{"id":224645,"date":"2025-06-03T10:55:46","date_gmt":"2025-06-03T08:55:46","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224645"},"modified":"2025-06-03T10:55:46","modified_gmt":"2025-06-03T08:55:46","slug":"roja-jingehe-ya-cihani-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224645","title":{"rendered":"Roja J\u00eengeh\u00ea ya C\u00eehan\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ji bo p\u00ea\u015fxistina \u00fb belavkirina \u00e7anda parastina j\u00eengeh\u00ea \u00fb gir\u00eengiya w\u00ea li ser asta c\u00eehan\u00ea, her sal di 5\u2019\u00ea meha P\u00fb\u015fber\u00ea de li tevah\u00ee c\u00eehan\u00ea Roja J\u00eengeh\u00ea ya C\u00eehan\u00ee t\u00ea p\u00eerozkirin \u00fb \u00e7alakiy\u00ean c\u00fbr bi c\u00fbr t\u00ean lidarxistin.<\/strong><\/p>\n<p>Tev\u00ee ku qirkirina j\u00eengeh\u00ea s\u00fbceke, h\u00eaz\u00ean desthilatdar ji bo berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean abor\u00ee bi awayek\u00ee s\u00eestemekar j\u00eengeh\u00ea qir dikin \u00fb jiyana zindiyan dixin xeter\u00ea. Di van deh sal\u00ean daw\u00ee di j\u00eengeh\u00ea de gelek agir \u00fb bir\u00eena daran hate kirin, ev yek berovaj\u00ee bandoreke neyn\u00ee li ser tevahiya c\u00eehan\u00ea dike \u00fb jiyana hem\u00fb zindiyan herwiha gerest\u00eark\u00ea dixe xeteriy\u00ea de.<\/p>\n<p><strong>Roja J\u00eengeh\u00ea ya C\u00eehan\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1973\u2019yan de ji bo parastina j\u00eengeh\u00ea Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee (NY) di kongreya Stokholm\u00ea de 5\u2019\u00ea P\u00fb\u015fber\u00ea weke roja j\u00eengeh\u00ea raghand. Heta roja \u00eero salane j\u00eengehpar\u00eaz bi armanca parastina j\u00eengeh\u00ea di v\u00ea roj\u00ea de \u00e7alakiy\u00ean c\u00fbr bi c\u00fbr li dar dixin. 53 sal pi\u015ft\u00ee diyarkirina roja c\u00eehan\u00ee ya j\u00eengeh\u00ea derbas dibe, niha c\u00eehan bi gelek pirsgir\u00eak \u00fb qeyran\u00ean j\u00eengeh\u00ea dinale ku b\u00fbne metirsiya her\u00ee mezin li ser siberoja mirovahiy\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Armanca raghandina Roja C\u00eehan\u00ea ya J\u00eengeh\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Armanca raghandina v\u00ea roj\u00ea z\u00eadekirina hi\u015fyarkirina c\u00eehan\u00ea ye bi hiliw\u015fandina j\u00eengeh\u00ee ya z\u00eade \u00fb bandora \u00e7alakiy\u00ean mirov\u00ee y\u00ean neyn\u00ee li ser gerest\u00eark\u00ea, herwiha ta\u015fw\u00eeqkirina xebata kesayet\u00ee \u00fb kom\u00ee ji bo girtina gav\u00ean er\u00ean\u00ee ber bi parastina j\u00eengeh\u00ea \u00fb misogerkirina p\u00ea\u015ferojeke berdewam.<\/p>\n<p><strong>R\u00fbdana agir di daristanan de <\/strong><\/p>\n<p>Di sala 2025\u2019an de, li seranser\u00ee c\u00eehan\u00ea gelek her\u00eam rast\u00ee r\u00fbdana \u015fewitandina daristanan hatin, weke Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kal\u00eeforniya, K\u00fbriya Ba\u015f\u00fbr, \u00cesra\u00eel \u00fb Keneda di encam\u00ea de gelek qurbaniy\u00ean mirovah\u00ee \u00fb mad\u00ee \u00e7\u00eab\u00fbn. Herwiha gelek par\u00e7ey\u00ean din ji c\u00eehan\u00ea weke hin her\u00eam\u00ean Ereb\u00ee \u00fb Cezay\u00eer\u00ea j\u00ee \u015fewat derketin.