{"id":224691,"date":"2025-06-04T08:16:07","date_gmt":"2025-06-04T06:16:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224691"},"modified":"2025-06-04T08:16:07","modified_gmt":"2025-06-04T06:16:07","slug":"di-mijara-civaka-exlaqi-u-politik-de-kurd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224691","title":{"rendered":"Di mijara Civaka Exlaq\u00ee \u00fb Pol\u00eet\u00eek de; Kurd \u00a0"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee ku hatiye tesb\u00eetkirin, di civaka neolot\u00eek de hem\u00fb nirx \u00fb p\u00eevan\u00ean civak\u00ea xwe disip\u00earin bingeh\u00ean exlaq\u00ee \u00fb mirov\u00ee. R\u00fbxm\u00ee ku t\u00ea de be\u015feriyet \u00fb hi\u015fmendiya w\u00ea ewqas p\u00ea\u015f neketiye j\u00ee l\u00ea di aliy\u00ean parastina p\u00eevan \u00fb nirx\u00ean civak\u00ee de xwed\u00ee bingeh b\u00fbn. Ji v\u00ea nendika civak\u00ee bigre em dikarin b\u00eajin \u00fb pi\u015ftrast bikin ku civaka destp\u00eak\u00ea a xwazay\u00ee li ser bingeha nirx\u00ean pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee hatiye avakirin. Dema em bixwazin mijara avab\u00fbna civaka pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee bigrin dest, ne weke ku ji demeke n\u00eaz de hatiye avakirin \u00fb ev diyarde bi dem\u00ea re p\u00ea\u015fketiye.<\/p>\n<p>Civaka pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee ji destp\u00eaka mirovahiy\u00ea ve heye \u00fb weke r\u00eagezeke bi kok her ku \u00e7\u00fbye bi p\u00ea\u015fketina serdem\u00ea re p\u00ea\u015f ketiye. Dema ku em di roja \u00eero de p\u00eaw\u00eestiya bi nirxandin \u00fb vegera li v\u00ea civaka bi kok \u00fb bingeh dib\u00eenin. Ev yek ji ber ku bi p\u00ea\u015fketine serdem\u00ea re ji cewher\u00ea xwe hatiye derketin \u00fb weke p\u00eevaneke civak\u00ee \u00fb mirov\u00ee nehatiye parastin. Helbet ev yek j\u00ee vedigere p\u00ea\u015fketina serdema kap\u00eetal\u00eezm\u00ea \u00fb serweriya sermayey\u00ea li ser hem\u00fb p\u00eevan\u00ean civak\u00ee y\u00ean destp\u00eak\u00ea.<\/p>\n<p>Pergala serdest bi taybet mijara pol\u00eet\u00eeka ji dest\u00ea nirx\u00ean mirov\u00ee \u00fb civak\u00ee girt \u00fb weke ku ne r\u00eagezeke exlaq\u00ee \u00fb mirov\u00ee ji destp\u00eaka avab\u00fbna mirovahiy\u00ea re ye. Ev yek bi taybet ji dest\u00ea civak\u00ea girt \u00fb kir ayid\u00ee xwe, dibe ku em pirs bikin \u00e7ima kir ayid\u00ee xwe?!<\/p>\n<p>Zihniyeta serdest bi p\u00ea\u015fketin\u00ean xwe re hem\u00fb p\u00eevan, r\u00eagez, p\u00ea\u015fketin \u00fb afr\u00eeneriy\u00ean ku bi dest\u00ea day\u00eeka xwedawend hatine d\u00eetin \u00fb b\u00fbne mal\u00ea civak\u00ea; ji dest girtin \u00fb ew p\u00ea\u015fketin li gor\u00ee saz\u00fbmaniya zihniyeta xwe bir\u00eavebirin. Zihniyet \u00fb pergala sermaye h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee ew destkeft\u00ee ji xwe re bikar an\u00een. Pergalek netew-dewlet a kap\u00eetal\u00eezim li ser tunekirina rola sereke a civak \u00fb p\u00eevan\u00ean mirovahiy\u00ea xwe saz dike. Div\u00ea em bizanibin ku kap\u00eetal\u00eezim nikare xwe bi civakeke xwed\u00ee zaneb\u00fbn \u00fb t\u00eagihi\u015ft\u00ee re may\u00eende bike. armanca wan a sereke p\u00fb\u00e7kirina mirov di aliy\u00ea serwextb\u00fbna li hember paragal\u00ea ye.