{"id":225851,"date":"2025-07-16T08:00:57","date_gmt":"2025-07-16T06:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=225851"},"modified":"2025-07-16T08:00:57","modified_gmt":"2025-07-16T06:00:57","slug":"berxwedana-14e-tirmehe-hime-tekbirina-fasizme-ye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=225851","title":{"rendered":"\u2018Berxwedana 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea h\u00eem\u00ea t\u00eakbirina fa\u015f\u00eezm\u00ea ye\u2019"},"content":{"rendered":"<p><strong>Arg\u00ea\u015f V\u00eeyan\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yek <\/strong><strong>ji berxweder<\/strong><strong>\u00ean girt\u00eegeh\u00ean dewleta Tirk Kamuran Efr\u00een da xuyakirin ku rih\u00ea\u00a0 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea \u015fore\u015fa 19\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea ava kir \u00fb wiha got: &#8220;Berxwedaniya b\u00ea hempa ya R\u00eaber Apo li girava Imraliy\u00ea domandina berxwedana Xeyr\u00ee \u00fb Kemalan b\u00fb.&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Ber\u00ee niha bi 42 sal\u00ee li Z\u00eendana Amed\u00ea li dij\u00ee kolet\u00ee, radestb\u00fbn\u00a0 \u00fb xiyanet\u00ea; berxwedan dilsoz\u00ee \u00fb azad\u00ee bi p\u00ea\u015fengtiya leheng\u00ea mezin Mezl\u00fbm Dogan agir\u00ea Newroz\u00ea hat p\u00eaxistin. Li dij\u00ee siyaseta tesl\u00eemger\u00ee \u00fb xiyanet\u00ea berxwedana zindan\u00ea bi serket \u00fb berxwedana 14\u2019\u00ea T\u00eermeha 1982\u2019an giha asta her\u00ee bilind. Ji bo ku li Tirkiy\u00ea, bi taybet li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea tevgera \u015fore\u015fger\u00ee were astengkirin \u00fb fetisandin, di 12\u2019\u00ea \u00celona sala 1980\u2019yan de general\u00ea fa\u015f\u00eest \u00ea dewleta Tirk Kenan Evren darbeyek le\u015fker\u00ee kir \u00fb desthilat\u00ea xist dest\u00ea xwe de. Rej\u00eema fa\u015f\u00eest a 12\u2019\u00ea \u00celon\u00ea bi v\u00ea derbey\u00ea dest bi \u015fantaj\u00ea kir \u00fb girt\u00eegehan bi \u015fore\u015fger, azad\u00eexwaz, demokras\u00eexwazan tej\u00ee kir. Di beramber\u00ee v\u00ea derbeya re\u015f, ten\u00ea ciwan\u00ean Apoy\u00ee biryara berxwedan\u00ea dan.<\/p>\n<p>Di derbar\u00ea berxwedana 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea ya li girt\u00eegeha Amed\u00ea yek ji girtiy\u00ea 30 salan \u00fb \u015fore\u015fger Kamuran Efr\u00een ji rojnameya me re axiv\u00ee.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-225853 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/14594198417-300x207.png\" alt=\"\" width=\"256\" height=\"177\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/14594198417-300x207.png 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/14594198417-768x530.png 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/14594198417-750x518.png 750w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/14594198417.png 902w\" sizes=\"auto, (max-width: 256px) 100vw, 256px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u2018Berxwedan 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea hember\u00ee berdewamiya politikay\u00ean qirkirin\u00ea dest p\u00ea kir\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Yek j\u00ee girtiy\u00ean 30 salan y\u00ea ku girtigeh\u00ean Tirkiy\u00ea de ma b\u00fb Kam\u00fbran Efr\u00een an\u00ee li ser ziman ku 14\u2019\u00ea Tirmeh\u00ea gel\u00ea Kurd ji qirkirin\u00ea xilas kir \u00fb wiha dest bi axaftina xwe kir: &#8220;Di sala 14\u2019\u00ea T\u00eermeha 1983\u2019an de di hember\u00ee pol\u00eett\u00eekay\u00ean qirkirin\u00ea y\u00ean fa\u015f\u00eestane y\u00ean hik\u00fbmeta Tirk \u00fb di heman dem\u00ea de j\u00ee fermandar\u00ea girt\u00eegeha