{"id":226079,"date":"2025-07-23T09:29:36","date_gmt":"2025-07-23T07:29:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=226079"},"modified":"2025-07-23T09:29:36","modified_gmt":"2025-07-23T07:29:36","slug":"diroka-wenekesiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=226079","title":{"rendered":"D\u00eeroka w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ji serdem\u00ean kevnar, sedsala \u00a04 \u00fb 5\u2019an de h\u00eem\u00ea hunera w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea bi \u015f\u00eawaz\u00ea kilas\u00eek hatiye dan\u00een. Herwiha mirovan ev hunera her\u00ee bi bandor, bi am\u00fbr\u00ean w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea dikar\u00eeb\u00fbn li p\u00ea\u015f bixin da ku w\u00eane \u00fb d\u00eemen\u00ean rojane derx\u00eenin ji civak\u00ea re.<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00eeroka w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea di serdem\u00ean kevnar de<\/strong><\/p>\n<p>W\u00eanek\u00ea\u015f\u00ee hunereke ku bi riya am\u00fbran w\u00eane \u00fb d\u00eemen\u00ean c\u00eehan\u00ea di nav re j\u00ee, mirov, hem\u00fb, b\u00fbnewer\u00ea, xweza \u00fb hwd\u2026, t\u00ea girtin. Ev huner bi tekn\u00eeka xwe ji destp\u00eaka ved\u00eetina w\u00ea heya roja \u00eero li gor\u00ee serdema xwe hatiye bikaran\u00een. Ji serdema kevnar ve p\u00ea\u015fbingeh\u00ean w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea \u00fb am\u00fbr\u00ean d\u00eetbariy\u00ea hatine ved\u00eetin. Di sedsala p\u00eancem \u00fb \u00e7arem\u00een \u00ean ber\u00ee zay\u00een\u00ea de, f\u00ealosof\u00ean \u00c7\u00een\u00ee wek\u00ee <strong>Mo D\u00ee<\/strong> \u00fb y\u00ea Y\u00fbnan\u00ee wek\u00ee <strong>Aristo<\/strong> hin nirxandin li ser teysandina ronahiy\u00ea \u00fb \u00e7\u00eab\u00fbna w\u00eaneyan di dever\u00ean tar\u00ee de kirin. Pi\u015ftre ev yek b\u00fb h\u00eem\u00ea p\u00ea\u015fketina <strong>kam\u00eereya tar\u00ee (Camera Obscura)<\/strong><strong>.<\/strong> Di sedsala 11\u2019an de, zanyar <strong>Hesen Ibn Heysem<\/strong><strong>, <\/strong><strong>Kam\u00eereya Tar\u00ee<\/strong> bi awayek\u00ee zanist\u00ee p\u00ea\u015f xist. Ev kamera bi riya kuneke bi\u00e7\u00fbk ku ronah\u00ee t\u00ea re derbas dibe odeyeke bi\u00e7\u00fbk ji bo w\u00eaneyek\u00ee terz ango qulipand\u00ee derdixist. Ev kam\u00eere w\u00ea dem\u00ea nikar\u00eeb\u00fb w\u00eaneyan biki\u015f\u00eene, ten\u00ea \u015f\u00eawey\u00ea ti\u015ftan n\u00ee\u015fan dida, pa\u015f\u00ea \u00e7avik ji bo \u00e7akkirina asta zelalb\u00fbna w\u00eaneyan hat bikaran\u00een.<\/p>\n<p><strong>Yekem w\u00eaney\u00ea ku hat ki\u015fandin <\/strong><\/p>\n<p>Di 1794\u2019an de, <strong>Robert Barker<\/strong> s\u00eenemaya pan\u00fbram\u00eek ya yekem\u00een \u00e7\u00eakir, di 1826\u2019an\u00a0 \u00fb 1827\u2019an de, <strong>Coz\u00eaf N\u00eesfor N\u00eeps<\/strong> wek\u00ee mirov\u00ea yekem\u00een <strong>w\u00eaney\u00ea domdar<\/strong> ku nav\u00ea r\u00eabaz\u00ea w\u00ea <strong>heliograph\u00ee<\/strong> b\u00fb, ki\u015fand. Heta ku ew w\u00eane hat ki\u015fandin seet\u00ean dir\u00eaj domand. Di 1837\u2019an de, <strong>Louis Daguerre<\/strong> r\u00eabaz\u00ea <strong>w\u00eanegirtin\u00ea ya Daguerreotype<\/strong> \u00e7\u00eakir, dikarib\u00fb w\u00eaney\u00ean