{"id":225216,"date":"2025-06-25T07:55:04","date_gmt":"2025-06-25T05:55:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=225216"},"modified":"2025-06-25T07:55:04","modified_gmt":"2025-06-25T05:55:04","slug":"di-roja-cihani-ya-jin-di-diplomasiye-de-pesengtiya-jina-kurd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=225216","title":{"rendered":"Di Roja C\u00eehan\u00ee ya Jin di D\u00eeplomasiy\u00ea de; P\u00ea\u015fengtiya jina Kurd"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00eelan Mulhim\\Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Di 24\u2019\u00ea P\u00fb\u015fpera sala 2022\u2019an de Roja C\u00eehan\u00ee ya jin di D\u00eeplomas\u00ee de, ji aliy\u00ea Komeleya Gi\u015ft\u00ee ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee bi hejmara 12 hezar \u00fb 427\u2019an hate ragihandin. Ev yek ji bo naskirina rol \u00fb xebat\u00ean jin di war\u00ea d\u00eeplomas\u00ee de, hat destn\u00ee\u015fankirin. Di \u015eore\u015fa Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea de p\u00ea\u015fengtiya jin\u00ea ev xebat di wateya w\u00ea a rast de, p\u00eanase kir. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Danas\u00eena d\u00eeplomas\u00ee\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>D\u00eeplomas\u00ee ji bo xurtkirina p\u00eawendiy\u00ean di navbera gel, kom \u00fb dewletan de ye, bi taybet\u00ee di dema \u015fer de, ji bo belavkirina a\u015ftiy\u00ea \u00fb \u00e7areserkirina qeyran\u00ean di navbera netew \u00fb dewletan de, di heman dem\u00ea de \u015f\u00eawazeke dan\u00fbstendin \u00fb diyalog\u00ea ye. Her wiha d\u00eeplomas\u00ee ew e ku r\u00eaya \u00e7areseriy\u00ean hem\u00fb pirsgir\u00eak\u00ean li p\u00ea\u015fiya a\u015ftiy\u00ea ye \u00fb ji bo avakirin \u00fb xurtkirina t\u00eakiliyan di navbera r\u00eaxistin an j\u00ee welatan de. Li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea yek ji xebat \u00fb st\u00fbn\u00ean her\u00ee bingeh\u00een y\u00ean ku bi xwe re serkeftiy\u00ean mezin avakirine, Xebat\u00ea d\u00eeplomasiy\u00ea ye. Ev xebat di hem\u00fb qadan de \u00e7i siyas\u00ee \u00fb \u00e7i le\u015fker\u00ee \u00fb xebat\u00een civak\u00ee dibe, t\u00ea me\u015fandin.<\/p>\n<p><strong>Di nirxandin \u00fb p\u00eanasekirina d\u00eeplomasiy\u00ea de, wiha hatiye gotin<\/strong><\/p>\n<p>Bi gotineka din, hate lihevkirin ku&#8221;D\u00eeplomas\u00ee&#8221; wek\u00ee t\u00eakil\u00eeyeka ku bingeha xwe heye \u00fb bi r\u00eaya qan\u00fbn \u00fb r\u00eagezan t\u00ea parastin \u00fb \u00e7\u00eanabe ku tu al\u00eeyek binp\u00ea bike an j\u00ee derbas bike. Herwiha, hin kes hene ku &#8220;D\u00eeplomas\u00ee&#8221;y\u00ea wek\u00ee huner \u00fb r\u00eabazek\u00ee dan\u00fbstandin\u00ea di navbera dewletan de, an j\u00ee peywend\u00eey\u00ean li ser asta kesayetan di civak\u00ea de j\u00ee, p\u00eanase dikin. Di heman dem\u00ea de, d\u00eeplomas\u00ee wek\u00ee t\u00eakil\u00eey\u00ean bir\u00eaxistinkir\u00ee \u00ean di navbera dewletan de ye, hunera bir\u00eavebirina kar\u00fbbar\u00ean dewletan, hunera p\u00eakan\u00een \u00fb serkeftina siyaseta dewlet\u00ea ya derve ye. Li ser v\u00ee esas\u00ee, \u00ead\u00ee D\u00eeplomas\u00ee di qada siyaseta derve de, b\u00fb yekem gava ku div\u00ea were av\u00eatin, ji ber ku ew bi r\u00eaya D\u00eeplomas\u00ee dewlet siyaset\u00ean xwe y\u00ean derve \u00fb t\u00eakil\u00eey\u00ean xwe bi al\u00ee \u00fb h\u00eaz\u00ean siyas\u00ee y\u00ean din re, p\u00eak t\u00eenin. Lewma d\u00eeplomas\u00ee wek\u00ee xebata n\u00fbnert\u00ee \u00fb dan\u00fbstandina ku di navbera dewletan de ye, di \u00e7ar\u00e7oveya t\u00eakil\u00eey\u00ean navdewlet\u00ee de ye, p\u00eak t\u00ea. D\u00eeplomas\u00eeya ku r\u00eabaz\u00ean din \u00ean siyaseta derve wek\u00ee h\u00eaza le\u015fker\u00ee \u00fb alav\u00ean abor\u00ee destek\u00ea didin w\u00ea, wek\u00ee d\u00eeplomas\u00eeya \u00e7alak t\u00ea binavkirin.