Amed\u00ea y\u00ea w\u00ea dem\u00ea Esat Oktay Yildiran dan destp\u00eakirin. Ev ne ten\u00ea rojiyek\u00ea mirin\u00ea b\u00fb, berxwedaniyek\u00ea b\u00ea hempa ya xilaskirina gelek\u00ea ji penc\u00ea qirkirin\u00ea b\u00fb. Rih\u00ea ku azadiy\u00ea b\u00eapar hatib\u00fbn hi\u015ftin n\u00fbve ron\u00ee kirin. Berxweder\u00ean 14\u2019\u00ea Tirmeh\u00ea El\u00ee \u00c7\u00ee\u00e7ek, Kemal P\u00eer, Xeyr\u00ee D\u00fbrm\u00fb\u015f \u00fb Ak\u00eef Yilmaz bi r\u00eazdar\u00ee bib\u00eertinim. Xeyr\u00ee \u00fb Kemal bi rih\u00ea xwe y\u00ean ku \u00e7\u00eerosk\u00ean berxwedan\u00ea, li hember\u00ee hem\u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean ku gel \u00fb civakek\u00ee tine di hesibandin ser\u00ee rakirin. Kemal P\u00eer, Hayr\u00ee Durmu\u015f, Ak\u00eef Y\u0131lmaz \u00fb Al\u00ee \u00c7\u00ee\u00e7ek bi \u00e7alakiya rojiya mirin\u00ea re, li hember\u00ee \u00ee\u015fkence \u00fb qirkirina kurdan bi v\u00een \u00fb baweriyeke mezin beden\u00ean xwe dan\u00een\u00a0 li ber agir\u00ea \u00fb b\u00fbn sembol\u00ean berxwedan\u00ea. Bi berxwedana zindana Amed\u00ea tevgera azadiya gel\u00ea kurd j\u00ee biryara berxwedan\u00ea da. \u00a0Tev\u00ee \u00ea\u015fkencey\u00ean giran \u00ean li ser kadro \u00fb al\u00eegir\u00ean PKK\u2019\u00ea dihatin p\u00eakan\u00een, bi armanca s\u00eenordarkirina hov\u00eetiya rej\u00eem\u00ea, bidestxistina maf\u00ea berevaniya siyas\u00ee \u00fb \u00e7\u00eakirina \u015fert \u00fb mercan, di meha Adara sala 1981\u2019an de hejmarek z\u00eade ya kadro \u00fb p\u00ea\u015feng\u00ean PKK\u2019\u00ea, di nav z\u00eendana Amed\u00ea de \u00e7alakiya greva bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea destp\u00eakirin. Di roja 43\u2019an a \u00e7alakiy\u00ea de, Berpirsyar\u00ea Girt\u00eegeha Amed\u00ea ne\u00e7ar dibe li gel N\u00fbner\u00ea \u00e7alakvanan Kemal P\u00eer bir\u00fbne \u00fb soza pejirandina doz \u00fb daxwaz\u00ean wan dide. Bi v\u00ee \u015f\u00eawey\u00ee daw\u00ee li \u00e7alakiya greva bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea t\u00eenin.R\u00eaber Apo ji bo berxwedan\u00ea dib\u00eaje; <strong>me bi \u015fer\u00ea \u00e7ekdar\u00ee bersiv da berxwedan\u00ea<\/strong>. Ger \u00eero li ser kiryar\u00ean Tirkiye y\u00ean 12 \u00celon\u00ea l\u00eapirs\u00een dabin destp\u00eakirin \u00fb herkes wek demek re\u015f wan rojan dib\u00eene, ev bi saya berxwedana z\u00eendana Amed\u00ea ye. Dema ku Xeyr\u00ee D\u00fbrm\u00fb\u015f di got em deyndar\u00ea w\u00ee gel\u00ea ne, ev bi rih\u00ea berxweder roj\u00ean \u00eero ku R\u00eaber Apo p\u00ea\u015fengtiya w\u00ea dikin afirandin \u00fb b\u00fbn r\u00eaber\u00ea t\u00eako\u015f\u00eena azadiy\u00ea. Di roja 55\u2019an a rojiya mirin\u00ea de, Kemal P\u00eer tevl\u00ee karwan\u00ean \u015feh\u00eedan dibe. Her wiha Mihemed Xeyr\u00ee Durmu\u015f pi\u015ft\u00ee 58 rojan, Ak\u00eef Yilmaz pi\u015ft\u00ee 66 rojan \u00fb El\u00ee \u00c7\u00ee\u00e7ek j\u00ee pi\u015ft\u00ee 67 rojan di \u00e7alakiya rojiya mirin\u00ea de \u015feh\u00eed b\u00fbn.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u2018<\/strong><strong>Bi rih\u00ea 14\u2019\u00ea Tirmeh\u00ea 19\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea afirandin\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Kamuran da xuyakirin ku rih\u00ea 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea \u015ferkirin d\u00eerok avakir \u00fb wiha domand: &#8220;Bi rih\u00ea 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea berxwedaniya ke\u015f \u00fb xort\u00ean kurdan, li Zap, Met\u00eena Xakurk\u00ea \u00fb Heftan\u00een\u00ea gehi\u015fte lutkeya bilind ya serkeftin \u00ea. Li ser rih\u00ea berxwedana 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea