{"id":227783,"date":"2025-09-14T08:03:29","date_gmt":"2025-09-14T06:03:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=227783"},"modified":"2025-09-14T08:03:29","modified_gmt":"2025-09-14T06:03:29","slug":"cegerxwin-denge-civak-u-gele-xwe-bu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=227783","title":{"rendered":"Cegerxw\u00een; Deng\u00ea civak \u00fb gel\u00ea xwe b\u00fb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p><strong>Helbestvan\u00ea Kurd y\u00ea navdar Cegerxw\u00een kesayetek azad \u00fb welatperwer b\u00fb, ji bo doza gel\u00ea Kurd gelek kar \u00fb xebat da me\u015fandin. Li ser \u00ea\u015f \u00fb doza gel\u00ea Kurd gelek helbest niv\u00eesandin \u00fb helbesrt\u00ean w\u00ee heya \u00eeroj di nav civak\u00ea de zind\u00ee ne.<\/strong><\/p>\n<p>Helbestvan\u00ea Kurd y\u00ea navndar Cegerxw\u00een yek ji gir\u00eengtir\u00een helbestvan\u00ea Kurd e. Cegerxw\u00een li gelek her\u00eaman digeriya \u00fb hin caran direviya ji ber desthilatdaran, dema ew li her\u00eaman digeriya w\u00ee \u00ea\u015f \u00fb azara gel\u00ea Kurd did\u00eet, ji ber \u00ea\u015fa Kurdan w\u00ee gelek helbest \u00e7\u00eakirin. Ew kesayetek h\u00eaja \u00fb welatpar\u00eaz b\u00fb, ji bo azadiya gel\u00ea Kurdan w\u00ee kar \u00fb xebat kiriye. Bi helbest \u00fb berh\u00eam\u00ean xwe y\u00ean bi nav \u00fb deng b\u00fb, herwiha heya roja \u00eero berhem\u00ean w\u00ee xwed\u00ee cihek taybet \u00fb gir\u00eeng in.<\/p>\n<p><strong>Jidayikb\u00fbn \u00fb Zarokt\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Cegerxw\u00een, nav\u00ee w\u00ee y\u00ea ras \u015e\u00eaxm\u00fbs e, di sala 1903\u2019an de li gund\u00ea Hesar\u00ea hatiye din\u00ea, 11 xu\u015fik \u00fb biray\u00ea w\u00ee heb\u00fbn hem\u00fb wefat b\u00fbn, ten\u00ea 3\u2019\u00ea ji wan man; S\u00eaxm\u00fbs, Xel\u00eel, Asya. Di sala 1918\u2019an de bav\u00ea w\u00ee Hesen li bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea ser\u00ea xwe dan\u00ee \u00fb \u00e7\u00fbye ser dilovaniya xwe. Di sala 1919\u2019an de li gund\u00ea B\u00eadir-Memo dayika w\u00ee Ey\u015fan ya heft\u00ea sal\u00ee j\u00ee wefat kir. Cegerxw\u00een demek\u00ea li cem xu\u015fk \u00fb biray\u00ea xwe mab\u00fb.<\/p>\n<p>Cegerxw\u00een, deng\u00ea \u00ea\u015f \u00fb azara gel\u00ea Kurd di t\u00eako\u015f\u00eena azadiy\u00ea de, di sala 2003\u2019an de kete sedsaliya xwe de. Dema ku ew yanzdeh sal\u00ee b\u00fb, di destp\u00eaka \u015fer\u00ea yekem\u00een y\u00ea c\u00eehan\u00ea de, tevl\u00ee malbata xw\u00ee\u015fka xwe binxet b\u00fb penaber li welat\u00ea xwe. Ew li gund\u00ea Am\u00eed gir\u00eaday\u00ee Qami\u015floy\u00ea bi cih b\u00fb. Cigerxw\u00een di sala 1921\u2019an de xwendina xwey\u00ee medres\u00ea bi daw\u00ee kir \u00fb bawernameya melatiy\u00ea wergirt. