{"id":227763,"date":"2025-09-14T07:54:11","date_gmt":"2025-09-14T05:54:11","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=227763"},"modified":"2025-09-14T07:54:11","modified_gmt":"2025-09-14T05:54:11","slug":"bandora-ser-li-ser-mirov-u-jiyane-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=227763","title":{"rendered":"Bandora \u015fer li ser mirov \u00fb jiyan\u00ea&#8230;(1)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir\u00fbc Res\u00fbl\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ji bo berjewndiy\u00ean desthilatdariy\u00ea bi sed\u00ea salan e \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn b\u00ea navber diqewimin, helbet y\u00ea ku ziyan\u00ea dib\u00eene j\u00ee mirov e. Di \u015fer\u00ea C\u00eehan\u00ee y\u00ea yekem\u00een \u00fb duyem\u00een de bi milyonan mirov jiyana xwe ji dest dan \u00fb c\u00eehan ser\u00fbbin\u00ea hev b\u00fb. Ji xwe wek\u00ee her \u015ferek\u00ee ku diqewime y\u00ean ku b\u00fbn qurban mirov\u00ean siv\u00eel b\u00fbn.<\/strong><\/p>\n<p>Di sedsala 20\u2019an de di li c\u00eehan\u00ea d\u00fb \u015fer\u00ean gi\u015ft\u00ee y\u00ean giran r\u00fb dan: \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ee ya Yekem (1914-1918) \u00fb \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ee ya Duyem (1939-1945). Ev \u015fer ji bo c\u00eehan\u00ea wek\u00ee erdhejeke tinekirina a\u015ft\u00ee \u00fb aramiy\u00ea b\u00fb. Ev her d\u00fb \u015fer ne ten\u00ea b\u00fbn sedema ku gelek mirov jiyana xwe ji dest bidin, l\u00ea bel\u00ea bandor\u00ean pir xerab li gi\u015ft\u00ee c\u00eehan\u00ea kir. Herwiha ev her d\u00fb \u015fer p\u00ea\u015feroja gelek mirovan xist bin tariy\u00ea de. B\u00ea guman \u015fer bi cih\u00ean c\u00fbda \u00fb dem\u00ean c\u00fbda hat me\u015fandin \u00fb y\u00ea ku ziyan d\u00eet, ko\u00e7ber b\u00fb, hat ku\u015ftin \u00fb derbiderkirin mirov\u00ean siv\u00eel b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>Bandor \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ee ya yekem<\/strong><\/p>\n<p>\u015eer\u00ea c\u00eehan\u00ee y\u00ea yekem \u015ferek\u00ee mezin b\u00fb ku piraniya\u00a0welat\u00ean\u00a0Ewopay\u00ea\u00a0\u00fb\u00a0c\u00eehan\u00ea\u00a0t\u00ea de pi\u015fdar b\u00fbn. Ew \u015fer ji sala 1914`an heta 1918`an berdewam b\u00fb. \u015eer di\u00a0\u00e7iriya pa\u015f\u00een\u00a0a 1918`an de bi daw\u00ee b\u00fb. Di v\u00ee \u015fer\u00ee de bi milyonan mirov hatin ku\u015ftin \u00fb rew\u015fa siyas\u00ee ya c\u00eehan\u00ee hat guhertin.<\/p>\n<p>\u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ee y\u00ea Yekem ji bo mirovan \u00fb civak\u00ean c\u00eehan\u00ea qonaxeke vceguher\u00een\u00ea b\u00fb. Ev \u015fer ne ten\u00ea r\u00eaxistina siyas\u00ee \u00fb s\u00eenor\u00ean n\u00fb ava kir, bi xwere gelek xerab\u00ee an\u00ee ku bandorek\u00ee neyin\u00ee li ser jiyan \u00fb deroniya mirovan j\u00ee kir, herwiha b\u00fb sedema ku gelek kes jiyan xwe ji dest bidin. Rew\u015fa ekonomiya \u015fer ji bo mirov r\u00eakxistina her\u00eam\u00ee, xwed\u00ee bandora dir\u00eaj b\u00fb \u00fb xweseriya civak\u00ee \u015fikand. Ji ber mirina milyon\u00ean kesan, li gelek her\u00eam\u00ean Ewropa \u00fb c\u00eehan\u00ea rew\u015fa demograf\u00eek guher\u00ee. Dawiya \u015fer r\u00ea vekir ji bo \u00e7\u00eab\u00fbna dewlet\u00ean n\u00fb wek\u00ee Iraq, S\u00fbriye \u00fb hin dewlet\u00eam din. \u015eer\u00ea c\u00eehan\u00ea ya yekem ji bo mirovan jiyana derun\u00ee, abor\u00ee \u00fb civak\u00ee t\u00eakbir \u00fb zext\u00ean giran li ser wan da avakirin. Bi awayek\u00ee gi\u015ft\u00ee, ev \u015fer ne ten\u00ea s\u00eenoran \u00fb siyaseta c\u00eehan\u00ea guherand, l\u00ea \u015fikl \u00fb w\u00eaneya n\u00fb ya jiyana mirovan da guhertin.