<\/p>\n<p>D\u00eeplomas\u00ee di wateya xwe ya n\u00fbjen de, t\u00ea wateya &#8220;Komek ji t\u00eagiha\u015ftin, r\u00eagez, bergir\u00ee, meras\u00eem, saz\u00ee \u00fb r\u00eagez\u00ean navdewlet\u00ee y\u00ean ku t\u00eakil\u00eey\u00ean di navbera dewlet \u00fb bir\u00eaxistin\u00ean navdewlet\u00ee \u00fb n\u00fbner\u00ean d\u00eeplomat\u00eek bir\u00eaxistin dikin. Armanc ji v\u00ea yek\u00ea j\u00ee xizmetkirina berjewen\u00eedy\u00ean bilind (ewlekar\u00ee \u00fb abor\u00ee), siyaset\u00ean gi\u015ft\u00ee \u00fb belgekirina di navbera berjewend\u00eey\u00ean dewletan bi r\u00eaya peywend\u00eeyan \u00fb pevguhartin, bergir\u00eey\u00ean dan\u00fbstnadin\u00ean siyas\u00ee \u00fb p\u00eakan\u00eena hevpeyman\u00ean navdewlet\u00ee.<\/p>\n<p>Di heman dem\u00ea de, d\u00eeplomas\u00ee zanist \u00fb hunereke bir\u00eaxistinkirin, bir\u00eavebirina t\u00eakil\u00eey\u00ean navdewlet\u00ee ye, n\u00fbnert\u00eeya hik\u00fbmet \u00fb parastina berjewendiy\u00ean dewlet\u00ea y\u00ean ni\u015ftiman\u00ee. Ev yek j\u00ee ji al\u00eey\u00ea n\u00fbner\u00ean d\u00eeplomat\u00eek bi r\u00eaya dan\u00fbstandinan p\u00eak t\u00ea. Herwiha, em dikarin bib\u00eajin ku d\u00eeplomas\u00ee ew r\u00eagez\u00ean navdewlet\u00ee y\u00ean bir\u00eaxistinkir\u00ee \u00fb bergir\u00eey\u00ean ku gir\u00eeng\u00eey\u00ea didin bir\u00eaxistinkirina t\u00eakil\u00ee, peywend\u00ee \u00fb hevpeyman\u00ean di navbera yek\u00eeney\u00ean siyaset\u00ea y\u00ean navdewlet\u00ee de. Ev r\u00eagez j\u00ee wek\u00ee qan\u00fbn ku div\u00ea her al\u00ee p\u00eak b\u00eene \u00fb dewlet j\u00ee berpirs\u00ea p\u00eakan\u00eena w\u00ea ye \u00fb bir\u00eaxistinkirina w\u00ea li p\u00ea\u015f\u00eeya civaka navdewlet\u00ee ye. Di heman dem\u00ea de, d\u00eeplomas\u00ee zanistek e ku \u015fandina \u015fandayan, konsolosxane, baylozxane \u00fb kar\u00fbbar\u00ean wan bir\u00eaxistin dike \u00fb v\u00ea yek\u00ea j\u00ee li gor\u00ee qan\u00fbna navdewlet\u00ee ku her kes\u00ee li ser hev kiriye, p\u00eak t\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Rola jin di xebat\u00ean D\u00eepolmas\u00ee de <\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u00e7ir\u00fbska 19\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea gelek ti\u015ft hatin guhertin \u00fb \u015eore\u015fa Rojava bi \u015fore\u015fa jinan hat naskirin ku jin roleke pir mezin l\u00eestin di hem\u00fb waran de \u00fb bi taybet\u00ee di war\u00ea siyas\u00ee \u00fb diplomas\u00ee de. