{"id":224877,"date":"2025-06-15T08:12:53","date_gmt":"2025-06-15T06:12:53","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224877"},"modified":"2025-06-15T08:12:53","modified_gmt":"2025-06-15T06:12:53","slug":"li-dora-jine-hunandina-jiyane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224877","title":{"rendered":"Li dora jin\u00ea h\u00fbnandina jiyan\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa<\/strong><\/p>\n<p><strong>Her \u00e7end\u00ee ji jina xwedawend rast\u00ee \u00fb heq\u00eeqeta w\u00ea hatibe diz\u00een j\u00ee, l\u00ea d\u00eeroka jin a ku xwe disp\u00eare bi hezaran salan ku civakb\u00fby\u00een \u00fb jiyan li derdor w\u00ea hatiye hunandin \u00fb avakirin heye. Ew serdem j\u00ee Serdema \u015eore\u015fa Neol\u00eet\u00eek e. <\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee teoriya `B\u00eeng bang\u00ea` ku temen\u00ea gerd\u00fbn\u00ea t\u00ea texm\u00eenkirin 13 milyar sal e \u00fb bi dem\u00ea re zind\u00ee hatine avakirin \u00fb gih\u015ftiye asta mirovb\u00fbn\u00ea, \u00ead\u00ee jiyana zindiy\u00ean bi aqil \u00fb fikir y\u00ean mirovan t\u00ea destp\u00eakirin. Gelo ev zindiy\u00ean bi aqil \u00fb hizir \u00e7awa kar\u00een li hember jiyan \u00fb zehmetiyan xwe rabigire \u00fb xwe z\u00eadebike; gelek gir\u00eeng e. Di mijara l\u00eakol\u00eenkirina gerd\u00fbn, mirovah\u00ee, xweza, \u015faristan\u00ee \u00fb d\u00eeroka civakb\u00fbn\u00ea \u00fb zindiyan de, ji l\u00eakol\u00eenvanek\u00ee \u00fb profesorek\u00ee professonel di van mijaran de; R\u00eaber Abdullah Ocalan bi giran\u00ee li ser van mijaran l\u00eakol\u00eenkiriye \u00fb ponijiye. Em\u00ea z\u00eade di mijar\u00ean gerd\u00fbn\u00ee de nem\u00eenin ji ber mijara ku em dixwazin bal\u00ea bik\u015f\u00eenin ser `Civakb\u00fbyna ku li derdora jin\u00ea hatiye avakirin \u00fb p\u00ea\u015fxistin e`.<\/p>\n<p>Min \u00e7ima bi v\u00ea yek\u00ea re destp\u00eakir! Pi\u015ft\u00ee qonaxa avab\u00fbna gerd\u00fbn \u00fb miroahiy\u00ea, \u00eensan\u00ea ku jiyana destp\u00eak\u00ea ke\u015fif kir da ku mirovah\u00ee xwe z\u00eedebike, bipar\u00eaze \u00fb p\u00ea\u015fkeve; Jin e. Jin\u00ea p\u00ea\u015fengtiya destp\u00eak\u00ea a ji jiyan \u00fb civak\u00ea re kiriye ye. Ji lewra div\u00ea em bizanibin gelo jin\u00ea \u00e7awa civakb\u00fby\u00eenek bi heybet a ku d\u00eerok nikare w\u00ea \u00eenkar bike li derdora xwe ava kir.<\/p>\n<p>R\u00eaber Apo gotiye <strong>&#8220;Zanab\u00fbna mirov a bingeh\u00een di k\u00fbrahiy\u00ean neol\u00eet\u00eek\u00ea de ve\u015fart\u00ee ye, ji w\u00ea der\u00ea derketiye \u00fb bi p\u00ea\u015f ketiye&#8221;<\/strong>. Bi van gotinan \u00fb p\u00ea ve R\u00eabert\u00ee rola p\u00ea\u015feng \u00fb rew\u015fa jin di civaka destp\u00eak\u00ea de dinirx\u00eene. Yekane ti\u015fta ku sumeran \u00eenkar kiriye \u00fb li hember w\u00ea bi \u00eenad sekiniye; Ew j\u00ee rola jina p\u00ea\u015feng a di civaka neol\u00eet\u00eek\u00ea de ango civaka xwezay\u00ee de ye. Li hember jina xwedawend hem\u00fb r\u00ea \u00fb r\u00eabaz\u00ean \u00eenkarkirin \u00fb tunekirin\u00ea bikar an\u00een heyan\u00ee ku gihand rew\u015fa pergal\u00ea, civak\u00ea \u00fb ya mirovahiy\u00ea ku di kerakter \u00fb hi\u015fmendiya w\u00ea a hey\u00ee de em dib\u00eenin e.<\/p>\n<p><strong>Avab\u00fbna civak\u00ea li derdor jin\u00ea (\u015eore\u015fa Neol\u00eet\u00eek)<\/strong><\/p>\n<p>Em d\u00eerok\u00ea ten\u00ea niv\u00eesk\u00ee nagirin dest. Gelek dane hene ku di civaka xwezay\u00ee de \u00e7andeke xwedawendiy\u00ea hatiye jiy\u00een \u00fb li derdora jin\u00ea civakb\u00fbnek p\u00ea\u015f ketiye. Di destgirtina d\u00eerok\u00ea de j\u00ee armanca me ne \u00eespatkirina heb\u00fbna civaka xwezay\u00ee ye. Ji w\u00ea b\u00eahtir ew civak \u00e7awa hatib\u00fb avakirin \u00fb bir\u00eavebirin, rastiya mirovahiy\u00ea di w\u00ea dem\u00ea de \u00e7i b\u00fb. Div\u00ea em bizanibin ku mabesta me ji van mijaran ne ku k\u00ea beriya k\u00ea ti\u015ftek ke\u015fif kiriye, yan k\u00ea \u00e7andin\u00ee p\u00ea\u015fxistiye yan k\u00eejan zeyend\u00ea bar rakiriye. Rastiyek heye ne ku m\u00eetoloj\u00eeke an j\u00ee metaf\u00eez\u00eeke; jiyanek li derdor jin\u00ea dihat avakirin \u00fb p\u00ea\u015fxistin. Jin\u00ea p\u00ea\u015fengtiya \u015faristandiya demokrat\u00eek a w\u00ea dem\u00ea kiriye \u00fb gihandiye asta mirovah\u00ee bifire. Ger \u00eero pergala serdest v\u00ea heb\u00fbn\u00ea ango rastiy\u00ea \u00eenkar dike div\u00ea em v\u00ea yek\u00ea b\u00eenin b\u00eera mirovahiy\u00ea\u2026 ya din pergala hey\u00ee ji her kes\u00ee w\u00eadetir rastiya ku li derdor jin\u00ea hatiye avakirin dizane.<\/p>\n<p>Di vir de em\u00ea ji s\u00eestema kilan de destp\u00eabikin. Kilan yek\u00eeneyeke ku ji 30 heyan\u00ee 45 endam\u00ee\/\u00ea di nava xwe de dihewand \u00fb bi hev du re jiyan diafirandin. Di vir de rola sereke a jin\u00ea ye. jin weke hilber\u00eena jiyan\u00ea t\u00ea d\u00eetin. Di asta her\u00ee jor de ku weke p\u00eeroziyek\u00ea ye t\u00ea d\u00eetin \u00fb hezkirin. Ji lewra j\u00ea re dib\u00eajin xwedawend. Helbet ne ten\u00ea ji bo v\u00ea yek\u00ea dema em dib\u00eajin jin\u00ea li derdora xwe jiyan avakir \u00fb hilbirand w\u00ea dem\u00ea hem\u00fb ti\u015ft\u00ean bingeh\u00een y\u00ean jiyan\u00ea bi dest\u00ea w\u00ea hatine afirandin, yek ji wan j\u00ee \u00e7andiniye. \u00c7andin\u00ee \u00fb ke\u015fifkirina xwezay\u00ea j\u00eadera bingeh\u00een a xwet\u00earkirin \u00fb z\u00eadekirin\u00ea b\u00fb. Ked\u00eekirina heywanan \u00fb xwed\u00eekirina nebatan bi giran\u00ee bi firkir \u00fb hizr\u00ean jin\u00ea ve giryaday\u00ee b\u00fbn. Bi mij\u00fblb\u00fbn \u00fb ponijandina xwe a li ser hem\u00fb hurguliy\u00ean li derdor xwe her wiha bi zakay\u00ean xwe y\u00ean anal\u00eet\u00eek \u00fb hestiyar\u00ee dikar\u00ee bi awayek\u00ee leztir berhem\u00ean xwezay\u00ea ke\u015fif bike \u00fb bike mal\u00ea civak\u00ea.