<\/p>\n<p>Li k\u00ealeka r\u00fbdana agir j\u00ee, bir\u00eena daran gelek serdeste li gelek her\u00eaman nemze li her\u00eam\u00ean \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan weke S\u00fbriya, Yemen \u00fb L\u00eebyay\u00ea \u00fb hwd.. bi armanca bazirgan\u00ee, guhertina demografiya her\u00eam\u00ea an j\u00ee ji bo qedandina rew\u015fa jiyan\u00ee weke germkirin\u00ea di werz\u00ea \u00e7ile an ji bo \u00e7\u00eakirina xwarin\u00ea \u00fb gelek sedem\u00ean din t\u00ea bikaran\u00een.<\/p>\n<p><strong>Bandora qutkirina daran li ser j\u00eengeh\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>K\u00eamb\u00fbna Oksc\u00een\u00ea: Bir\u00eena daran dibe sedema k\u00eamb\u00fbna daran di encam\u00ea de gaza Oksc\u00een\u00ea k\u00eam dibe.<\/p>\n<p>Qir\u00eajiya hewa: Bir\u00eena daran r\u00eajeya karbond\u00eeoks\u00eet\u00ea di heway\u00ea de z\u00eade dike.<\/p>\n<p>Xeteriy\u00ea li ser ajalan dike:\u00a0 Bir\u00eena daran j\u00eengeha ajalan w\u00earan dike \u00fb di encam\u00ea de ji ber neb\u00fbna xwarin\u00ea dimrin.<\/p>\n<p><strong>Bandora bermahiy\u00ean \u015fer li ser S\u00fbriy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Ji ber rew\u015fa \u015fer a ku li S\u00fbriy\u00ea \u00e7\u00eab\u00fb, j\u00eengeha S\u00fbriy\u00ea ber bi qirkirin\u00ea ve di\u00e7e, bi taybet li her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea ji ber \u00eari\u015f, bermahiy\u00ean \u015fer \u00fb qutkirina av\u00ea rew\u015fa j\u00eengeh\u00ea metirs\u00eedar e. Hertwiha li S\u00fbriy\u00ea ji ber bikaran\u00eenan madey\u00ean k\u00eemyaw\u00ee di \u00eari\u015fan de j\u00eengeh\u00ea zerareke mezin d\u00eet. Di p\u00ea\u015feroj\u00ea de j\u00ee w\u00ea ev madey\u00ean ku di \u00ear\u015fan de hatine bikaran\u00een, bandora wan ya ney\u00ean\u00ee li ser j\u00eengeh\u00ea hebe.<\/p>\n<p><strong>Sedem\u00ean qir\u00eajiya j\u00eengeh\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Ji bo \u00e7areserkirina v\u00ea pirsgir\u00eak\u00ea, li gor\u00ee hevseroka Desteya J\u00eengeh\u00ea ya Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea Basma Mihemed, Desteya J\u00eengeh\u00ea ya Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea ji bo paqijkirina j\u00eengeh\u00ea ji gemar \u00fb bermahiy\u00ean \u015fer gelek r\u00eabazan digere. Dermankirin\u00ean biyoloj\u00eek\u00ee bikaran\u00eena m\u00eekro-materyal\u00ean taybet\u00ee hene, ji bil\u00ee w\u00ea karan\u00eena tekn\u00eek\u00ean dermankirina k\u00eemyew\u00ee \u00fb f\u00eez\u00eek\u00ee y\u00ean n\u00fbjen ji bo rakirina h\u00eaman\u00ean jehr\u00een ji av \u00fb ax\u00ea, ku Desteya J\u00eengeh\u00ea niha ji bo her\u00eam\u00ea li ser dixebite.<\/p>\n<p>Herwiha hin qir\u00eaj\u00ee hene ku welat\u00ee li her\u00eama me niha wek\u00ee alternat\u00eef\u00ean elektr\u00eek\u00ea bikar t\u00eenin, wek\u00ee jenerator, rafineriy\u00ean petrol\u00ea y\u00ean her\u00eam\u00ee (\u015fewitan), \u015fewitandina \u00e7op\u00ea y\u00ean b\u00easer\u00fbber \u00fb neqan\u00fbn\u00ee \u00fb bir\u00eena daran ku li Efr\u00een\u00ea ji h\u00eala \u00e7etey\u00ean dewleta Tirk t\u00ea kirin, ku di encam\u00ea de bandorek mezin li ser j\u00eengeh\u00ea \u00fb hevsengiya w\u00ea dike.