domdar \u00fb zelal bi v\u00ee r\u00eabaz\u00ee biki\u015f\u00eene \u00fb di demeke k\u00eam de. Ev r\u00eabaz b\u00fb yekem\u00een r\u00eabaz\u00ea w\u00eanek\u00ea\u015fiya fotograf\u00ee. Herwiha di 1840\u2019\u00ee de, <strong>Alexander Wolcott<\/strong> xelatek ji bo afrandina yekem\u00een r\u00eabaza Amer\u00eekay\u00ea ya\u00a0 w\u00eanek\u00ea\u015fiya fotograf\u00ee, wergirt. Pi\u015ftre di 1841\u2019\u00ea de, <strong>William Henry Fox Talbot<\/strong> karg\u00eariya <strong>Calotype<\/strong> saz kir, bi riya w\u00ea j\u00ee derfet li p\u00ea\u015fiya \u00e7\u00eakirina gelek kopiy\u00ean ji w\u00eaneya hat \u00e7\u00eab\u00fb. Di sala 1843\u2019an de yekem reklameke bazirgan\u00ee li Filaf\u00eediya hate \u00e7\u00eakirin, ev yek j\u00ee bi riya belavkirina w\u00eaneyek\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Yekem kam<\/strong><strong>\u00eere<\/strong><\/p>\n<p>Am\u00fbr\u00ean tekn\u00eeka w\u00eanek\u00ea\u015fiya bi awayek\u00ee bi lez p\u00ea\u015f ve \u00e7\u00fb. Di sala 1851\u2019\u00ea de, <strong>Frederick Scott Archer<\/strong> r\u00eabaza <strong>Collodion\u00ea ya nimand\u00ee<\/strong> \u00e7\u00eakir. Di sala 1859\u2019an de, kamera ya panoramay\u00ea ya yekem\u00een hat \u00e7\u00eakirin. Di 1861\u2019\u00ea de j\u00ee, <strong>Oliver Wendell Holmes<\/strong> am\u00fbra n\u00ee\u015fandana w\u00eaney\u00ea 3D (s\u00ear\u00fb) \u00e7\u00eakir. Di 1865\u2019an de, maf\u00ea derh\u00eener an j\u00ee w\u00eanek\u00ea\u015f hat parastin. Di sala 1871\u2019\u00ea de, <strong>Richard<\/strong> <strong>Maddox<\/strong> r\u00eabaza <strong>tabloya zuha<\/strong> <strong>li<\/strong> <strong>p\u00ea\u015f xist<\/strong>, dikarib\u00fb bi r\u00eaya Pirom\u00eeda AG (z\u00eev) w\u00eaneyan bigire b\u00eay\u00ee ku w\u00eane were \u015fu\u015ftin. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea di sala 1880\u2019\u00ee de, Kompaniya <strong>Eastman<\/strong> <strong>Dry<\/strong> <strong>Plate<\/strong> hate damezrandin, pi\u015ftre nav\u00ea w\u00ea b\u00fb <strong>Eastman<\/strong> <strong>Kodak<\/strong>. Heriwiha di 1884\u2019an de, <strong>George<\/strong> <strong>Eastman<\/strong> film\u00ea fotograf\u00ee \u00e7\u00eakir \u00fb di 1888\u2019\u00ea de kam\u00eereya ya <strong>Kodak<\/strong> ya yekem\u00een hat \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p><strong>P\u00ea\u015fxistina kam\u00eereyan ji 1940\u2019\u00ee heya serdema hey\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Ji ber p\u00ea\u015fketina c\u00eehana teknenoloj\u00ee \u00fb p\u00eaw\u00eestiya ku dihat xwestin, mirov ne\u00e7ar b\u00fb ku p\u00ea\u015fxistin\u00ea di qada w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea de biafr\u00eene. Ji ber v\u00ea yek\u00ea j\u00ee di sala 1900\u2019an de, kam\u00eereya <strong>Kodak<\/strong> ya <strong>Brown\u00ee<\/strong> derket. Di 1913 heya 1914\u2019an de, kamera ya yekem\u00een ku film\u00ea <strong>35 mm<\/strong> t\u00ea ki\u015fandin, hat p\u00ea\u015fxistin. Di sala 1927\u2019an de, <strong>leed ango lempe<\/strong> ya n\u00fb hat\u00ee afirandin \u00fb di 1932\u2019an de, \u00ee\u015fqa <strong>\u00a0<\/strong><strong>fotoelektr\u00eek<\/strong> hat \u00e7\u00eakirin. Pi\u015ftre di 1935\u2019an de, Kodak <strong>f\u00eelm\u00ea bi nav\u00ea \u2018Kodachrome\u2019 weke<\/strong> yekem\u00een f\u00eelm\u00ea reng\u00een we\u015fandin. Herwiha di sala 1948\u2019an de Kompaniya Polaroyd yekem Kam\u00eereya Yekser afrand, ev kam\u00eere pi\u015ft\u00ee \u00e7end xulekan ji mirov re \u00e7ap dikir \u00fb derdixist.