950an de, hin efser \u00fb burokrat\u00ean Kurd, nemaze y\u00ean ku ji Hesek\u00ea \u00fb Heleb\u00ea b\u00fbn, di nav dewlet\u00ea de erk bi dest xistin. L\u00eabel\u00ea, pi\u015ft\u00ee darbeya 1963an, ev kesayet di paqijkirina kadroyan de ku di bin nav\u00ea &#8220;Sosyal\u00eezma Ereb&#8221; de hatin kirin, hatin paqijkirin. Bandora Kurdan di avahiy\u00ean le\u015fker\u00ee \u00fb \u00eest\u00eexbarat\u00ea de bi awayek\u00ee prat\u00eek\u00ee ji hol\u00ea rab\u00fb. Efser\u00ean ji Qam\u00ee\u015fl\u00ee \u00fb Efr\u00een bi hinceta &#8220;cudaxwaziya gumanbar&#8221; ji art\u00ea\u015f\u00ea hatin derxistin \u00fb ji ketina wan a nav dezgeh\u00ean navxwey\u00ee \u00fb ewlehiy\u00ea hat qedexekirin. Rej\u00eema BAAS\u00ea hem astengiy\u00ean \u00eedeoloj\u00eek \u00fb hem j\u00ee y\u00ean \u00eedar\u00ee dan\u00een da ku r\u00ea li ber Kurdan bigire ku bi dewlet\u00ea re xwe nas bikin.<\/p>\n<p>Ev p\u00eavajo ne ten\u00ea b\u00fb sedema d\u00fbrxistina Kurdan ji tems\u00eela siyas\u00ee, l\u00ea di heman dem\u00ea de ji hilber\u00eena \u00e7and\u00ee j\u00ee. Perwerdehiya bi Kurd\u00ee hate qedexekirin, hilber\u00eena pirt\u00fbk \u00fb muz\u00eeka Kurd\u00ee hate kr\u00eem\u00eenal\u00eezekirin, \u00fb peyva &#8220;Kurd&#8221; di belgey\u00ean dewlet\u00ea de wek\u00ee peyvek neqan\u00fbn\u00ee hate hesibandin. Pirt\u00fbk\u00ean ders\u00ea y\u00ean dibistan\u00ea ji Kurdan re wek\u00ee &#8220;Ereb\u00ean \u00e7iyay\u00ee&#8221; dihatin binavkirin. Dema ku Kurdan nasnameya xwe diyar dikirin, ew ji ber &#8220;propagandaya cudaxwaz&#8221; dihatin darizandin. Bin\u00e7avkirin \u00fb l\u00eapirs\u00een\u00ean ku ji h\u00eala dezgeh\u00ean \u00eest\u00eexbarat\u00ea ve li her\u00eam\u00ean Kurdan, bi taybet\u00ee di sal\u00ean 1980an de, hatin kirin, di b\u00eera kolekt\u00eef de serdemek k\u00fbr a tirs \u00fb b\u00eadengiy\u00ea afirandin.<\/p>\n<p>P\u00eakan\u00een\u00ean ku \u00eero di bin r\u00eaveberiya Ehmed El-\u015eara de t\u00eane d\u00eetin, berdewamiya v\u00ea \u015f\u00eaweya d\u00eerok\u00ee ne. Hik\u00fbmet h\u00een j\u00ee daxwaz\u00ean Kurdan ji bo xweser\u00ee \u00fb hik\u00fbmeta her\u00eam\u00ee wek\u00ee &#8220;gef li ser yek\u00eetiya netewey\u00ee&#8221; dib\u00eene. Hik\u00fbmeta \u015eam\u00ea avahiya xweser a li Rojava wek\u00ee formeke siyas\u00ee ya rewa nas nake \u00fb ji dan\u00fbstandin\u00ean rasterast bi n\u00fbner\u00ean Kurd re d\u00fbr dikeve. Peyva ferm\u00ee &#8220;cudaxwaz\u00ean li bakur\u00ea S\u00fbriyey\u00ea&#8221; di gotara dewlet\u00ea de guhertoyek n\u00fbjenkir\u00ee ya term\u00eenolojiya neteweperestiya ereb\u00ee ye ku ji serdema BAAS\u00ea m\u00eeras maye.<\/p>\n<p>L\u00eabel\u00ea, ti\u015ft\u00ea ku pergala hey\u00ee cuda dike ev e ku zordar\u00ee bi awayek\u00ee ferm\u00ee &#8220;\u00eedar\u00ee&#8221; b\u00fbye. Li \u015f\u00fbna b\u00eaxwed\u00eekirina rasterast an ko\u00e7beriya bi zor\u00ea, bal\u00ea diki\u015f\u00eene ser ambargoy\u00ean abor\u00ee, s\u00eenorkirin\u00ean \u00eedar\u00ee \u00fb zext\u00ean di bin nav\u00ea ewlehiy\u00ea de. L\u00eabel\u00ea, t\u00eakiliya dewlet\u00ea bi nasnameya Kurd re bi bingeh\u00een neguheriye. \u00cedeolojiya BAAS\u00ea h\u00een j\u00ee li ser demar\u00ean dewlet\u00ea dim\u00eene, nasnameya Kurd\u00ee wek\u00ee &#8220;pirsgir\u00eakek&#8221; ji n\u00fb ve \u00e7\u00eadike.<\/p>\n<p>S\u00eestema BAAS\u00ea, ku ji h\u00eala \u00eedeoloj\u00eek ve di bin siya qa\u015fo sosyal\u00eezma ereb\u00ee de ji dayik b\u00fbye, hewl da ku peyzaja Kurd\u00ee hem ji nex\u015feyan \u00fb hem j\u00ee ji b\u00eeran\u00eenan j\u00ea bibe. L\u00ea hewldan vala derket; gel ma. \u00cero, di bin desthilatdariya Ehmed El-\u015eara de, dengvedana v\u00ea berxwedan\u00ea h\u00een j\u00ee t\u00ea bih\u00eestin. Nasnameya Kurd\u00ee berdewam dike, pi\u015ft\u00ee her p\u00eala zilm\u00ea formek n\u00fb digire.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00eenan C\u00fbd\u00ee Siyaseta rej\u00eema Baas\u00ea ya li hember her\u00eam \u00fb nasnameya Kurd\u00ee li S\u00fbriyey\u00ea jihol\u00earakirina b\u00eera civak\u00ee b\u00fb. Her\u00eam\u00ean ku Kurd l\u00ea dij\u00een, bi taybet\u00ee xet\u00ean Hesek\u00ea, Qam\u00ee\u015flo, Efr\u00een \u00fb Koban\u00ee, b\u00fbn hedefa projeya &#8220;Kembera Ereb\u00ee&#8221; ya \u00eedeolojiya BAAS\u00ea. Ev proje di sala 1965an de hate pejirandin \u00fb di sala 1973an de bi ferm\u00ee hate [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":225284,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-228675","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228675","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=228675"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228675\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":228676,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/228675\/revisions\/228676"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/225284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=228675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=228675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=228675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}