<\/p>\n<p>\u015eewitandina b\u00easer\u00fbber ji ber berdana madey\u00ean jehr\u00een \u00ean wek\u00ee d\u00eekson bandorek xerab li ser j\u00eengeh\u00ea dike, ev made ji ber xebitandina b\u00easer\u00fbber a \u015fewitandin\u00ea dibin sedema qir\u00eajiya ax \u00fb ava bin\u00ea erd\u00ea. \u00cero em \u00ea\u015f\u00ea ji v\u00ea pirsgir\u00eak\u00ea diki\u015f\u00eenin, \u015fewitandin h\u00een j\u00ee li kanton\u00ean Ciz\u00eer\u00ea \u00fb Firat\u00ea t\u00eane bikar an\u00een, ku bandorek mezin \u00fb rasterast li ser j\u00eengeh\u00ea kiriye. D\u00fbmana ji erebeyan, kargehan, jeneratoran \u00fb \u00e7avkaniy\u00ean din j\u00ee bandorek\u00ea li germb\u00fbna gerd\u00fbn\u00ea dike.<\/p>\n<p>Qutb\u00fbna elektr\u00eek\u00ea bandorek ji sed\u00ee 70li ser j\u00eengeh\u00ea kiriye, ku di encam\u00ea de hi\u015fkesal\u00ee, \u00e7olb\u00fbn \u00fb k\u00eamb\u00fbna qad\u00ean kesk \u00e7\u00eab\u00fbye. Wek\u00ee din hedefgirtina dagirkeriya Tirk ji binesaziya her\u00eam\u00ea, wek\u00ee sektor\u00ean tendurist\u00ee, perwerde \u00fb xizmetguzariy\u00ea bi taybet\u00ee qutkirina av\u00ea \u00fb astengkirina stasyona El\u00fbk\u00ea, ku damara sereke ya her\u00eam\u00ea ye, bi taybet\u00ee ji bo kantona Hesek\u00ea \u00fb gundewar\u00ea w\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Rola Desteya J\u00eengeh\u00ea di peydakirina \u00e7areseriyan de<\/strong><\/p>\n<p>Basma Mihemed pi\u015ftrast kir ku Desteya J\u00eengeh\u00ea li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea ji bo \u015fopandin \u00fb nirxandina rew\u015fa j\u00eengeh\u00ea \u00fb \u015fopandina \u00e7avkaniy\u00ean qir\u00eajiy\u00ea, wek \u015fewitandina b\u00easer\u00fbber a bermayiyan, bermayiy\u00ean kargehan \u00fb jeneratoran, gelek xebatan dide me\u015fandin.<\/p>\n<p>Her wiha kal\u00eeteya hewa \u00fb av\u00ea di\u015fop\u00eene, kampanyay\u00ean \u00e7andina daran \u00fb paqijkirin\u00ea dide destp\u00eakirin, roj\u00ean dilxwaz\u00ee \u200b\u200b\u200b\u200br\u00eaxistin dike da ku \u00e7op\u00ea ji park \u00fb taxan rake \u00fb daran bi\u00e7\u00eene ji bo k\u00eamkirina \u00e7olb\u00fbn\u00ea \u00fb hi\u015fmendiya civak\u00ea z\u00eade bike. Wek\u00ee din welatiyan te\u015fw\u00eeq dike ku enerj\u00ee \u00fb sotemeniya alternat\u00eef bikar b\u00eenin, bi hevr\u00eaziya r\u00eaxistin\u00ean civak\u00ee \u00fb siv\u00eel \u00fb bi hevkariya r\u00eaxistin\u00ean navnetewey\u00ee ji bo pi\u015ftgiriya projey\u00ean enerjiy\u00ea \u00fb avakirina stasyon\u00ean dermankirina av\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Kampanyay\u00ean \u00e7andina daran wek\u00ee r\u00eabazek ji bo ba\u015fkirina j\u00eengeh\u00ea li her\u00eam\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Ji aliyek\u00ee din ve, di dem\u00ean daw\u00ee de ji ber w\u00earankirina binesaziya her\u00eam\u00ea \u00fb bir\u00eena daran ji aliy\u00ea \u00e7etey\u00ean Tirk ve, bi taybet\u00ee li bajar\u00ea Efr\u00eena dagirkir\u00ee, her wiha ji ber