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ea w\u00ea di 1973\u2019an de, <strong>Polaroid SX-70<\/strong> hat p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin kamera ya bi awayek\u00ee yekser w\u00eane derdixist. Di 1984\u2019an de, <strong>Canon<\/strong> kamera ya dij\u00eetal ya yekem\u00een \u2018Still Video Camera\u2019 \u00e7\u00eakir. Di 1990\u2019an de, <strong>Kodak<\/strong> disk\u00ea CD ya dij\u00eetal ya w\u00eaneyan p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kir. J\u00ea bi \u015f\u00fbn de her kompaniyeke kam\u00eereyan nif\u015f\u00ean kam\u00eereyan \u00fb alav\u00ean tekn\u00eeka hunera w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea n\u00fbjen kir bi dem\u00ea re.<\/p>\n<p><strong>Mobayla xwed\u00ee \u00e7avik<\/strong><\/p>\n<p>Di 1999\u2019an de, Kompanya <strong>Kyocera<\/strong> a Japonyay\u00ee mobayl\u00ea yekem\u00een bi nav\u00ea \u2018VP210\u2019 afrand, ev mobayl xwed\u00ee \u00e7avika kam\u00eereyan b\u00fb \u00fb di w\u00ea dem\u00ea de ronesanseke w\u00eank\u00ea\u015fiy\u00ea \u00fb c\u00eehana dij\u00eetal\u00eek \u00e7\u00eakir, herwiha r\u00ea li ber \u00e7\u00eakirin \u00fb p\u00ea\u015fxistin mobayl\u00ean xwed\u00ee \u00e7avik\u00ean cih\u00eareng vekir, pi\u015ft\u00ee w\u00ea kompaniy\u00ean wek\u00ee Nokya, Apple, Sammsung \u00fb hwd&#8230; Di roja \u00eero de her kes bi mobayl\u00ean p\u00ea\u015fket\u00ee xebata w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea dike, l\u00ea d\u00eesa di war\u00ea pirat\u00eek\u00ee \u00fb fermiyet\u00ea de dest ji kam\u00eereyan \u00fb w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea nay\u00ea berdan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo Ji serdem\u00ean kevnar, sedsala \u00a04 \u00fb 5\u2019an de h\u00eem\u00ea hunera w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea bi \u015f\u00eawaz\u00ea kilas\u00eek hatiye dan\u00een. Herwiha mirovan ev hunera her\u00ee bi bandor, bi am\u00fbr\u00ean w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea dikar\u00eeb\u00fbn li p\u00ea\u015f bixin da ku w\u00eane \u00fb d\u00eemen\u00ean rojane derx\u00eenin ji civak\u00ea re. D\u00eeroka w\u00eanek\u00ea\u015fiy\u00ea di serdem\u00ean kevnar de W\u00eanek\u00ea\u015f\u00ee hunereke ku bi riya am\u00fbran [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":226080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-226079","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226079","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=226079"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226079\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":226081,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/226079\/revisions\/226081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/226080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=226079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=226079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=226079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}