{"id":226628,"date":"2025-08-10T07:36:43","date_gmt":"2025-08-10T05:36:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=226628"},"modified":"2025-08-10T07:36:43","modified_gmt":"2025-08-10T05:36:43","slug":"soresa-kurdistane-li-benda-wejevanen-xwe-ye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=226628","title":{"rendered":"\u015eore\u015fa Kurdistan\u00ea li benda w\u00eajevan\u00ean xwe ye!"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u00eeger Efr\u00een\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>\u201cMe xwest ku em v\u00ea xebat\u00ea ji torevanan re bih\u00ealin, l\u00ea wisa xuya dike ku em ne\u00e7ar in w\u00eajeya v\u00ea xebat\u00ea her\u00ee ba\u015f bi xwe p\u00eak b\u00eenin\u201d (R\u00eaber APO). Ya rast j\u00ee ew e! Ji ber ku y\u00ean hem\u00fb zor, zehmet\u00ee \u00fb dijwariya k\u00ealiy\u00ean \u015fore\u015f\u00ea jiyane, mil\u00eetan, xebatkar \u00fb kadroy\u00ean \u015fore\u015f\u00ea bi xwe ne \u00fb ji wan ba\u015ftir j\u00ee kesek nikare \u00ea\u015f\u00ean wan bi l\u00eav bike!<\/p>\n<p><strong>Ji bo nirx\u00ean \u015fore\u015fa Apo\u2019y\u00ee \u00fb paradigma Modern\u00eeteya Demokrat\u00eek may\u00eende bibin, p\u00ea\u015fxistina w\u00eajeya \u015fore\u015f\u00ea p\u00eaw\u00eestiyeke \u015fore\u015fger\u00ee \u00fb d\u00eerok\u00ee ye. Xebata ku felsefa R\u00eabertiy\u00ea di nava civak\u00ea de bide r\u00fbni\u015ftandin \u00fb kesayeta ku em wek\u00ee Tevgera Apo\u2019y\u00ee dixwazin biafir\u00eenin, ancax bi w\u00eajey\u00ea gengaz be<\/strong>. \u015eore\u015fa bi ten\u00ea li ser ling\u00ea le\u015fker\u00ee-siyas\u00ee nikare bi awayek\u00ee t\u00eak\u00fbz bime\u015fe, ango ling\u00ea bingeh\u00een k\u00eam dim\u00eene. Li Soveyt\u00ea beriya \u015fore\u015f\u00ea, w\u00eajeyeke R\u00fbsan a xurt heb\u00fb, Len\u00een li ser w\u00ea bingeh\u00ea \u015fore\u015f p\u00ea\u015f xist. L\u00ea mixabin beriya Tevgera Azadiy\u00ea ji bil\u00ee Mem \u00fb Z\u00een\u00ea ya Ehmed\u00ea Xan\u00ee, \u015eivan\u00ea Kurd ya Ereb \u015eemo \u00fb helbest\u00ean Meley\u00ea Ciz\u00eer\u00ee, Feqiy\u00ea Teyran \u00fb hin helbest\u00ean sedsala 19\u2019an \u00fb 20\u2019an hema b\u00eaje li ser nav\u00ea w\u00eajey\u00ea ti\u015ftek tune b\u00fb. Ji xwe y\u00ean heb\u00fbn j\u00ee ji ber ku xwendin di civaka me de pir \u00fb pir k\u00eam b\u00fb, kes\u00ee z\u00eade nexwendib\u00fb. Bi dir\u00eajiya \u015fore\u015fa Apo\u2019y\u00ee de nexurtb\u00fbna w\u00eajey\u00ea xwed\u00ee cihek\u00ee gir\u00eeng e. Heger beriya destp\u00eakirina \u015fore\u015f\u00ea w\u00eajeyeke me ya zexm heb\u00fbya an j\u00ee beriya salan w\u00eajeyeke xurt derketa, w\u00ea kesayeta \u015fore\u015fger\u00ee j\u00ee z\u00fbtir\u00een dem bihata afirandin \u00fb jiyana partiy\u00ea \u015f\u00eelo nedib\u00fb. Ji ber ku w\u00eaje di heman dem\u00ea de rexnekirina her ti\u015fta dervey\u00ee civakb\u00fbniy\u00ea ye \u00fb raberkirina ku t\u00ea xwestin e. Ango w\u00eaje; dah\u00fbrandina civak\u00ea ji her h\u00eal\u00ea ve digire dest \u00fb torevan j\u00ee li gor\u00ee xeta \u015fore\u015f\u00ea dah\u00fbrandina civak\u00ea \u00e7\u00eadike.