<\/p>\n<p>Day\u00eeka xwedawend bi hem\u00fb h\u00eaza xwe da ku mirovahiy\u00ea li ser piyan bih\u00eale; Kar dikir ango \u015fore\u015f avadikir. \u00c7ima em dib\u00eajin \u015fore\u015f, li gor\u00ee civaka xwezay\u00ee ku mirovah\u00ee \u015fer\u00ea xweparastin \u00fb xwez\u00eadekirin\u00ea dike, her ti\u015ft bi zan\u00een \u00fb xuliqandin diviya b\u00fb. P\u00ea\u015fketina ziman, deng, xwarin, am\u00fbr\u00ean bikaran\u00een\u00ea di jiyan\u00ea de weke ku \u00e7awa xwarin bixwin \u00e7awa \u00e7\u00eakin, \u00e7awa lawiran bigrin, am\u00fbr\u00ean xweparastin\u00ea, nisil z\u00eadekirin, tedaw\u00ee, tevn, destar \u00fb ke\u015fifkirina giyayan her wiha \u00e7awaniya z\u00eadekirina van giyayan, gerd\u00fbn \u00fb r\u00eafleksa avhaway\u00ea \u00fb bi hezaran m\u00eenak\u00ean wiha.<\/p>\n<p>Ev ke\u015fifkirin\u00ean w\u00ea dem\u00ea ne h\u00easan b\u00fbn. Ji bo zanab\u00fbna her xalek\u00ee ji van bi sedan sal dem girtiye \u00fb p\u00ea\u015f ketiye. P\u00ea\u015fketina civaka neol\u00eet\u00eek a destp\u00eak\u00ea bi gotina <strong>&#8220;\u015eore\u015fa Neol\u00eet\u00eek&#8221; <\/strong>t\u00ea p\u00eanasekirin. Em am\u00fbr\u00ean her\u00ee ji r\u00eaz\u00ea y\u00ean niha di dest\u00ean me de, bi ked, \u015fore\u015f, \u00fb hezaran salan li ber xwe daye \u00fb gihi\u015ftiye v\u00ea ast\u00ea. D\u00eetin \u00fb afirandin\u00ean w\u00ea dem\u00ea em dikarin \u00eero weke ji nexwe\u015fiya pen\u00e7e\u015f\u00ear\u00ea re derman d\u00eetin\u00ea p\u00eanase bikin. Ev jiyan j\u00ee li derdora jin\u00ea dihate hunandin \u00fb afirandin. Jin ji ber van berhem\u00ean xwe, p\u00eeroz dihat d\u00eetin. Jina day\u00eek bi van berheman b\u00fbye navenda avab\u00fbna civak\u00ea \u00fb xwd\u00eederketina li w\u00ea. Di serdema neol\u00eet\u00eek\u00ea de ev \u015fore\u015f bi ser\u00ea xwe ye.<\/p>\n<p>Em v\u00ea yek\u00ea weke \u015eore\u015fa Neol\u00eet\u00eek\u00ea dinirx\u00eenin. Weke \u015fore\u015fa \u00e7andin\u00ee \u00fb cotkariy\u00ea j\u00ee t\u00ea p\u00eanasekirin. Rista jin\u00ea di v\u00ea der\u00ea de esas e. Em \u015fore\u015fa ewil ya mirovahiy\u00ea, weke berhemeke jin\u00ea dikarin binirx\u00eenin. Zanist \u00fb p\u00ea\u015fketina teknolojiya hey\u00ee j\u00ee rista xwe ji w\u00ea dem\u00ea digre.