{"id":227313,"date":"2025-08-31T08:00:43","date_gmt":"2025-08-31T06:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=227313"},"modified":"2025-08-31T08:00:43","modified_gmt":"2025-08-31T06:00:43","slug":"roja-astiye-ya-cihane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=227313","title":{"rendered":"Roja A\u015ftiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ronah\u00ee Sad\u00fbn\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Di sala 1939\u2019an de 1\u2019\u00ea \u00eelon\u00ea bi Roja A\u015ftiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea hate ragihandin, l\u00ea li \u015f\u00fbna ku a\u015ft\u00ee p\u00eak b\u00ea c\u00fbrey\u00ean \u015fer li c\u00eehan\u00ea p\u00ea\u015f dikeve \u00fb hem\u00fb nirx\u00ean mirovahiy\u00ea binp\u00ea dibe. Herwiha bi \u015fer a\u015ft\u00ee p\u00eak nay\u00ea, lewma heta ku a\u015ft\u00ee p\u00eak b\u00ea div\u00ea \u015fer\u00ean li c\u00eehan\u00ea bidaw\u00ee bibin. <\/strong><\/p>\n<p>Her sal 1\u2019\u00ea \u00eelon\u00ea wek\u00ee Roja A\u015ftiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea t\u00ea p\u00eerozkirin. Di 1\u2019\u00ea \u00eelona sala 1939\u2019an de art\u00ea\u015fa Alman di bin fermandariya Adolf H\u00eetler de Polonya dagir kir \u00fb \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Duyem\u00een dest p\u00ea kir. Ev \u015fer b\u00fb sedema mirina z\u00eadey\u00ee 50 m\u00eelyon mirov. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea yek\u00ea ev roj, li hem\u00fb c\u00eehan\u00ea weke \u201cRoja A\u015ft\u00eey\u00ea ya C\u00eehan\u00ea\u201d hat ragihandin. Li gel ku 1\u2019\u00ea bi \u00celon\u00ea Roja A\u015ftiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea hate ragihandin j\u00ee, l\u00ea heye niha a\u015ft\u00ee p\u00eak nehatiye, berovaj\u00ee w\u00ea hem\u00fb p\u00eevan\u00ean a\u015ftiy\u00ea t\u00ean binp\u00eakirin ku her roj bi sedan mirov t\u00eane ku\u015ftin \u00fb bi hezaran mirov t\u00eane ko\u00e7kirin.<\/p>\n<p><strong>P\u00eanaseya a\u015ftiya c\u00eehan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eageha a\u015ftiya c\u00eehan\u00ee, an a\u015ftiya gerd\u00fbn\u00ee, ew aram\u00ee \u00fb ewlehiy\u00ea di navbera gelan de ye. Ew bi neb\u00fbna \u00eari\u015fkar\u00ee an tund\u00fbt\u00fbjiya fiz\u00eek\u00ee an exlaq\u00ee li ser asta gerd\u00fbn\u00ee t\u00ea tems\u00eelkirin ku b\u00eay\u00ee \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean le\u015fker\u00ee, l\u00ea bi r\u00eaya diyalog\u00ea \u00fb sepandina nirx\u00ean rast\u00ee \u00fb edalet\u00ea t\u00eane \u00e7areserkirin.<\/p>\n<p><strong>Gir\u00eengiya a\u015ftiya c\u00eehan\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Gir\u00eengiya a\u015ftiya c\u00eehan\u00ea di p\u00ea\u015fvebirina p\u00ea\u015fketina abor\u00ee \u00fb civak\u00ee, ba\u015fkirina asta perwerde \u00fb tenduristiy\u00ea, misogerkirina aramiya civak\u00ee, dab\u00eenkirina haw\u00eerdorek guncaw ji bo berdewamiya \u015faristaniyan, k\u00eamkirina tund\u00fbt\u00fbj\u00ee \u00fb pev\u00e7\u00fbnan \u00fb p\u00ea\u015fvebirina maf\u00ean mirovan de e\u015fkere ye. Ew ji bo avakirina p\u00ea\u015ferojek ge\u015f \u00fb c\u00eehanek dadmendtir ji bo hem\u00fb gelan gir\u00eeng e.<\/p>\n<p><strong>P\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna abor\u00ee \u00fb civak\u00ee:<\/strong> A\u015ft\u00ee r\u00ea dide welatan ku di \u00e7avkaniy\u00ean xwe de p\u00ea\u015fketinan p\u00eak b\u00eenin ku ne wan li ser \u015feran xerc bikin, ev yek j\u00ee rew\u015fa abor\u00ee ya civak\u00ea ba\u015f dike.