<\/p>\n<p>Li Sovyet\u00ea, Len\u00een h\u00eaj ji destp\u00eak\u00ea de ji bo ku w\u00eajeya \u015fore\u015f\u00ea p\u00ea\u015f bixe, komisyonan didin avakirin, kar\u00ea wan j\u00ee wek\u00ee di nav gel de l\u00eakol\u00eena w\u00eajeya civak\u00ee \u00fb bi nirx\u00ean \u015fore\u015f\u00ea re keljandin \u00fb li gor\u00ee w\u00ea j\u00ee p\u00ea\u015fxistina t\u00eag\u00een \u00fb t\u00eageh\u00ean \u015fore\u015f\u00ea diyar dike. Ew komisyon digihe 35-40 kes\u00ee (pi\u015ft re h\u00eajmar z\u00eadetir dibe, digehe 400-500 kes\u00ee) \u00fb li seranser\u00ea Sovyet\u00ea belav dibin, derbar\u00ea \u015fore\u015f\u00ea \u00fb \u00e7anda civak\u00ea de daneyan berhev dikin. Pi\u015ft re wan li gor\u00ee b\u00eerdoziya xwe distr\u00ean \u00fb dikin berhem. Heta sala 1927\u2019an 8 berhem\u00ean ba\u015f derdixin. Bi serdestiya Stal\u00een re \u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee dogmat\u00eezim serdest dibe \u00fb ji w\u00ea \u00fb p\u00ea ve, r\u00ea li ber afir\u00eeneriya w\u00eajeya \u015fore\u015fger\u00ee t\u00ea girtin. Ji sala 1927\u2019an \u00fb heta sala 1933\u2019an gelek rew\u015fenb\u00eer, helbestvan, romanniv\u00ees, senar\u00eest, \u00eenthar dikin \u00fb gelek j\u00ee ji Sovyet\u00ea baz didin \u00fb di\u00e7in Ewropa \u00fb DYA\u2019y\u00ea. Ji ber ku komisyona hey\u00ee bigota \u201dev berhem, ev filma neba\u015f e\u201d, ew berhema \u00e7i dibe bila biba, nema dihate \u00e7apkirin \u00fb we\u015fandin.<\/p>\n<p>Ji xwe heger mirov b\u00eaje, ji sedem\u00ean ku Sovyet hilwe\u015f\u00ee yek ji nep\u00eakhatina\u00a0 sosyal\u00eezm\u00ea di nava civak\u00ea de r\u00eagirtina li w\u00eajeya civak\u00ee b\u00fb, w\u00ea ne \u015fa\u015f be. \u00c7imk\u00ee Stal\u00een bi ten\u00ea r\u00ea dida y\u00ean ku pesna w\u00ee didin \u00fb tu rexney\u00ea ji karwariya w\u00ee re nakin. Halb\u00fbk\u00ee w\u00eaje ji beriya her ti\u015ft\u00ee rexnekirina \u015fa\u015fitiy\u00ean desthilatdaran \u00fb \u015f\u00eaweya nermkirina b\u00eerdoziy\u00ea bi away\u00ea ku civak f\u00eam bike \u00fb kes j\u00ee li gor\u00ee karekter\u00ean di w\u00eajey\u00ea de t\u00eane p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin xwe n\u00fb bike \u00fb li gor\u00ee karekter\u00ean di roman \u00fb feraseta di helbestan de awa bide xwe; ango w\u00eaje, r\u00eaya kesayet\u00ean ku w\u00ea nirx\u00ean \u015fore\u015f\u00ea bi civak\u00ea bide xwarin vedike \u00fb b\u00eay\u00ee ku mirov bi\u00ea\u015f\u00eene, bi away\u00ea her\u00ee nerm \u00fb xwe\u015f mirovan bi nirx\u00ean \u015fore\u015f\u00ea ve dide gir\u00eadan, derdixe hol\u00ea. Damar\u00ean felsefa \u015fore\u015f\u00ea bi r\u00eaya w\u00eajey\u00ea di nava civak\u00ea de xwe ber dide k\u00fbrahiya civak\u00ea. W\u00eajeyeke ku ti\u015fta hey\u00ee rexne neke, r\u00eaya rastkirin\u00ea n\u00ee\u015fan nede, ne w\u00eaje ye.<\/p>\n<p>Li \u00c7\u00een\u00ea j\u00ee Mao kete nava w\u00ea hewldan\u00ea. Yek ji armanca \u201c\u015eore\u015fa \u00c7and\u00ea\u201d j\u00ee ew b\u00fb. Her \u00e7iqasa b\u00fb h\u00eaviyek ku r\u00ea ji guhartin \u00fb veguhatinan re veke, l\u00ea di demeke kurt de dager\u00ee h\u00eaza tesfiyekirina kesan \u00fb \u00e7anda civak\u00ee. Bi dir\u00fb\u015fmeya \u201cna ji her ti\u015fta kevn re\u201d, \u015fore\u015f ji rastiy\u00ean civak\u00ea qut b\u00fb. Ji lewra j\u00ee tesfiyey\u00ean her\u00ee mezin di navbera sala 1966-1976 p\u00eak hatin \u015fore\u015fa \u00c7\u00een\u00ea bi temam\u00ee ji xeta sosyal\u00eezm\u00ea d\u00fbr ket.