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea j\u00ee di sala 2013\u2019an de Kom\u00eeteya T\u00eakiliy\u00ean Jinan a D\u00eeplomat\u00eek hat avakirin \u00fb bi dem\u00ea re xwe berfireh kir di gelek bajaran de heta gih\u00ee\u015ft asta Ewropa \u00fb Rojhilata Nav\u00een \u00fb bi v\u00ee reng\u00ee jinan diplomasiya xwe \u00fb t\u00eakiliy\u00ean xwe ava kirin. Armanca w\u00ea guhertina z\u00eehniyeta ku bi hezaran salan hatiye me\u015fandin li ser asta Rojhilata Nav\u00een \u00fb c\u00eehan bi gi\u015ft\u00ee j\u00ee. Jin di Kom\u00eeteya diplomas\u00ee de, serbixwe ne \u00fb ruxseta xwe ji R\u00eaveberiya Xewser girtiye wek\u00ee sistemek di hundir\u00ea R\u00eaveberiya Xweser de \u00fb destek didin jin\u00ean di hundir\u00ea R\u00eaveberiya Xweser de. \u015eandey\u00ean ku t\u00ean Rojava \u00fb hem j\u00ee n\u00ear\u00een\u00ean ku t\u00ean girtin di v\u00ea qad\u00ea de roleke jinan heye, di heman dem\u00ea de \u015fandey\u00ean jin li Rojhilata Nav\u00een \u00fb Dewlet\u00ean Ewropay\u00ea j\u00ee hene. Lihevkirin \u00fb hatina \u015fandeyan li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea hi\u015ft ku destekday\u00een \u00e7\u00eabibe hem ji aliy\u00ea jin ve hem j\u00ee ji aliy\u00ea wan ve.<\/p>\n<p>Di Rojava de jin\u00ean p\u00ea\u015fengtiy\u00ea di aliy\u00ea t\u00eakiliyan de dike, bala jin\u00ean c\u00eehan\u00ee \u00fb r\u00eaxistin\u00ean jinan ki\u015fandina ser t\u00eako\u015f\u00eena jin\u00ean Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea, Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea \u00fb s\u00eestema w\u00ea ya xweser a di qad\u00ea civak\u00ee, siyas\u00ee, abor\u00ee \u00fb hwd\u2026. Ev j\u00ee nim\u00fbneyeke ku hem\u00fb jin ji xwe re bingeh bigirin. Herwiha d\u00eeplomasiya jin di Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea de, dixwaze bi hem\u00fb jin\u00ean welat\u00ean Rojhilat Nav\u00een \u00fb derve re, di mil\u00ea zanist\u00ee, xurtkirin \u00fb tecr\u00fbbey\u00ean xweparvekirin de, xebat\u00ean hevbe\u015f li hember\u00ee zihniyeta ku dijbertiya jin\u00ea dike, bide me\u015fandin.<\/p>\n<p>Di s\u00eestema Netewa Demokraty\u00eek a R\u00eaveberiya Xweser de, jinan bi hem\u00fb p\u00eakhatey\u00ean xwe di tevah\u00ee her\u00eam\u00ea de cih\u00ea xwe di ast\u00ean her\u00ee gir\u00eeng \u00fb p\u00ea\u015f de girtin. Em di s\u00eestema hevserokatiy\u00ea de, dib\u00eenin ku jin rola p\u00ea\u015fengtiy\u00ea di xebat\u00ea gi\u015ft\u00ee \u00fb xweser de dil\u00eeze. Di r\u00eavebirina xebat\u00ea d\u00eeplomasiy\u00ea de ku em niha dibin \u015fahid\u00ea gelek gav\u00ean gir\u00eeng \u00fb d\u00eerok\u00ee di asta c\u00eehan\u00ea de av\u00eatine de, bi p\u00ea\u015fengtiya jin\u00ea t\u00ea kirin. V\u00ea yek\u00ea j\u00ee hi\u015fmendiya pergal\u00ea y\u00ean ku li ser jin\u00ea hatine teysandin, guhartin \u00fb li dij\u00ee w\u00ea h\u00eaz \u00fb \u00eeradeya jina p\u00ea\u015feng a ku dikare cih\u00ea xwe di hem\u00fb xebatan de bigre, raber kirin.<\/p>\n<p><strong>Gir\u00eengiya xebat\u00ean D\u00eeplomas\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>\u015eore\u015fa Rojava di bingeha xwe de bi \u015fore\u015fa jin\u00ea naskiriye. Herwiha bi feraset \u00fb bi felesefeya Jin, Jiyan, Azad\u00ee \u00eero jina kurd li her qadek\u00ea li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea cih\u00ea xwe girtiye, ne bi reng\u00ea te\u015fe \u00fb w\u00eane. L\u00ea bi deng, reng \u00fb biryardariya xwe. Ev dih\u00eale ku teysandinek\u00ee proja demokrat\u00eek a ku p\u00ea\u015fengtiya w\u00ea di hem\u00fb qada de jine, ji derve re cih\u00ea balk\u00ea\u015fiy\u00ea be. Li ser v\u00ea balk\u00ea\u015fiy\u00ea j\u00ee \u00eero bi sedan jin ji Rojhilata Nav\u00een \u00fb dervey\u00ee Rojhilata Nav\u00een ber\u00ea xwe didin Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea, Bakur \u00fb Rohilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea \u00fb tecr\u00fbbeya jin\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea, di gelek mijara de meraq \u00fb l\u00eakol\u00een dikin. Da ku v\u00ea mod\u00eal\u00ea derbas\u00ee welat\u00ea xwe bikin \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena xwe xurt bikin.