{"id":226376,"date":"2025-08-03T07:57:30","date_gmt":"2025-08-03T05:57:30","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=226376"},"modified":"2025-08-03T07:57:30","modified_gmt":"2025-08-03T05:57:30","slug":"li-herema-bakur-u-rojhilate-suriye-5-cihen-sunwariye1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=226376","title":{"rendered":"Li her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea 5 cih\u00ean \u015f\u00fbnwariy\u00ea\u2026(1)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea bi dehan cih\u00ean d\u00eerok\u00ee ku d\u00eeroka wan vedigere hezar\u00ean salan, hene. Her cihek xwed\u00ee \u015farestan\u00ee, nirx, \u00e7and \u00fb d\u00eerokeke kevnar e. Ji van cih\u00ean \u015f\u00fbnwariy\u00ea devera Tilhelef, Hemoker, \u015eikefta Duder\u00ee, Tilber\u00ee \u00fb Kelha Necm e.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Tilhelef<\/strong><br \/>\nLi ba\u015f\u00fbr-rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea cih digire; rojavay\u00ea bajar\u00ea Ser\u00ea Kaniy\u00ea ye. Ew li devera kaniy\u00ean ku dibin j\u00eadera \u00c7em\u00ea Xab\u00fbr\u00ea cih digire. Ew mezintir\u00een r\u00fbbar\u00ea ku tevl\u00ee \u00c7em\u00ea Ferat\u00ea dibe. Tilhelef nav\u00ea niha y\u00ea v\u00ee cih\u00ee ye. Ew di hezar\u00ea beriya zay\u00een\u00ea de bi nav\u00ea Gozana dihat naskirin. Ew cih, cih\u00ea bajarek\u00ee \u015f\u00fbnwar\u00ee y\u00ea S\u00fbriyey\u00ea ye \u00fb n\u00fbnertiya demeke d\u00eerok\u00ee ya Mezopotamyay\u00ea, dike. T\u00ea de \u015f\u00fbnwar\u00ean ku vedigerin serdema kevir\u00ee ya ku n\u00fb hatin ved\u00eetin \u00fb ev \u015faristan\u00ee bi nav\u00ea \u015faristaniya Tilhelef\u00ea hat binavkirin. Cerr\u00ean w\u00ea bi te\u015fey\u00ean geometr\u00ee \u00fb y\u00ean lawir\u00ee dihatin xemilandin. Ev \u015f\u00fbnwar d\u00eeroka wan vedigere 6 hezar sal ber\u00ee zay\u00een\u00ea \u00fb pi\u015ft\u00ee w\u00ea ew b\u00fb cih\u00ea dewleta Aram\u00ee-Gozana.<\/p>\n<p><strong>Hemoker<\/strong><br \/>\nHemoker bajarek\u00ee d\u00eerok\u00ee ye \u00fb li gor\u00ee \u015f\u00fbnwarnasan, l\u00eakoler \u00fb daneyan, Hemoker di d\u00eerok\u00ea de bajar\u00ea her\u00ee kevnar e. Ew li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea cih digire. D\u00eeroka w\u00ea vedigere b\u00eahtir\u00ee 7 hezar sal. Ew n\u00eaz\u00ee gund\u00ea El-Huriyey\u00ea y\u00ea bajar\u00ea Til Ko\u00e7er y\u00ea dervera D\u00earik\u00ea t\u00ea gumankirin ku ni\u015ftecih\u00ean w\u00ea derdora 25 hezar mirov\u00ee b\u00fb. Li v\u00ee cih\u00ea d\u00eerok\u00ee hin \u015f\u00fbnwar hatin d\u00eetn ku p\u00ea\u015fketina hunera n\u00eegar, tira\u015fkar\u00ee \u00fb neq\u015fandin\u00ea raber dikin. Her weha li vi cih\u00ea d\u00eerok\u00ee hin ti\u015ft hatin d\u00eetin ku w\u00ea weke yekem bajar dib\u00eene. Di v\u00ee cih\u00ee de, s\u00eestema h\u00eankkirin\u00ea ya her\u00ee kevin hat d\u00eetin. Di navbera d\u00eewar\u00ean duyane y\u00ean rastinhev de, valah\u00eene ku ne z\u00eadey\u00ee 15 