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea yek\u00ea Cegerxw\u00een dest bi melatiya gund\u00ea Tell \u015eair kir \u00fb ji ber v\u00ea yek\u00ea j\u00ee nav\u00ea Mele S\u00eaxm\u00fbs l\u00ea hate kirin.<\/p>\n<p><strong>Kar \u00fb xebat\u00ean w\u00ee li S\u00fbriy\u00ea [Kurdistan\u00ea]<\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1920\u2019an de \u00e7\u00fbye xwendegeha ol\u00ee \u00fb \u00e7end salan li ser hev li Rojava, Ba\u015f\u00fbr \u00fb Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea geriyaye \u00fb rew\u015fa gel\u00ea Kurdistan\u00ea ba\u015f nas kiriye.<\/p>\n<p>Di sala 1927\u2019an de bi ke\u00e7a xal\u00ea xwe re dizewice \u00fb li Am\u00fbd\u00ea bicih dibin. Di sala 1928\u2019an de xwendina xwe qedand \u00fb bawernameya xwe wergirt \u00fb b\u00fb melay\u00ea gund\u00ea Hazda jor\u00ee \u00fb di w\u00ea sal\u00ea de d\u00eewana xwe ya yekem\u00een niv\u00eesiye, ev d\u00eewan winda bib\u00fb \u00fb pi\u015ft\u00ee windab\u00fbn\u00ea bi \u00e7end salan hat d\u00eetin l\u00ea nehat \u00e7apkirin.<\/p>\n<p>Di sala 1937-1938\u2019an de, Cegerxw\u00een \u00fb heval\u00ean xwe Komelak li bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea ji xort\u00ean Kurd re vekirin \u00fb komela wan gelek berep\u00ea\u015f\u00e7\u00fb, l\u00ea bi navt\u00eadana hin mirov\u00ean nezan \u00fb dijmin\u00ea gel\u00ea Kurd Fernsiyan ew komele girtin. Di sala 1946\u2019an de Cegerxw\u00een mala xwe ji gund an\u00ee bajar\u00ea Qami\u015flo \u00fb kete nav p\u00eal\u00ean r\u00eazan\u00ee, siyaset\u00ea \u00fb di w\u00ea sal\u00ea de Civata Azad\u00ee \u00fb Yek\u00eetiya Kurd hate \u00e7\u00eakirin: Dr. Ehmed Nafiz serok \u00fb Cegerxw\u00een sekret\u00ear b\u00fb.<\/p>\n<p>Di sala 1948\u2019an de Cegerxw\u00een b\u00fbye heval\u00ea Partiya Komun\u00eest a S\u00fbrya y\u00ea. Di sala 1949\u2019an de cara yekem\u00een b\u00fb ku Cegerxw\u00een hatiye girtin. Di sala 1950\u2019an de Cegerxw\u00een dikeve Civata A\u015ft\u00eexwaz\u00ean S\u00fbrya y\u00ea \u00fb di hundir\u00ea w\u00ea de kar dike. Di sala 1954\u2019an de Cegerxw\u00een ji h\u00eala komon\u00eestan ve b\u00fb namzad\u00ea perlemana S\u00fbriya y\u00ea. Di sala 1957\u2019an de Cegerxw\u00een ji komon\u00eestan d\u00fbr dikeve \u00fb di w\u00ea sal\u00ea de Cegerxw\u00een \u00fb heval\u00ean xwe r\u00eaxistina AZAD\u00ce saz dikin, l\u00ea pi\u015ft\u00ee demek\u00ea Cegerxw\u00een \u00fb heval\u00ean xwe r\u00eaxistina xwe fesix dikin \u00fb bi Partiya D\u00eemoqrat\u00ee Kurd\u00ee re dibin yek. Di sala 1959\u2019an de Cegerxw\u00een direve \u00ceraq\u00ea \u00fb s\u00ea salan li wir dibe mamostey\u00ea ziman\u00ea kurmanc\u00ee li Zan\u00eengeha Bexday\u00ea be\u015f\u00ea kurd\u00ee. Di sala 1962\u2019an de huk\u00fbmeta \u00ceraq\u00ea bera Cegerxw\u00een dide \u00fb ew \u00fb zarok\u00ean xwe vedigerin S\u00fbriya y\u00ea, Cegerxw\u00een t\u00ea girtin \u00fb pi\u015ft\u00ee demek\u00ea t\u00ea berdan.