<\/p>\n<p><strong>Asteng\u00ee \u00fb pirsgirk\u00ean ku jin di kar\u00ea d\u00eeplomas\u00ee de diki\u015f\u00eene <\/strong><\/p>\n<p>Astengiy\u00ean ku di xebata d\u00eeplomas\u00ee de derdikevin. Yek j\u00ea pisgir\u00eak\u00ean mezin siyaset\u00ean ku \u00eero li ser bingeha berjewendiya d\u00fbr\u00ee exlaq t\u00ea me\u015fandin \u00fb bandora w\u00ea ya ku li jin\u00ea dike, jin dibe qurban, penaber dibe \u00fb t\u00ea \u00e7ewsandin. Herwiha \u015fer\u00ea ku h\u00eena li S\u00fbriy\u00ea dewam dike \u00fb li ser her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea j\u00ee bi taybet, di heman dem\u00ea de li her\u00eama berav\u00ea komkuj\u00ee \u00fb binp\u00eakirin\u00ean ku \u00e7\u00eab\u00fbne, encama zihniyeta c\u00eehadperestiya ku kete \u015f\u00fbna Baas\u00ea de. Ev j\u00ee pirsgir\u00eakeke n\u00fb ku hat p\u00ea\u015fiya jin\u00ea. Di heman dem\u00ea de yasaya ku qa\u015fo ji bo S\u00fbriy\u00ea ye, l\u00ea di bingeha xwe de aram\u00ee \u00fb demokrasiy\u00ea p\u00ea\u015f nexe. Ber\u00fbvaj\u00ee w\u00ea dest\u00fbrek\u00ee inkar \u00fb ned\u00eetina rasiya S\u00fbr\u00ee hem demokrat\u00eek, hem pirengiya w\u00ea neber\u00e7av girtine. Ev yek w\u00ea ne aramiy\u00ea p\u00eak b\u00eene, l\u00ea w\u00ea \u015fer gurtir bike.<\/p>\n<p>Herwiha pirsgir\u00eak\u00ean din rew\u015fa abor\u00ee, l\u00eestok\u00ean ku li ser S\u00fbriy\u00ea hey\u00ee \u00fb taybet mil\u00ea dewleta Tirk de ya ku agirbest\u00ea p\u00eak nay\u00eene \u00fb ne j\u00ee dest\u00ea xwe ji S\u00fbriy\u00ea dik\u015f\u00eene. Ev hem\u00fb li ser bingeha ku \u00e7awa karibin S\u00fbriyeke ne demokrat ava bikin, lewma rola jin \u00fb p\u00ea\u015fengtiya jin di p\u00eavajoya p\u00ea\u015fiya me de gelek gir\u00eeng e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00eelan Mulhim\\Qami\u015flo Di 24\u2019\u00ea P\u00fb\u015fpera sala 2022\u2019an de Roja C\u00eehan\u00ee ya jin di D\u00eeplomas\u00ee de, ji aliy\u00ea Komeleya Gi\u015ft\u00ee ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee bi hejmara 12 hezar \u00fb 427\u2019an hate ragihandin. Ev yek ji bo naskirina rol \u00fb xebat\u00ean jin di war\u00ea d\u00eeplomas\u00ee de, hat destn\u00ee\u015fankirin. Di \u015eore\u015fa Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea de p\u00ea\u015fengtiya jin\u00ea ev xebat di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":225217,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[229],"tags":[],"class_list":["post-225216","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=225216"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":225218,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225216\/revisions\/225218"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/225217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=225216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=225216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=225216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}