<\/p>\n<p><strong>Ba\u015ftirkirina perwerde \u00fb tenduristiy\u00ea:<\/strong> A\u015ft\u00ee al\u00eekar\u00eeya dab\u00eenkirina perwerde \u00fb l\u00ean\u00ear\u00eena tenduristiy\u00ea ji bo her kes\u00ee dike.<\/p>\n<p><strong>Aramiya civak\u00ea:<\/strong> A\u015ft\u00ee r\u00eak\u00fbp\u00eakiyek sab\u00eet peyda dike \u00fb ji bo berdewam\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna mirovahiy\u00ea mercek\u00ee bingeh\u00een e.<\/p>\n<p><strong>Avakirin \u00fb domandina \u015faristaniyan:<\/strong> A\u015ft\u00ee al\u00eekariya berdewamiya \u015faristaniyan dike \u00fb p\u00ea\u015f\u00ee li hilwe\u015f\u00eena wan digire, wek\u00ee ku di d\u00eerok\u00ea de ji ber \u015feran qewimiye.<\/p>\n<p><strong>Di p\u00eakan\u00eena a\u015ftiy\u00ea maf\u00ean mirovan:<\/strong> A\u015ft\u00ee ji bo bidestxistina maf\u00ean mirovan \u00fb p\u00ea\u015fvebirina prens\u00eeb\u00ean edalet \u00fb wekheviya zayend\u00ee pir gir\u00eeng e.<\/p>\n<p><strong>\u00c7areseriya Nakokiyan:<\/strong> A\u015ft\u00ee r\u00eaya guncav ji bo \u00e7areserkirina nakokiyan peyda dike bi away\u00ean ku r\u00eaz li nirx \u00fb prens\u00eeban digirin.<\/p>\n<p><strong>Li \u015f\u00fbna p\u00eakan\u00eena a\u015ftiy\u00ea c\u00fbrey\u00ean \u015fer p\u00ea\u015f dikeve<\/strong><\/p>\n<p>Di d\u00eeroka mirovahiy\u00ea de bi hezaran \u015fer \u00e7\u00eab\u00fbne. Gelek \u015fer neb\u00fbne mal\u00ean d\u00eerok\u00ea \u00fb neketine ropel\u00ean w\u00ea de. L\u00ea hin \u015fer hene hem ji ber ku gelek mirov hatine ku\u015ftin, hem j\u00ee ji ber tekn\u00eek, takt\u00eek \u00fb r\u00eabaz\u00ean xwe di r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea de cih\u00ean xwe girtine. Bi piraniya \u015fer\u00ean di navbera du aliyan de p\u00ea\u015f ketine, aliyek\u00ee \u00eari\u015f kiriye, aliy\u00ea din j\u00ee li dij\u00ee \u00eari\u015fan parastina xwe kiriye. Ji ber v\u00ea yek\u00ea li ser r\u00fby\u00ea c\u00eehan\u00ea gelek keleh, s\u00fbr \u00fb birc hatine avakirin. Herwiha ber\u00ea ten\u00ea \u015fer\u00ea bejay\u00ee heb\u00fb. Pi\u015ft re kelek \u00fb ke\u015ft\u00ee \u00e7\u00eakirin \u00fb bi r\u00eaya deryay\u00ea dest bi sefer\u00ean \u00eari\u015fan kirin. Niha j\u00ee \u015fer\u00ea li bejay\u00ee, derya \u00fb li ezman bi hev re p\u00ea\u015f dikevin. Li aliy\u00ea din alav \u00fb am\u00fbr\u00ean \u015fer j\u00ee her ku di\u00e7e p\u00ea\u015f dikevin. \u00cad\u00ee ten\u00ea bi tifing, tang, top, fuze, balafir \u00fb teqemeniyan \u015fer nakin. \u015eer\u00ea av\u00ea, \u015fer\u00ea \u00e7ek\u00ean kimyew\u00ee \u00fb gelek c\u00fbrey\u00ean \u015fer p\u00ea\u015f dixin. Hem\u00fb \u015fer ji bo aliyek axa aliy\u00ea din dagir bike. Ji bo \u00e7avkaniy\u00ean dewlemendiy\u00ea y\u00ean ser erd \u00fb bin erd dixin bin kontrola xwe. Hem j\u00ee mirov\u00ean w\u00ee welat\u00ee wek\u00ee kole di bin kontrola xwe de bidin xebatindin. L\u00ea a\u015ft\u00ee di nava \u015fer de ne p\u00eakan e. Ji bo w\u00ea p\u00ea\u015fketin\u00ean c\u00fbre \u00fb am\u00fbr\u00ean \u015fer, dibe sedema ku heya niha li c\u00eehan\u00ea a\u015ft\u00ee p\u00eak ney\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Bidaw\u00eeb\u00fbna \u015fer r\u00eaya destp\u00eak\u00ea ya a\u015ftiy\u00ea ye<\/strong><\/p>\n<p>Di d\u00eerok\u00ea de gelek \u015fer\u00ean mezin p\u00ea\u015f