<\/p>\n<p>Li Kuba j\u00ee \u00fb dewlet\u00ean din y\u00ean bi b\u00eerdoziya sosyal\u00eezma ku bidestxistina dewlet\u00ea\u00a0 hatib\u00fbn damezrandin, heman encam derkete hol\u00ea. Ji ber ku kesayet nehate avakirin, hi\u015fmendiya dewlet\u00ea bi r\u00eaya w\u00eajey\u00ea nehate veri\u015fandin, berevaj\u00ee w\u00ea bi w\u00eajey\u00ea dewlet hate mezinkirin.<\/p>\n<p>Bi kurtas\u00ee em dib\u00eenin ku, di her \u015fore\u015f\u00ea de sal\u00ean p\u00ea\u015f\u00een berhem\u00ean ba\u015f derketine, l\u00ea ji ber ku r\u00ea ji w\u00eajeya real\u00eest re hate girtin, ew giyana \u015fore\u015fger\u00ee bi dem\u00ea re hatiye fetisandin \u00fb mir\u00ee ye. ji w\u00eajeya civak\u00ee pirtir, w\u00eajeyeke ku, dageriye navg\u00eeneke ku her ti\u015fta r\u00eaveber\u00ean partiy\u00ea-dewlet\u00ea dikin rewa bike, pesna r\u00eaveberan bide \u00fb temen\u00ea dewlet\u00ea dir\u00eaj bike. W\u00eaje ji w\u00eajeb\u00fbn\u00ea derxistin \u00fb w\u00eaje kirina navg\u00eeneke aj\u00eetasyon\u00ea \u00fb propaganday\u00ea. B\u00ea guman ji ber ku dewlet \u00fb mezinkirina dewlet\u00ea armanc b\u00fb, w\u00eajeya civak\u00ee bi p\u00ea\u015f neket, giyana b\u00eerdoz\u00ee ya sosyal\u00eest nebiriq\u00ee nirx\u00ean ku \u015fore\u015f\u00ea derxistine hol\u00ea. Bi taybet\u00ee j\u00ee di mijara jin \u00fb malbat\u00ea de, pergala ber\u00ea ya ku heb\u00fb derbas nekirin. Jin d\u00eesa xistin mal \u00fb serdestiya baviksalar\u00ee domandin.<\/p>\n<p>Halb\u00fbk\u00ee kar\u00ea w\u00eajey\u00ea ne ew b\u00fb. R\u00eaber Apo erka w\u00eajey\u00ea li gor\u00ee rastiya d\u00eerok\u00ea wiha zelal dike; \u201cErka w\u00eajey\u00ea \u00e7i ye? Ango p\u00eaw\u00eest e bi gi\u015ft\u00ee huner, bi taybet j\u00ee w\u00eaje \u00fb d\u00eesa ew romana ku be\u015fek gir\u00eeng a v\u00ea yek\u00ea ye bi pirsa ka erka \u015fore\u015fger\u00ee \u00e7i ye, ku em bibersiv\u00eenin. Ger huner nebe em nikarin qala civakan bikin. Lewma huner, amrazek\u00ee j\u00eaveneger e, ji bo civakb\u00fby\u00een \u00fb p\u00ea\u015fketina civak\u00ee. Bi taybet\u00ee, ji ber ku mirov n\u00eaz\u00eekatiya xwe ya li hember xwezay\u00ea bi zanist\u00ee \u00fb bi pol\u00eet\u00eekay\u00ea tam nikare dah\u00fbr\u00eene \u00fb nikare giyana xwe bi t\u00earb\u00fby\u00eeneke daring\u00ee t\u00ear bike, w\u00ee ber bi te\u015fey\u00ea t\u00earb\u00fby\u00eeb\u00fbneke cewaz, yan\u00ee ber bi huner\u00ea ve dibe. Di v\u00ea watey\u00ea de huner, derbaskirina p\u00eadiviya giyan\u00ea esas digire. B\u00ea guman peywendiya v\u00ea bi raman\u00ea ve heye. Bi h\u00easan\u00ee mirov dikare diyar bike ku huner, warek\u00ee pir xweser derbir\u00een dike.\u201d Heger em bandora m\u00eetolojiy\u00ea ( ya rah\u00eeb\u00ean Sumer\u00ee) \u00e7awa b\u00eay\u00ee ku zor\u00ea li mirovan bikin, ew xistin bin bandora xwe \u00fb ev b\u00fb 5 hezar sal in h\u00eaj j\u00ee mirovah\u00ee ji bin bandora w\u00eajeya (m\u00eetolojiya) wan derneketiye, b\u00eenin ber \u00e7av\u00ean xwe, em \u00ea ba\u015ftir rista w\u00eajey\u00ea bib\u00eenin.