<\/p>\n<p><strong>Bandora \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ee ya duyem<\/strong><\/p>\n<p>\u015eer\u00ea c\u00eehan\u00ee y\u00ea duyem lihevhatina siyas\u00ee \u00fb avahiya civak\u00ee ya c\u00eehan\u00ea guherand. Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ji bo xurtkirina hevkariya navnetewey\u00ee \u00fb p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina pev\u00e7\u00fbn\u00ean pa\u015feroj\u00ea hate damezrandin ku h\u00eaz\u00ean mezin \u00ean serket\u00ee &#8211; \u00c7\u00een, Fransa, Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea \u00fb Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, b\u00fbne endam\u00ean da\u00eem\u00ee y\u00ean Enc\u00fbmena Ewlekariy\u00ea. Yek\u00eetiya Sovyet \u00fb Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee wek\u00ee superh\u00eaz\u00ean derketin hol\u00ea ku qonaxek ji bo \u015fer\u00ea sar y\u00ea n\u00eaz\u00ee n\u00eev sedsal\u00ea dir\u00eaj kirin. Piraniya welat\u00ean ku p\u00ee\u015fesaziy\u00ean wan zirar d\u00eetib\u00fbn ber bi ba\u015fb\u00fbn \u00fb berfirehb\u00fbna abor\u00ee ve \u00e7\u00fbn. L\u00ea ev j\u00ee ten\u00ea ji bo xapandina mirovan b\u00fb. Bel\u00ea ev \u015fer j\u00ee heya hat bidaw\u00ee kirin j\u00ee z\u00eadetir\u00ee 70 milyon kes hatin ku\u015ftin, herwiha bi milyon\u00ean kes ko\u00e7ber \u00fb penaber b\u00fbn. Ev \u015fer ne ten\u00ea talankir\u00ee \u00fb mirin an\u00een, belk\u00ee j\u00ee b\u00fbn sedema guherandina c\u00eehan\u00ea li hember siyaseta netewey\u00ee, abor\u00ee \u00fb civak\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>\u015eer \u00fb mirov<\/strong><\/p>\n<p>B\u00ea guman her \u015fer j\u00ee bandorek\u00ee pir mezin li ser jiyana mirovan dide avakirin, m\u00eena tirsa ji mirin\u00ea \u00fb ji ko\u00e7beriy\u00ea, her bi v\u00ea piskolojiy\u00ea dij\u00een, helbet zarok j\u00ee di nav de. Ji ber ku \u015fer di serdema dir\u00eaj de nasnameya hest\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee ya mirovan di bin qirkirn\u00ea \u00fb pi\u015faftin\u00ea dike. Mirov xewn, armanc \u00fb \u015fop\u00ean xwe winda dike \u00fb bi awayek\u00ee z\u00eade bi xeyal\u00ean mirin \u00fb dijwar\u00ee re dij\u00een. Ev t\u00eakiliya hest\u00ee p\u00ea\u015feroja mirovan qut dike. Ji bil\u00ee ti\u015ft\u00ean ku hatin ser ziman, bandora \u015fer li ser ekeoloj\u00ee j\u00ee heya, dema ku mirov behsa ekeloj\u00ee bike, jiyana bi tendirust t\u00ea bala her kes\u00ee. L\u00ea mixabin \u015fer, rew\u015fa ekeolojiy\u00ea kiriye rew\u015fek\u00ee xerab de. \u015eewat \u00fb topebarankirina erd, ev hem\u00ee bandor li ser tevah\u00ee xwezay\u00ee dike, dema ku xweze were qirkirin, jiyan j\u00ee h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee ber bi tune b\u00fb\u00ea de di\u00e7e.<\/p>\n<p><strong>Ko\u00e7ber\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u015feran pirsgir\u00eaka her\u00ee mezin ko\u00e7ber\u00ee ye.\u00a0Du away\u00ean ko\u00e7ber\u00eey\u00ea\u00a0hene. Yek ji wan ko\u00e7beriya hundir\u00een; ya din j\u00ee\u00a0 ya dervey\u00een e. Mijara\u00a0 me li ser ko\u00e7beriya dervey\u00een e. Ko\u00e7ber\u00ee tevgereka cograf\u00eek e ku mirov ji bo pa\u015feroj\u00ea ji cihek\u00ea bi\u00e7e cihek\u00ea din, bo demeke kurt an j\u00ee bi awayek\u00ee may\u00eende. Her wiha ko\u00e7ber\u00ee, di encama hinek sedeman de bi \u015fex\u015f\u00ee an j\u00ee bi civak\u00ee p\u00eak t\u00ea.