<\/p>\n<p>Di sala 1963\u2019an de d\u00eesa Cegerxw\u00een t\u00ea girtin \u00fb dikeve Zindana Mez\u00ea li bajar\u00ea Sam\u00ea, l\u00ea pi\u015ft\u00ee demek\u00ea t\u00ea berdan l\u00ea w\u00ee nef\u00ee (Surgun) dikin \u00fb di\u015f\u00eenin bajar\u00ea Siweyda nav Durziyan, l\u00ea pi\u015ft\u00ee demek ne dir\u00eaj t\u00ea berdan \u00fb vedigere bajar\u00ea Qamislo y\u00ea. Di sala 1969\u2019an de Cegerxw\u00een di\u00e7e Kurdistana \u00ceraq\u00ea nav \u015fore\u015fa kurd\u00ee \u00fb n\u00eaz\u00eek\u00ee salek\u00ea li wir dim\u00eene. Di sala 1970\u2019\u00ee de Cegerxw\u00een ji Kurdistana \u00ceraq\u00ea vedigere S\u00fbriya y\u00ea. Di sala 1973\u2019an de Cegerxw\u00een direve Libnan\u00ea \u00fb d\u00eewana xwe ya sisyan K\u00ceME EZ? \u00fb \u00e7\u00eeroka Salar \u00fb M\u00eedya li wir \u00e7ap dike. Di sala 1976\u2019an de Cegerxw\u00een vedigere S\u00fbriya y\u00ea \u00fb heta sala 1979\u2019an li wir dim\u00eene.<\/p>\n<p><strong>li Siw\u00ead\u00ea jiyana xwe ji dest da<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1979\u2019an de Cegerxw\u00een ji S\u00fbrya y\u00ea direve \u00fb di\u00e7e Siw\u00ead\u00ea \u00fb p\u00eanc sal\u00ean xwe y\u00ean daw\u00ee ji jiyana xwe li Siw\u00ead\u00ea derbas dike. Di 22 Cotmeha 1984\u2019an de li bajar\u00ea Stockholm\u00ea Cegerxw\u00een ko\u00e7a xwe ya daw\u00ee kir. Cegerxw\u00een di hew\u015fa xaniy\u00ea xwe de li bajar\u00ea Qami\u015flo y\u00ea hatiye ve\u015fartin. Zarok\u00ean w\u00ee y\u00ean ku li d\u00fb xwe hi\u015ftine du kur \u00fb \u00e7ar ke\u00e7 in: Keyo, Azad, Gulper\u00ee, Roj\u00een, Beniye, Selam.<\/p>\n<p>Hin berhem\u00ean \u00c7egerxw\u00een:<\/p>\n<p>Hawar dikim<\/p>\n<p>Ranab\u00ee kes<\/p>\n<p>S\u00eax \u00fb mela<\/p>\n<p>\u00db p\u00eer \u00fb qes<\/p>\n<p>Bi xa\u00e7 \u00fb xist<\/p>\n<p>\u00db mizgevt \u00fb d\u00earEm xistine<\/p>\n<p>Tora ney\u00ear.<\/p>\n<p>Hawar, hewar<\/p>\n<p>Hawar, hewar !<\/p>\n<p>Van \u00e7\u00fb\u00e7ikan<\/p>\n<p>Dexl\u00ea me xwar.<\/p>\n<p>Sed cam\u00ee<\/p>\n<p>D\u00ear \u00fb keni\u015ft<\/p>\n<p>Naqos \u00fb bang<\/p>\n<p>T\u00eer \u00fb xi\u015ft<\/p>\n<p>Sed lek ji<\/p>\n<p>T\u00eep\u00ean Lemterew<\/p>\n<p>Bi k\u00ear me nay\u00ean<\/p>\n<p>Tev derew.