santimetreyan b\u00fbn, heb\u00fbn. Van valahiyan r\u00ea dida h\u00eankker\u00ea ku avhewaya germ h\u00eanik bike. Ni\u015ftecihb\u00fbn ji 5 hezar sal ber\u00ee zay\u00een\u00ea heta serdema islam\u00ee berdewam kir. Ev cih\u00ea \u015f\u00fbnwar\u00ee bi riya topografiyay\u00ea re \u00fb ti\u015ft\u00ean \u015f\u00fbnwar\u00ee ku li r\u00fb hatin d\u00eetin, e\u015fker b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>Tilber\u00ee<\/strong><br \/>\nCih\u00ea \u015f\u00fbnwar\u00ee li par\u00eazgeha Hesek\u00ea ye; 55 k\u00eelo metreyan li rojhilat\u00ee ba\u015f\u00fbr\u00ea Hesek\u00ea cih digire. Ew di nava xwe de komeke mezin ji gir\u00ean \u015f\u00fbnwar\u00ee y\u00ean Ciz\u00eera Feratiy\u00ea diheyw\u00eene. Ew li berav\u00ean rojhilat \u00ean \u00c7em\u00ea Ceqceq\u00ea cih digire. Di sala 1980&#8217;\u00ee de vekol\u00een bi serperi\u015ftiya \u015fandeya \u00cetal\u00ee (Profisor Imilyo B\u00eekor\u00eela) bi hevkariya desteya \u015f\u00fbnewaran dest p\u00ea kir. Di encama l\u00eakol\u00een\u00ean v\u00ea \u015fandey\u00ea de, qat\u00ean \u015f\u00fbnwar\u00ee y\u00ean ku dema wan vedigerin 3 hezar sal ber\u00ee zay\u00een\u00ea, bi taybet dema ku Roman\u00ee, ew hatin ved\u00eetin. Herwiha cerr\u00ean ku vedigerin serdema elpars\u00ee, xi\u015fir \u00fb gerden\u00ee \u00fb kevir\u00ean giranbuha y\u00ean bazilt\u00ee hatin ved\u00eetin. Ev kevir ji bo h\u00earan \u00fb bilat\u00ean ku ji kerivr\u00ean mermer\u00ea y\u00ean serdema A\u015f\u00fbr\u00ee ya n\u00fbjen) dihatin bikaran\u00een. Herwiha mor\u00ean bronz\u00ee \u00fb latik\u00ean mizmar\u00ee ku vedigerin serdema A\u015f\u00fbriya nav\u00een \u00fb n\u00fbjen, hatin ved\u00eetin. Di heman dem\u00ea de dolab \u00fb firax\u00ean qehfik\u00ee ku vedigerin serdema Akad\u00ee, hatin ved\u00eetin.<\/p>\n<p><strong>Keleh a Necm<\/strong><\/p>\n<p>Kelha Necm a d\u00eerok\u00ee 30 k\u00eelometreyan li rojhilat\u00ea bajar\u00ea Minbic\u00ea ye, ew dikeve h\u00eala rast\u00ea ya \u00e7em\u00ea Firat\u00ea, bi cih\u00ea xwe y\u00ea stratej\u00eek t\u00ea naskirin ku dikeve ser riy\u00ean bazirganiya navnetewey\u00ee y\u00ean kevnar (Riya Her\u00eer). Herwiha weke xaleke le\u015fker\u00ee \u00fb xwediya avah\u00eesaziyek taybet t\u00ea naskirin ku b\u00eahtir di\u015fibe Keleha Heleb\u00ea.<br \/>\nEw deriy\u00ea ketin \u00fb derbasb\u00fbna ji \u015eam\u00ea ber bi Mezopotamyay\u00ea ve ye, \u00fb yek ji \u015f\u00fbnwar\u00ean li bakur\u00ea rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea ku h\u00een\u00ee ji hinek\u00ee xwe\u015fikb\u00fbn \u00fb \u015f\u00eawaza xwe ya avah\u00eesaziy\u00ea dipar\u00eaze. Li dora w\u00ea pir \u015f\u00fbnwar \u00fb keleh hene, m\u00eena Kirkim\u00ee\u015f, Carabulus Elq\u015feriy\u00ea Elcerf Elehmer \u00fb Kehla Yusuf Pa\u015fa, hem j\u00ee kelekha Meskene Keleha Caaber\u00fb Dura Europos j\u00ee hene.