z\u00eade\u00e7\u00earandin\u00ea, \u00ea\u015f ki\u015fandiye. Desteya J\u00eengeh\u00ea gelek kampan\u00ee dan destp\u00eakirin da ku daran bi\u00e7\u00eene \u00fb nebatan z\u00eade bike, ku roleke w\u00ea mezin di ba\u015fkirin \u00fb p\u00ea\u015fxistina j\u00eengeha civak\u00ee ya her\u00eam\u00ea de dil\u00eeze. Kampan\u00ee park, r\u00ea \u00fb \u00e7erxer\u00ea \u00fb her wiha li gundan hedef girtin. Kampan\u00ee gelek dever\u00ean kanton\u00ean Ciz\u00eer\u00ee \u00fb Firat\u00ea, bi taybet\u00ee dever\u00ean bandor l\u00ea hatin e kirin li kantona Ciz\u00eer\u00ea, ku ji ber k\u00eamb\u00fbna av\u00ea zirar l\u00ea \u00e7\u00eab\u00fbye.<\/p>\n<p>Piraniya dar\u00ean hatine \u00e7andin dar\u00ean (Herac\u00ee) b\u00fbn li dever\u00ean ku ava bin\u00ea erd\u00ea ya \u015for t\u00ea de heye, nemaze li her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea \u00fb \u00e7ol\u00ea, ji ber ku ev dar dikarin li hember t\u00eeb\u00fbn \u00fb ava \u015for herwiha dikarin li hember \u015fert \u00fb merc\u00ean avheway\u00ea j\u00ee li ber xwe bidin. Hin dar\u00ean f\u00eakiyan j\u00ee li kantona Firat\u00ea hatin \u00e7andin, wek (zeyt\u00fbn, t\u00fb, beh\u00eev, akasya, k\u00eena \u00fb sin\u00fbber). Dar\u00ean Moz\u00ea j\u00ee wek\u00ee tecr\u00fbbeyek\u00ea li her\u00eam\u00ean Tebqa \u00fb Reqay\u00ea hatin \u00e7andin, \u00fb ew serket\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p>Armanca sereke ya Desteya J\u00eengeh\u00ea ya Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea bi r\u00eaya van kampaniyan ew e ku ji bil\u00ee parastina j\u00eengeh\u00ea, r\u00fbbera nebatan z\u00eade bike. Dar ne ten\u00ea ji bo d\u00eemen\u00ean xwe\u015fik in, l\u00ea di heman dem\u00ea de ji bo paqijkirina heway\u00ea \u00fb an\u00eena ewr \u00fb baran\u00ea j\u00ee ne. Ji bo misogerkirina v\u00ea yek\u00ea, Desteya J\u00eengeh\u00ea kampanyay\u00ean \u00e7andina daran didom\u00eene. Her wiha projey\u00ean ji bo sala 2025\u2019an hene ku dever\u00ean ku dar l\u00ea hatine bir\u00een hedef digirin \u00fb \u00e7andina daran z\u00eade bikin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo Ji bo p\u00ea\u015fxistina \u00fb belavkirina \u00e7anda parastina j\u00eengeh\u00ea \u00fb gir\u00eengiya w\u00ea li ser asta c\u00eehan\u00ea, her sal di 5\u2019\u00ea meha P\u00fb\u015fber\u00ea de li tevah\u00ee c\u00eehan\u00ea Roja J\u00eengeh\u00ea ya C\u00eehan\u00ee t\u00ea p\u00eerozkirin \u00fb \u00e7alakiy\u00ean c\u00fbr bi c\u00fbr t\u00ean lidarxistin. Tev\u00ee ku qirkirina j\u00eengeh\u00ea s\u00fbceke, h\u00eaz\u00ean desthilatdar ji bo berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean abor\u00ee bi awayek\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":224646,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-224645","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224645"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224645\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":224647,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224645\/revisions\/224647"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/224646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}