\u00a0Ko\u00e7beriya ku di jiyana mirovan de xwed\u00ee cihek\u00ee pir giring e, weke hem\u00fb b\u00fbyer\u00ean civak\u00ee di bin bandora gelek faktor\u00ean abor\u00ee, civak\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb siyas\u00ee de ye. Ko\u00e7ber\u00ee, li gor\u00ee civakan bi \u015fikil \u00fb naverok\u00ean cuda p\u00eak t\u00ea \u00fb bi dem\u00ea re tund\u00ee \u00fb r\u00ea\u00e7a xwe diguher\u00eene. Her \u00e7iqas sedem\u00ean ko\u00e7beriy\u00ea di nava civak\u00ean c\u00fbda de bi\u015fibin hev j\u00ee, bi tevah\u00ee ne wek hev in. Sedem\u00ean ko\u00e7beriy\u00ea\u00a0 ji ber \u015fert \u00fb merc\u00ean taybet an j\u00ee nirx\u00ean \u00e7and\u00ee y\u00ean civakan cuda ne. L\u00ea sedema her\u00ee z\u00eade ya ko\u00e7beriy\u00ea ku heya niha bi milyonan mirov li seranser\u00ee c\u00eehan\u00ea mecb\u00fbr man ku ji mal\u00ean xwe derkevin, sedema sereke kr\u00eez, \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean t\u00ean qewmandin.<\/p>\n<p><strong>\u015eer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea 3`em\u00een li ber der\u00ee ye<\/strong><\/p>\n<p>Bi \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem\u00een re \u015eore\u015fa Cotmeh\u00ea \u00e7\u00eab\u00fb. \u015eore\u015fa sosyal\u00eest c\u00eehan ji \u015ferek\u00ee b\u00ea daw\u00ee rizgar kir. \u015eore\u015f\u00ea bandor li c\u00eehan\u00ea kir, b\u00fb h\u00eav\u00ee berxwedan \u00fb mirovayetiy\u00ea pi\u015fta xwe rast kir. Di \u015fer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea 2\u2019em\u00een tevlihev b\u00fb. Pi\u015ft\u00ee qetl\u00eeam\u00ean mezin di \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea 2\u2019em\u00een de Elmanya t\u00eak \u00e7\u00fb \u00fb H\u00eetler xwe ku\u015ft. D\u00eerokeke wiha heye ku \u015fer\u00ean c\u00eehan\u00ea bi xweku\u015ftina d\u00eektatoran bi daw\u00ee dibe. Niha j\u00ee anal\u00eez t\u00ea kirin ku \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea 3\u2019em\u00een li ber der\u00ee ye. Aloziya di navbera DYE \u00fb \u00ceran\u00ea de ya \u00e7il sal in didome, bi \u00eari\u015fan re k\u00fbrtir b\u00fb. D\u00eerok dib\u00eaje ku di \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea 3\u2019em\u00een de w\u00ea gel \u015fore\u015f\u00ea bikin. Ev ti\u015ft j\u00ee w\u00ea jixweber p\u00eak ney\u00ea. Serdemeke n\u00fb ya \u015fore\u015f \u00fb gelan dest p\u00ea kir. Welat par\u00e7e dibin, t\u00ean belavkirin l\u00ea di war\u00ea gi\u015ft\u00ee de ti\u015ftek nexuyaye. Rojhilata Nav\u00een her\u00eameke wiha ye ku netewe dewletan xw\u00een rijandine \u00fb wiha ava kirine. Di cewhera w\u00ea de j\u00ee konfederal\u00eezma demokrat\u00eek heye. Zem\u00eenek\u00ee mezin \u00ea neteweya demokrat\u00eek heye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir\u00fbc Res\u00fbl\/Qami\u015flo Ji bo berjewndiy\u00ean desthilatdariy\u00ea bi sed\u00ea salan e \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn b\u00ea navber diqewimin, helbet y\u00ea ku ziyan\u00ea dib\u00eene j\u00ee mirov e. Di \u015fer\u00ea C\u00eehan\u00ee y\u00ea yekem\u00een \u00fb duyem\u00een de bi milyonan mirov jiyana xwe ji dest dan \u00fb c\u00eehan ser\u00fbbin\u00ea hev b\u00fb. Ji xwe wek\u00ee her \u015ferek\u00ee ku diqewime y\u00ean ku b\u00fbn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227764,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":["post-227763","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polotika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=227763"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":227765,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227763\/revisions\/227765"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/227764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=227763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=227763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=227763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}