<\/p>\n<p>Bi kurt \u00fb kurmanc\u00ee, ji bo me kar\u00ea w\u00eajey\u00ea ya bingeh\u00een; raxistinkirina heq\u00eeqet\u00ean d\u00eerok\u00ee li gor\u00ee heq\u00eeqeta civak\u00ee, derxistina rastiya jin-day\u00eek\u00ea ya ku p\u00ean\u00e7 hezar sal in bindest e, ber\u00e7avkirina w\u00earankeriya serdestan a li ser xwezay\u00ea, parastina xeta R\u00eabertiy\u00ea ji feraset\u00ean l\u00eeberal \u00fb xwegih\u00eenek (oportun\u00eest) \u00fb bilindkirina manewiyet\u00ea ye. ji lewra j\u00ee li dij\u00ee pergala Modern\u00eeteya Kapital\u00eest a ku madiyet\u00ea derdixe p\u00ea\u015f, jin xistiye asta her\u00ee j\u00ear, m\u00eaz\u00eena ekoloj\u00eek xera dike \u00fb manewiyt\u00ea dikuje, gir\u00eengiya w\u00eajey\u00ea qatek\u00ee din z\u00eade b\u00fbye. Bi taybet\u00ee di rew\u015f \u00fb merc\u00ean Kurdistan\u00ea \u00fb gel\u00ea Kurd de ancax rastiy\u00ean civak\u00ee y\u00ean ku R\u00eaber Apo bi t\u00eako\u015f\u00eeneke b\u00eahempa \u00fb xw\u00eena pakrewanan derxistine hol\u00ea \u00fb dagirkeriya qirker a neyaran, heq\u00eeqeta jin\u00ea \u00fb hevjiyana azad bi w\u00eajey\u00ea dikarin werin zelalkirin. Her wiha bersiva \u201cmalbateke \u00e7awa?\u201d j\u00ee bi w\u00eajey\u00ea mirov dikare di nava civak\u00ea de belav bike. \u00c7imk\u00ee ziman\u00ea siyaset\u00ea b\u00ea ruh e \u00fb ji dil\u00eenan pirtir x\u00eetab\u00ee aqil dike. L\u00ea w\u00eaje hem x\u00eetab\u00ee dil\u00eenan dike \u00fb hem j\u00ee x\u00eetab\u00ee aqil dike. Ango w\u00eaje mirov dide fikirandin. Ji xwe gava bersiva \u201cmalbateke \u00e7awa?\u201d were day\u00een bi awayek\u00ee xwezay\u00ee bersiva \u201ccivakeke \u00e7awa\u201d j\u00ee derdikeve hol\u00ea.<\/p>\n<p>Bel\u00ea, ji bo ku ti\u015fta hat\u00ee ser\u00ea \u015fore\u015f\u00ean ber\u00ea ney\u00ea ser\u00ea me, p\u00eadiviyeke lezg\u00eene ku w\u00eajeya \u015eore\u015fa Kurdistan\u00ea were r\u00eaxistinkirin \u00fb \u015fore\u015f t\u00eag\u00een \u00fb t\u00eageh\u00ean xwe derx\u00eene. Nexwe em nikarin xeta \u015fore\u015f\u00ea ya kom\u00eenal \u00fb civak\u00ee bipar\u00eazin. B\u00ea guman hinek gav hatine av\u00eatin, l\u00ea h\u00eaj j\u00ee neb\u00fbne bersiv ji berhem \u00fb nirx\u00ean ku \u015fore\u015f\u00ea derxistine hol\u00ea re. \u015eore\u015fa Kurdistan\u00ea li benda w\u00eajevan\u00ean xwe ye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00eeger Efr\u00een\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cMe xwest ku em v\u00ea xebat\u00ea ji torevanan re bih\u00ealin, l\u00ea wisa xuya dike ku em ne\u00e7ar in w\u00eajeya v\u00ea xebat\u00ea her\u00ee ba\u015f bi xwe p\u00eak b\u00eenin\u201d (R\u00eaber APO). Ya rast j\u00ee ew e! Ji ber ku y\u00ean hem\u00fb zor, zehmet\u00ee \u00fb dijwariya k\u00ealiy\u00ean \u015fore\u015f\u00ea jiyane, mil\u00eetan, xebatkar \u00fb kadroy\u00ean \u015fore\u015f\u00ea bi xwe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":226629,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-226628","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=226628"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":226630,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226628\/revisions\/226630"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/226629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=226628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=226628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=226628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}