<\/p>\n<p>Cegerxw\u00een bi dil \u00fb can hewl dida pi\u015ftgiriya t\u00eako\u015f\u00eena azadiya gel\u00ea Kurd bike. Wek m\u00eenak di dema muxtariya sala 1961\u2019an li ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea w\u00ee li zan\u00eengeha Bexday\u00ea be\u015fa Kudiya Jor\u00een saz kir \u00fb ji bil\u00ee v\u00ea w\u00ee bernameya \u00e7anda Kurd di radyoya Bexday\u00ea de amade dikir. Ji sala 1959 heta sala 1963-an Cegerxw\u00een li Bexday\u00ea dima. Ji bil\u00ee helbest\u00ean siyas\u00ee (netewey\u00ee \u00fb sosyal\u00eest) w\u00ee helbest\u00ean li ser ev\u00een\u00ea j\u00ee diniv\u00ees\u00een, ku pir\u00ea caran \u00ea\u015f \u00fb jana ev\u00een\u00ea dinan\u00een ziman, herwiha carcaran behsa xwe\u015f\u00ee \u00fb \u015fahiya ev\u00een\u00ea j\u00ee dikirin. Gelek stranb\u00eaj\u00ean Kurd Helbest\u00ean w\u00ee ji bo stran\u00ean xwe bi kar an\u00een. He\u015ft d\u00eewan\u00ean Cegerxw\u00een y\u00ean helbestan hatine we\u015fandin, herwiha w\u00ee pirt\u00fbka bi nav\u00ea \u201cTar\u00eexa Kurdistan\u00ea\u201d, ferhengeke ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb pirt\u00fbk\u00ean li ser folklora Kurd\u00ee. Bi kar \u00fb bar\u00ea xwe, bi berhem\u00ean xwe Cegerxw\u00een di ronakkirina girsey\u00ean li Kurdistan\u00ea de rol\u00eak\u00ee gelek\u00ee mezindil\u00eest, mirov dikare w\u00ee m\u00eena n\u00ee\u015faneke netewey\u00ee bib\u00eene. Cegerxw\u00een parab\u00eatir jiyana xwe li Qami\u015flo borand, l\u00ea pa\u015f\u00ea mecb\u00fbr ma ku dev ji welat\u00ea xwe berde \u00fb here Stockholm\u00ea. 22 \u00eal\u00fbna sala 1984-an Seyday\u00ea Cegerxw\u00een \u00e7\u00fb ser dilovaniya xwe. Cegerxw\u00een li hew\u015fa mala xwe ya li Qami\u015floy\u00ea bi tevl\u00eeb\u00fbna dehhezaran Kurd\u00ean heskiriy\u00ea helbest\u00ean w\u00ee hate bi cih kirin. Ev kesayetiya mezin ya w\u00eajaya Kurd, mamostey\u00ea Qedrican, dikeve sedsaliya xwe. Div\u00ea ku ew newe ji b\u00eer kirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan Helbestvan\u00ea Kurd y\u00ea navdar Cegerxw\u00een kesayetek azad \u00fb welatperwer b\u00fb, ji bo doza gel\u00ea Kurd gelek kar \u00fb xebat da me\u015fandin. Li ser \u00ea\u015f \u00fb doza gel\u00ea Kurd gelek helbest niv\u00eesandin \u00fb helbesrt\u00ean w\u00ee heya \u00eeroj di nav civak\u00ea de zind\u00ee ne. Helbestvan\u00ea Kurd y\u00ea navndar Cegerxw\u00een yek ji gir\u00eengtir\u00een helbestvan\u00ea Kurd e. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227784,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-227783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=227783"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":227785,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227783\/revisions\/227785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/227784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=227783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=227783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=227783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}