ketin. \u015eer\u00ea navbera dewletan \u00fb \u015fer\u00ea global de bi sed milyonan mirov hatin ku\u015ftin. Di van \u015feran de gelek c\u00fbrey\u00ean \u00e7ekan hatin bikaran\u00een. Li gel ku ew qas xw\u00een rijiya \u00fb bi milyonan mirov hatin ku\u015ftin j\u00ee, d\u00eesa h\u00eaz\u00ean navdewlet\u00ee di \u015fer de israr dikin. Li gel ku peyman \u00fb qural\u00ean \u015fer di nava dewletan de hatin \u00eemzekirin \u00fb qeb\u00fblkirin j\u00ee, l\u00ea d\u00eesa ev peyman \u00fb quralan binp\u00ea dikin. Her roj bi sedan mirov li ser r\u00fby\u00ea c\u00eehan\u00ea di \u015fer de t\u00ean ku\u015ftin. Di d\u00eeroka mirovahiy\u00ea de heta niha 10 \u015fer\u00ean mezin \u00ean ketine qeydan hene. Di van \u015feran de bi milyonan mirov hatin ku\u015ftin. L\u00ea ji bo \u015fer bi daw\u00ee bibe \u00fb a\u015ft\u00ee p\u00ea\u015f bikeve, her tim hevd\u00eetin\u00ean d\u00eeplomat\u00eek \u00fb diyalog p\u00ea\u015f ketiye. Da ku bi r\u00eaya diyalog \u00fb peymanan daw\u00ee li \u015fer\u00ean bi xw\u00een b\u00eenin. L\u00ea gelek caran ev hewldan bi ser neketine. Ji bo a\u015ft\u00ee p\u00ea\u015f bikeve p\u00eaw\u00eest e t\u00eakiliy\u00ean ku sinc \u00fb pol\u00eetikay\u00ea bi hev gir\u00ea dide hebin. L\u00ea heye niha li ser asta c\u00eehan\u00ea h\u00eena \u015fer\u00ean mezin r\u00fb didin.<\/p>\n<p><strong>Bi \u015fer pirsgir\u00eak \u00e7areser nabin<\/strong><\/p>\n<p>Di 20 sal\u00ean daw\u00ee de li ser axa Rojhilata Nav\u00een \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea S\u00eayem\u00een p\u00ea\u015f ketiye. Navenda \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea S\u00eayem\u00een Kurdistan \u00fb Rojhilata Nav\u00een e. Her\u00ee z\u00eade li ser Pergala Modern\u00eeteya Demokrat\u00eek ku kurd dixwazin ava bikin ev \u015fer t\u00ea me\u015fandin. Ji bo \u00e7areseriya demokrat\u00eek bi deh\u00ea caran R\u00eaber Apo banga diyalog \u00fb a\u015ftiy\u00ea li dewleta Tirkiy\u00ea kir ku \u015fer\u00ea bide rawestandin, ji ber ku bi r\u00eaya \u015fer pirsgir\u00eak \u00e7areser nabin. R\u00eaber Apo di t\u00eako\u015f\u00eena xwe ya bi salan gir\u00eeng\u00ee daye diyalog \u00fb a\u015ftiy\u00ea, hem j\u00ee tekez kiriye ku b\u00ea v\u00ea yek\u00ea daw\u00ee li pisgir\u00eak\u00ean Rojhilata Nav\u00een gi\u015ft\u00ee j\u00ee nay\u00ea. Ji bo w\u00ea R\u00eaber Apo her li ser r\u00eaya a\u015ftiy\u00ea bi israr b\u00fb, li ser v\u00ea bingeh\u00ea di 27\u2019\u00ea de bi nav\u00ea A\u015ft\u00ee \u00fb Civaka Demokrat\u00eek bangeke d\u00eerok\u00ee kir ku v\u00ea bang\u00ea ne ten\u00ea li Rojhilata Nav\u00een deng veda \u00fb bandor kir, l\u00ea li tevah\u00ee c\u00eehan\u00ea xwed\u00ee heman bandor b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Banga R\u00eaber Apo ya a\u015ft\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Banga A\u015ft\u00ee \u00fb civaka Demokrat\u00eek a R\u00eaber Apo ne ten\u00ea li Kurdistan\u00ea \u00fb Tirkiy\u00ea bandor kir, l\u00ea bandoreke mezin li Rojhilata Nav\u00een j\u00ee kir. Ji ber di Rojhilata Nav\u00een de gelek \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean ku li ser r\u00fby\u00ea erd\u00ea r\u00fb didin hene \u00fb h\u00eena j\u00ee berdewam dike. R\u00eaber Apo her\u00ee z\u00eade d\u00eerok \u00fb rastiya Rojhilata Nav\u00een bi awayek\u00ee zanist\u00ee \u00fb felsef\u00eek ji hev derxistiye, anal\u00eez kiriye \u00fb r\u00eay\u00ean \u00e7areseriy\u00ea