<\/p>\n<p>Me ber\u00ea xwedawend\u00ee, weke jineke por dir\u00eaj, qral\u00ee\u00e7eyeke xeyal dikir. L\u00ea ne wisa ye. Xwedawend\u00ee taybetmendiya jin\u00ean p\u00ea\u015feng ku di nava civak\u00ea de rista xwe d\u00eel\u00eezin e. m\u00eenak hinek peyker\u00ean \u00e7anda Til Xelef y\u00ean w\u00ea dem\u00ea de hene; ji wan p\u00eaykeran tu f\u00eam dik\u00ea ku \u015f\u00eer dayina zarok\u00ea xwe ya jin\u00ea p\u00eeroz t\u00ea d\u00eetin. Lewma ji bedena xwe ti\u015ftek\u00ee diafr\u00eene \u00fb jiyan\u00ea didom\u00eene. Di hin peykeran de destn\u00ee\u015fan dikin ku pes\u00eer\u00ean jin\u00ea berhem dide \u00fb p\u00eeroz e. Div\u00ea em xwedawendiya jin\u00ea bi van nirx \u00fb p\u00eeroziyan re bigrin dest \u00fb t\u00eabigh\u00eajin. \u00c7awa ku em dib\u00eajin xwedawand, diafr\u00eene, dipar\u00eaze, dide jiy\u00een \u00fb hwd; Di v\u00ea der\u00ea de j\u00ee bi \u015f\u00eer\u00ea xwe jin dide jiy\u00een. Ew hem\u00fb nirx\u00ean ku li derdora jin\u00ea p\u00ea\u015f dikevin, dih\u00ealin ku civak xwe ava bike, bide jiy\u00een, bipar\u00eaze \u00fb debara xwe bike.<\/p>\n<p>Div\u00ea em ji b\u00eer nekin ku jina xwedawend di aliy\u00ea zanist\u00ee \u00fb abor\u00ee de gelek li p\u00ea\u015f b\u00fb. Ku dikar\u00ee di nava kilanan de s\u00eestema berd\u00eal\u00ea bikar bianiye a ku niha hem\u00fb b\u00fbye pere. Di heman dem\u00ea de di aliy\u00ea biryarstandin\u00ea de ber\u00ea her kes\u00ee li w\u00ea b\u00fb. Em dikarin b\u00eajin ku day\u00eeka xwedawend ji ber zanab\u00fbna w\u00ea heya astek\u00ea bib\u00fb serwer.<\/p>\n<p>R\u00eaber Apo j\u00ee wiha dib\u00eaje <strong>&#8220;Di cewher\u00ea xwe de xwedawend\u00ee, \u00eefadeya jin\u00ea ye ku \u015fore\u015fa neol\u00eet\u00eek\u00ea bi serfiraz\u00ee p\u00eak aniye&#8221;. <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7ima jin gihandin v\u00ea rew\u015f\u00ea? <\/strong><\/p>\n<p>Weke ku hatiye \u015f\u00eerokekirin. Derketina \u00e7anda xwedayet\u00ee j\u00ee, dijber\u00ee v\u00ea \u015fore\u015f\u00ea p\u00ea\u015f dikeve. Ji ber v\u00ea yek\u00ea derketina hiyerar\u015f\u00ee weke dij-\u015fore\u015f\u00ee t\u00ea p\u00eanasekirin. Ew dem j\u00ee bi Sumeran re destp\u00ea dike. Em v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea j\u00ee z\u00eadetir di m\u00eetolojiyan de dib\u00eenin, tablet\u00ean w\u00ea dem\u00ea j\u00ee hene. Me an\u00eeb\u00fb ziman ku pergala hey\u00ee j\u00ee rastiya jina xwedawend ba\u015f dizane, l\u00ea \u00eenkar dike ye. Ji ber d\u00eeroka ku niha hatiye niv\u00eesandin, bi dest\u00ea Sumer \u00fb rahiban hatiye niv\u00eesandin. D\u00eeroka mirovahiy\u00ea weke ku ji wan destp\u00eakiriye niv\u00eesandine. L\u00ea bi milyara sal\u00ean d\u00fbr\u00fbdir\u00eaj \u00ea mirovahiy\u00ea beriya w\u00ea heye. Ji xwe zihniyeta wa di kerekterek\u00ee n\u00fbjen a s\u00eestema hey\u00ee ya Modern\u00eeteya Kap\u00eetal\u00eezm\u00ea de t\u00ea sepandin.