h\u00eem\u00ea \u015fore\u015fa 19\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea hat dan\u00een. Bi rih\u00ea kom\u00eenal \u00fb enternasyonal berxwedan hat me\u015fandin \u00fb pergala R\u00eaveberiya Xweser hat avakirin. Bi m\u00eerateya Mazlum, Kemal \u00fb Xeyriyan Karker, Gelhat \u00fb Ar\u00eenan \u015fer kir \u00fb \u00e7etey\u00ean how \u00fb qirker t\u00eakbirin. Ev rih\u00ea ku t\u00ean qalkirin bi berxwedaniya 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea da avakirin. Em \u00e7i qas\u00ee xwed\u00ee deskeftiy\u00ean \u015fore\u015fa Rojava derbikevin \u00fb bipar\u00eazin, ew qas\u00ee xwed\u00eey\u00ea berxwedana 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea derdikevin. Ji ber ku ev ked \u00fb\u00a0 xebat hem\u00fb m\u00eeretaya wan \u00fb saya berxwedaniya 27 salan ya \u00cemraliy\u00ea ya R\u00eaber\u00ea Gelan R\u00eaber Apo ye. Ew rih li Bendava Ti\u015fr\u00een\u00ea, heya Koban\u00ea xwe dida p\u00ea\u015f..&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u2018T\u00eako\u015f\u00eena b\u00ea hempa ya girt\u00eegeha \u00cemraliy\u00ea, berxwedana 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea n\u00fbjen kir\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Kamuran bib\u00eerxist ku rola Imraliy\u00ea ya berxwedana\u00a0 g\u00eertgeha \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena 27 salan silav kir \u00fb wiha qedand: &#8220;Ew serkeftin \u00fb deskeftiy\u00ean ku t\u00ean avakirin \u00fb bi dest xistin hem\u00fb bi saya R\u00eaber Apo \u00fb berxwedaniya girava Imraliy\u00ea ya 27 salan e. Ji ber ku R\u00eaber Apo girt\u00eegeha \u00cemraliy\u00ea veguherand pirt\u00fbkxane \u00fb d\u00eerokxaneyek\u00ea pir mezin. Di nav tecr\u00eed \u00fb zextek\u00ea pir mezin de, gel\u00ea Kurd \u00fb her\u00eam\u00ea ji penc\u00ean qirkirin\u00ea x\u00ealas kir. Xeyriya xwe deyndar\u00ea gel d\u00eet, em j\u00ee xwe deyndar\u00ea raman\u00ean R\u00eaber Apo \u00fb Xeyr\u00ee \u00fb Kemalan d\u00eebin\u00een. D\u00eesa dubare dikim ku em \u00ea r\u00ea\u00e7a berxwedaniya 14\u2019\u00ea T\u00cermeh\u00ea, bi rih\u00ea 19\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea xurt bikin \u00fb p\u00eavajoya R\u00eaber Apo heya bikeve serkeftin\u00ea em \u00ea xebat bikin. Li ser w\u00ea bingeh\u00ea em silav\u00ean xwe y\u00ea xurt ji bona R\u00eaber Apo \u00fb berxweder\u00ean hem\u00fb g\u00eertegehan de di\u015f\u00eenin.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arg\u00ea\u015f V\u00eeyan\/Qami\u015flo Yek ji berxweder\u00ean girt\u00eegeh\u00ean dewleta Tirk Kamuran Efr\u00een da xuyakirin ku rih\u00ea\u00a0 14\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea \u015fore\u015fa 19\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea ava kir \u00fb wiha got: &#8220;Berxwedaniya b\u00ea hempa ya R\u00eaber Apo li girava Imraliy\u00ea domandina berxwedana Xeyr\u00ee \u00fb Kemalan b\u00fb.&#8221; Ber\u00ee niha bi 42 sal\u00ee li Z\u00eendana Amed\u00ea li dij\u00ee kolet\u00ee, radestb\u00fbn\u00a0 \u00fb xiyanet\u00ea; berxwedan dilsoz\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":225852,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-225851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=225851"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":225854,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225851\/revisions\/225854"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/225852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=225851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=225851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=225851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}