<br \/>\nP\u00eadiviya Keheha Necim bi xebat\u00ean parastin \u00fb sererastkirin\u00ea heye \u00fb p\u00eaw\u00eest e bibe muzexaneyek arkeolo\u00eek ku \u015f\u00fbnwar \u00fb \u015faristaniya Geliy\u00ea Firat\u00ea dih\u00eaw\u00eene, herwiha p\u00eaw\u00eest e\u00a0 ku t\u00eakeve l\u00eesteya M\u00eerat\u00eay\u00ean C\u00eehan\u00ee.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u015eikefta Duder\u00ee li Efr\u00een\u00ea<br \/>\n<\/strong>\u015eikefta Duder\u00ee li bajar\u00ea Efr\u00een\u00ea ya Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea ye, d\u00eeroka w\u00ea vedigere 100 hezar sal ber\u00ee zay\u00een\u00ea \u00fb hin j\u00eader dib\u00eajin ku d\u00eeroka w\u00ea vedigere 80 hezar sal.\u00a0Yek ji gir\u00eengtir\u00een cih li ser asta c\u00eehan\u00ea ye, hejmareke \u015faristan\u00ee hatine \u00fb \u00e7\u00fbne.\u00a0Di w\u00ea \u015fikeft\u00ea de hestiy\u00ean mirov\u00ea Niyandirtal hatin d\u00eetin \u00fb derxistin. Di sala 1950\u2019\u00ee de hin peyker\u00ean \u015f\u00fbnwar\u00ee hatin derxistin, d\u00eeroka wan vedigerin 6 herzar sal ber\u00ee zay\u00een\u00ea. Di sala 1993\u2019yan de hestiy\u00ean zarokek\u00ee ji mirov\u00ea Niyandirtal hatin d\u00eetin, ew j\u00ee vedigere ber\u00ee 100 hezar sal\u00ee. Wateya nav\u00ea w\u00ea diyar e, ji ber ku du deriy\u00ean w\u00ea hene.\u00a0L\u00eakol\u00eener tekez dikin ku d\u00eeroka w\u00ea ji ya \u015eikeft\u00ea \u015eander a li Hewl\u00ear\u00ea kevintir e, ji ber ku d\u00eeroka w\u00ea ber\u00ee 70 hezar sal\u00ee ye.\u00a0\u015eikefta Duder\u00ee yek ji cih\u00ean ge\u015ftiyar\u00ee b\u00fb, salane bi hezaran kes r\u00fb r\u00ea dikirin.<br \/>\nPi\u015ft\u00ee dag\u00eerkirina Turkiy\u00ea ji Efr\u00een\u00ea re, ew cih weke bi sedan cih\u00ean din, hatiye pa\u015fguhxistin \u00fb t\u00eakdan. J\u00eadera agahin\u00ea li ser \u015eikefta Duder\u00ee ji Edhem \u015e\u00eaxo, Zekeriya Huser\u00ee \u00fb Mehd\u00ee Kakay\u00ee hatine girtin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan\/ Qami\u015flo Li her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea bi dehan cih\u00ean d\u00eerok\u00ee ku d\u00eeroka wan vedigere hezar\u00ean salan, hene. Her cihek xwed\u00ee \u015farestan\u00ee, nirx, \u00e7and \u00fb d\u00eerokeke kevnar e. Ji van cih\u00ean \u015f\u00fbnwariy\u00ea devera Tilhelef, Hemoker, \u015eikefta Duder\u00ee, Tilber\u00ee \u00fb Kelha Necm e. Tilhelef Li ba\u015f\u00fbr-rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea cih digire; rojavay\u00ea bajar\u00ea Ser\u00ea Kaniy\u00ea ye. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":226377,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-226376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=226376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":226378,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226376\/revisions\/226378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/226377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=226376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=226376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=226376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}