<\/p>\n<p>\u00ca naxwa ger civakeke, nif\u015fek xwed\u00ee taybetmeniy\u00ean t\u00eagihi\u015ft\u00ee y\u00ean derbar\u00ea s\u00eestem \u00fb pergal\u00ea be, helbet w\u00ea ser\u00ee rake. Da ku tu kes li hember siyaseta ku bir\u00eavedibin ser\u00ee raneke \u00fb nizanibe. Yek ji xis\u00fbs\u00ean ku ji dest\u00ea civak\u00ea girtine \u00fb weke ku ne ji ker\u00ea civak\u00ea ye bizanibe, ew j\u00ee siyaset b\u00fb.<\/p>\n<p>Mijara axlaq\u00ea j\u00ee xwe disp\u00eare gelek aliy\u00ean berfireh y\u00ean s\u00eestem\u00ea ku \u00e7awa bi dem\u00ea re exlaq b\u00fbye zagon. Bi k\u00eam gotinan em dikarin b\u00eajin. Li cih\u00ea ku exlaq n\u00eene, zagon heye. Pergal\u00ea d\u00eet ku civak \u00fb mirovah\u00ee ber bi tuneb\u00fbna exq\u00ee ve di\u00e7e ku li dewlet\u00ean Rojavay\u00ee ev yek her\u00ee z\u00eade belav b\u00fbye ye. li \u015f\u00fbna exlaq a ku xisletek\u00ee mirov\u00ee \u00fb di hundir her \u00eensanek\u00ee de heye, bi r\u00eaya zagon \u00fb baceyan feriz dikin. yen\u00ee \u00eensan \u00fb civak wel\u00ea l\u00ea hatiye ku \u00ead\u00ee ji xwezaya xwe a mirovahiy\u00ee derketiya hetan\u00ee ku exlaq bi zor\u00ea t\u00ea ferizkirin.<\/p>\n<p><strong>Hin l\u00eakol\u00een \u00fb nirxandin\u00ean ku hatine kirin wiha dib\u00eajin: <\/strong><\/p>\n<p>Ji bo ku civaka kurdan avahiyeke exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek ava bike, div\u00ea beriya her ti\u015ft\u00ee li ser nirx \u00fb p\u00eevan\u00ean hevpar li hev bikin. Div\u00ea prens\u00eeb\u00ean bingeh\u00een \u00ean exlaq\u00ee b\u00ean diyarkirin y\u00ean ku be\u015f\u00ean cuda y\u00ean civak\u00ea dikarin t\u00ea de be\u015fdar bibin \u00fb ev prens\u00eeb b\u00ean belavkirin ji pergala perwerdey\u00ea bigire heta am\u00fbr\u00ean medyay\u00ea \u00fb li gelek qadan. Pejirandina van nirx \u00fb kesan te\u015fw\u00eeq dike ku di asta civak\u00ee de mirov hesta xwe ya exlaq\u00ee ya kesane parve bikin \u00fb bipar\u00eazin.<\/p>\n<p>Hewldana siyaseta kurdan a ji bo avakirina civakeke exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek didome. Ev hewldan ji bo siberoja kurd \u00fb Tirkiyey\u00ea n\u00ee\u015faneya h\u00eaviy\u00ea ye. Zext\u00ean d\u00eerok\u00ee \u00fb siyas\u00ee y\u00ean li ser kurdan b\u00fbne sedema t\u00eako\u015f\u00eena parastina nasname \u00fb maf\u00ean wan. Ev t\u00eako\u015f\u00een, bi daxwaza avakirina civakeke li ser nirx\u00ean exlaq\u00ee y\u00ean wek\u00ee edalet, wekhev\u00ee \u00fb azadiy\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ne. \u00c7anda kurd\u00ee gir\u00eengiy\u00ea dide nirx\u00ean wek\u00ee hevgirtin, kolekt\u00eef \u00fb avakirina civakeke adil. Ev nirx faktoreke gir\u00eeng e \u00fb armanca siyaseta kurdan a avakirina civakeke exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek e.<\/p>\n<p>Civaka exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek, modeleke civak\u00ea ye ku t\u00ea de ferd hem nirx\u00ean exlaq\u00ee dipar\u00eazin hem j\u00ee li ser van nirxan n\u00eezameke siyas\u00ee diafir\u00eenin. Ev t\u00eageh misoger dike ku endam\u00ean civak\u00ea xwediy\u00ea avahiyeke civak\u00ee ne \u00fb li dora nirx\u00ean exlaq\u00ee hatine \u00e7\u00eakirin ku ev nirx di pergala pol\u00eet\u00eek de bi bandor in.<\/p>\n<p><strong>Taybetmendiy\u00ean sereke y\u00ean civaka exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek ev in:<br \/>\n<\/strong><br \/>\nNirx\u00ean Exlaq\u00ee y\u00ean Hevbe\u015f: R\u00eazik \u00fb nirx\u00ean exlaq\u00ee hene ku ji h\u00eala be\u015feke berfireh a civak\u00ea ve t\u00eane parvekirin \u00fb pejirandin. Ev nirx r\u00eaberiya tevgera kesan \u00fb xebata gi\u015ft\u00ee ya civak\u00ea dikin.