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee derketina zihniyeta yekxweda a ku bi dest\u00ea ew kalm\u00ear\u00ean mezin dib\u00fbn di kilan\u00ea de ku \u00ead\u00ee ne ndikar\u00een n\u00ea\u00e7\u00eer\u00ea bikin \u00fb ne j\u00ee dikarin weke day\u00eeka xwedawend b\u00ean esasgirtin \u00ead\u00ee dest bi f\u00ealbaziy\u00ea kirin. Ji wir fikar\u00ean li dij\u00ee xwedawendb\u00fbna jin\u00ea hate derketin. Her \u00e7iqas ev yek k\u00eam be j\u00ee, yek ji sedem\u00ean derketina li dij\u00ee jin \u00fb berhem\u00ean w\u00ea ,ev e. Kalm\u00ear\u00ean temen mezin \u00ead\u00ee nikar\u00een heb\u00fbna jin\u00ea bi w\u00ee away\u00ee qeb\u00fbl bikin. Ji vir \u00fb p\u00ea ve \u015fer\u00ea di navbera herdu zayendan de derket hol\u00ea. Serdema Sumeran dest p\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Ya gir\u00eeng niha div\u00ea em bizanibin \u00fb bidin zan\u00een\u00ea ku komb\u00fbna destp\u00eak\u00ea, \u015faristaniya destp\u00eak\u00ea, mirovah\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fketina w\u00ea beriya milyaran salan li derdora jina xwedawend hatiye avakirin \u00fb hunandin. Bel\u00ea; belk\u00ee niha em bala xwe didin\u00ea ku ti\u015ftek\u00ee bi \u00ea\u015fa dema em rew\u015fa xwe, day\u00eek\u00ean xwe \u00fb tevah\u00ee jinan dib\u00eenin ku \u00e7awa di asta xwedawendiy\u00ea de b\u00fb, niha j\u00ee zayenda ku her\u00ee z\u00eade li ser w\u00ea siyaset, leyst\u00fbk, \u015fer\u00ea taybet \u00fb bi hezaran pilan t\u00ean bir\u00eavebirin. Rastiya jin a w\u00ea serdem\u00ea weke ku R\u00eaber Abdullah Ocalan ji tevah\u00ee mirovahiy\u00ea re e\u015fkerekiriye, div\u00ea jina hey\u00ee li kur dibe bila bibe, k\u00ee dibe bila bibe; p\u00eaw\u00eeste heq\u00eeqeta xwe bizanibe.<\/p>\n<p>Kurte rastiya pergal \u00fb zihniyeta serwer di van gotinan de \u00eefade dibe <strong>&#8220;Tu kulet\u00ee bi qas\u00ee kuletiya jin\u00ea nehatiye qeb\u00fblkirin \u00fb rewakirin&#8221; R\u00eaber Andullah Ocalan<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa Her \u00e7end\u00ee ji jina xwedawend rast\u00ee \u00fb heq\u00eeqeta w\u00ea hatibe diz\u00een j\u00ee, l\u00ea d\u00eeroka jin a ku xwe disp\u00eare bi hezaran salan ku civakb\u00fby\u00een \u00fb jiyan li derdor w\u00ea hatiye hunandin \u00fb avakirin heye. Ew serdem j\u00ee Serdema \u015eore\u015fa Neol\u00eet\u00eek e. Li gor\u00ee teoriya `B\u00eeng bang\u00ea` ku temen\u00ea gerd\u00fbn\u00ea t\u00ea texm\u00eenkirin 13 milyar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":224879,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[229],"tags":[],"class_list":["post-224877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224877"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":224880,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224877\/revisions\/224880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/224879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}