dan\u00eene. Pol\u00eet\u00eekay\u00ean sedsal\u00ea y\u00ean pergala modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest a li ser v\u00ea her\u00eam\u00ea xuya ye, lewma d\u00ea bi v\u00ea banga d\u00eerok\u00ee re wek\u00ee ber\u00ea ev pol\u00eet\u00eeke neme\u015fin. Pergala kap\u00eetal\u00ees \u00fb h\u00eaz\u00ean serdest \u00ean c\u00eehan\u00ea beriya sed sal\u00ee bi dan\u00eena s\u00eenor\u00ean netew-dewlet belayeke mezin an\u00ee ser gel\u00ean her\u00eam\u00ea. Bi avakirina desthilatdariy\u00ea zihniyet\u00ean xirab, pol\u00eet\u00eekey\u00ean komkuj\u00ee, bir\u00e7\u00eeb\u00fbn, sirg\u00fbn \u00fb hwd\u2026li ser gelan hatin me\u015fandin. V\u00ea yek\u00ea gel tengaz kir \u00fb ji bo derketina ji v\u00ea rew\u015fa xirab, gel li r\u00eay\u00ean \u00e7areseriy\u00ea \u00fb kes\u00ean xilasker geriyan. T\u00eako\u015f\u00eena Azadiy\u00ea \u00fb R\u00eazgariya Netewey\u00ee ya Gel\u00ea Kurd a bi p\u00ea\u015fengiya R\u00eaber Apo ya 52 salan gelek guher\u00een\u00ean gir\u00eeng li her\u00eam\u00ea p\u00eak an\u00een. Gel\u00ean her\u00eam\u00ea ten\u00ea xilasiya xwe di nirx\u00ean bingeh\u00een y\u00ean m\u00eena a\u015ft\u00ee, azad\u00ee \u00fb demokrasiy\u00ea de dib\u00eenin. Bi v\u00ea banga d\u00eerok\u00ee d\u00ea Rojhilata Nav\u00een ji n\u00fb ve li koka xwe vegere, ew a\u015ft\u00ee, azad\u00ee \u00fb demokrasiya ku bi salan e j\u00ea d\u00fbr ketiye, careke din bigih\u00eaj\u00ea.<\/p>\n<p>P\u00eakan\u00eena v\u00ea bang\u00ea d\u00ea ne ten\u00ea ji pirsgir\u00eaka Kurd \u00fb Tirkiy\u00ea re \u00e7areser\u00ee be, hem Kurdistan\u00ea, Rojhilata Nav\u00een \u00fb hem j\u00ee c\u00eehan\u00ee re bibe r\u00eaya a\u015ftiy\u00ea. Lewma ya gir\u00eeng ku hem\u00fb dewlet \u00fb mirov xwe di v\u00ea \u00e7ar\u00e7oveya a\u015ftiy\u00ea de bib\u00eenin \u00fb w\u00ea p\u00eak b\u00eenin, ji ber rew\u015fa mirovahiy\u00ea ber bi kaos\u00ea mezin ve \u00e7\u00fbye, niha dema \u00e7areseriy\u00ea ye, heger a\u015ft\u00ee p\u00eak ney\u00ea \u015fer\u00ean mezin d\u00ea derkevin hol\u00ea \u00fb \u015fer\u00ean hey\u00ee gur bibin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ronah\u00ee Sad\u00fbn\/Qami\u015flo Di sala 1939\u2019an de 1\u2019\u00ea \u00eelon\u00ea bi Roja A\u015ftiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea hate ragihandin, l\u00ea li \u015f\u00fbna ku a\u015ft\u00ee p\u00eak b\u00ea c\u00fbrey\u00ean \u015fer li c\u00eehan\u00ea p\u00ea\u015f dikeve \u00fb hem\u00fb nirx\u00ean mirovahiy\u00ea binp\u00ea dibe. Herwiha bi \u015fer a\u015ft\u00ee p\u00eak nay\u00ea, lewma heta ku a\u015ft\u00ee p\u00eak b\u00ea div\u00ea \u015fer\u00ean li c\u00eehan\u00ea bidaw\u00ee bibin. Her sal 1\u2019\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227314,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-227313","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227313","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=227313"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227313\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":227315,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/227313\/revisions\/227315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/227314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=227313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=227313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=227313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}