<\/p>\n<p>Pergala Hiq\u00fbq\u00ee ya Adil: Prens\u00eeba serweriya hiq\u00fbq\u00ea t\u00ea pejirandin \u00fb qan\u00fbn ji bo hem\u00fb kesan bi awayek\u00ee wekhev t\u00eane sepandin. Pergala dadweriy\u00ea pi\u015ftrast dike ku nirx\u00ean exlaq\u00ee t\u00eane parastin \u00fb bicihkirin.<\/p>\n<p>Demokrasiya Be\u015fdar: Avahiyeke siyas\u00ee heye ku t\u00ea de kes bi awayek\u00ee akt\u00eef be\u015fdar\u00ee p\u00eavajoy\u00ean biryardayin\u00ea dibin. Demokrasiya be\u015fdar r\u00eay\u00ea li ber wergirtina wan biryaran vedike ew biryar\u00ean ku nirx\u00ean gi\u015ft\u00ee y\u00ean exlaq\u00ee y\u00ean civak\u00ea n\u00ee\u015fan didin.<\/p>\n<p>Edaleta Abor\u00eey\u00ea: Wekheviya abor\u00ee \u00fb edalet\u00ea di civak\u00ea de p\u00eak t\u00ea. Pirsgir\u00eak\u00ean wek\u00ee peydakirina p\u00eadiviy\u00ean bingeh\u00een, derfet\u00ean wekhev \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee xizaniy\u00ea gir\u00eeng in.<\/p>\n<p>\u00c7anda Ragihandin \u00fb Diyalog\u00ea: Di civak\u00ea de n\u00ear\u00een \u00fb baweriy\u00ean cuda t\u00ean qeb\u00fblkirin \u00fb hawirdora diyaloga vekir\u00ee t\u00ea te\u015fw\u00eeqkirin. Ev \u00e7and r\u00eay\u00ea li ber nakokiy\u00ean civak\u00ee digire \u00fb dibe al\u00eekar ku t\u00eagihi\u015ftineke hevpar p\u00ea\u015f bikeve.<\/p>\n<p><strong>Armanc<\/strong><\/p>\n<p>Armanca civaka exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek ew e ku kes jiyaneke li ser nirx\u00ean adil \u00fb exlaq\u00ee bij\u00een, ku t\u00ea de ne ten\u00ea berjewendiy\u00ean xwe, di heman dem\u00ea de berjewendiy\u00ean gi\u015ft\u00ee y\u00ean civak\u00ea j\u00ee bipar\u00eaze. Ev modela civak\u00ea n\u00eezameke wisa tems\u00eel dike ku t\u00ea de erk \u00fb maf\u00ean exlaq\u00ee hem di asta ferd\u00ee, hem j\u00ee di asta kolekt\u00eef de bi awayek\u00ee hevseng t\u00eane parastin.<\/p>\n<p>Civak, di civaknasiy\u00ea de yek ji qad\u00ean sereke y\u00ean l\u00eakol\u00een\u00ea ye, ne ten\u00ea wek\u00ee komb\u00fbna kesan, di heman dem\u00ea de wek\u00ee avahiyek\u00ea ye ku li dora hin nirx \u00fb r\u00eazikan hat\u00ee \u00e7\u00eakirin. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de t\u00eageha \u201ccivaka exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek\u201d modeleke civak\u00ea ye ku t\u00ea de ferd hem nirx\u00ean exlaq\u00ee dipar\u00eazin \u00fb hem j\u00ee li ser van nirxan n\u00eezameke siyas\u00ee diafir\u00eenin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, bi rast\u00ee j\u00ee civakeke wisa gengaz e? Ji bo p\u00eakan\u00eena v\u00ea utopyay\u00ea \u00e7i \u015fert \u00fb merc lazim in?<\/p>\n<p>Ya duyem\u00een j\u00ee, p\u00eaw\u00eest e civaka kurdan s\u00eestemeke hiq\u00fbq\u00ee ya bih\u00eaz \u00fb adil ava bike. Prens\u00eeba dewleta hiq\u00fbq\u00ea di parastin \u00fb bicihan\u00eena nirx\u00ean exlaq\u00ee de roleke bingeh\u00een dil\u00eeze. S\u00eestema ku t\u00ea de her kes xwed\u00ee maf\u00ean wekhev be \u00fb zagon bi awayek\u00ee adil li ser hem\u00fb kesan were sepandin, dibe al\u00eekar ku dadmendiya civak\u00ee dab\u00een bike \u00fb j\u00eengeheke p\u00eabaweriy\u00ea di navbera kesan de peyda bike.<\/p>\n<p>L\u00ea model\u00ean demokras\u00ee \u00fb r\u00eaveberiya be\u015fdariy\u00ea ji bo civaka kurdan j\u00ee gir\u00eeng in. Tevl\u00eeb\u00fbna \u00e7alak a kesan, di p\u00eavajoy\u00ean biryardayin\u00ea de, ne ten\u00ea n\u00fbner\u00ean siyas\u00ee di heman dem\u00ea de ji tevahiya civak\u00ea re dih\u00eale ku li gor\u00ee nirx\u00ean exlaq\u00ee biryaran bide. Demokrasiya be\u015fdar r\u00eay\u00ea li ber kesan vedike ku berpirsiyariya te\u015fekirina pa\u015feroja xwe hilgirin \u00fb ev j\u00ee yekitiya civak\u00ee xurt dike.<\/p>\n<p>Dadmendiya abor\u00ee \u00fb refaha civak\u00ee j\u00ee ji bo p\u00eakhateyeke exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek a civaka kurdan p\u00eaw\u00eest e. P\u00eakan\u00eena hem\u00fb be\u015f\u00ean civak\u00ea, ji bo dab\u00eenkirina p\u00eadiviy\u00ean xwe y\u00ean bingeh\u00een, misogerkirina wekheviya derfetan \u00fb k\u00eamkirina pirsgir\u00eak\u00ean weke xizaniy\u00ea r\u00eay\u00ea li bre w\u00ea \u00e7end\u00ea vedike ku takekes jiyaneke bi exlaq \u00fb pol\u00eet\u00eek bij\u00een. K\u00eamkirina newekheviy\u00ean abor\u00ee, hevgirtina civak\u00ee z\u00eade dike \u00fb baweriya di navbera kesan de xurt dike.<\/p>\n<p>\u00c7anda ragihandin \u00fb diyalog\u00ea, di avakirina p\u00eakhateyeke exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek a civaka kurdan de roleke gir\u00eeng dil\u00eeze. Civakeke ku t\u00ea de n\u00ear\u00een \u00fb baweriy\u00ean cuda b\u00ean qeb\u00fblkirin \u00fb haw\u00eerdora diyaloga zelal \u00fb avakar b\u00ea te\u015fw\u00eeqkirin, ji bo parastin \u00fb p\u00ea\u015fxistina nirx\u00ean exlaq\u00ee xwed\u00ee gir\u00eengiyeke mezin e. Ev cure \u00e7and p\u00ea\u015f\u00ee li nakokiy\u00ean civak\u00ee digire \u00fb dibe al\u00eekar ku t\u00eagihi\u015ftineke hevpar p\u00ea\u015f bikeve.<\/p>\n<p>Di encam\u00ea de, bi \u015fert \u00fb merc\u00ean guncaw, avahiyeke siyas\u00ee ya exlaq\u00ee ji bo civaka kurdan dikare bibe rast\u00ee. Nirx\u00ean hevpar \u00ean exlaq\u00ee, pergala hiq\u00fbq\u00ee ya adil, demokrasiya be\u015fdar, edaleta abor\u00ee \u00fb \u00e7anda ragihandin\u00ea ya xurt h\u00eaman\u00ean bingeh\u00een \u00ean afirandina v\u00ea p\u00eakhatey\u00ea ne. Bi berhevkirina van h\u00eamanan mirov j\u00eengeheke wisa diafir\u00eene ku t\u00ea de ne ten\u00ea berjewend\u00eey\u00ean xwe, berjewend\u00eey\u00ean gi\u015ft\u00ee y\u00ean civak\u00ea j\u00ee dipar\u00eaze ji bo ku civakeke adiltir \u00fb exlaq\u00ee p\u00eakan be.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa\/Qami\u015flo Li gor\u00ee ku hatiye tesb\u00eetkirin, di civaka neolot\u00eek de hem\u00fb nirx \u00fb p\u00eevan\u00ean civak\u00ea xwe disip\u00earin bingeh\u00ean exlaq\u00ee \u00fb mirov\u00ee. R\u00fbxm\u00ee ku t\u00ea de be\u015feriyet \u00fb hi\u015fmendiya w\u00ea ewqas p\u00ea\u015f neketiye j\u00ee l\u00ea di aliy\u00ean parastina p\u00eevan \u00fb nirx\u00ean civak\u00ee de xwed\u00ee bingeh b\u00fbn. Ji v\u00ea nendika civak\u00ee bigre em dikarin b\u00eajin \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":224692,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-224691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":224693,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224691\/revisions\/224693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/224692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}