{"id":224372,"date":"2025-05-25T07:57:09","date_gmt":"2025-05-25T05:57:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224372"},"modified":"2025-05-25T07:57:09","modified_gmt":"2025-05-25T05:57:09","slug":"diroka-civaka-durzi-baweri-u-avabun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224372","title":{"rendered":"D\u00eeroka civaka Durz\u00ee; bawer\u00ee \u00fb avab\u00fbn"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ronah\u00ee Sad\u00fbn\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Durz\u00ee baweriyeke ku bi yekgirtina xwe ya navxwey\u00ee t\u00ea naskirin \u00fb bi yekb\u00fbna mutleq a Xwed\u00ea bawer in, herwiha li S\u00fbriy\u00ea d\u00eeroka wan vedigere sed\u00ea salan. Peyva &#8220;Durz\u00ee&#8221; ji koka peyva &#8220;derz&#8221; hatiye. Di d\u00eeroka S\u00fbriy\u00ea de rola wan a gir\u00eeng heye, li k\u00ealek w\u00ea j\u00ee ew rast\u00ee gelek zordest\u00ee, komkuj\u00ee \u00fb \u00eari\u015f\u00ean olperstiy\u00ea hatine. <\/strong><\/p>\n<p>Durz\u00ee baweriyeke ku bi yekgirtina xwe ya navxwey\u00ee t\u00ea naskirin. Piraniya Durziyan li S\u00fbriye, Libnan \u00fb Filist\u00een\u00ea dij\u00een. Durz\u00ee xwed\u00ee alayeke taybet in. Li gor\u00ee t\u00ea texm\u00eenkirin hejmara civaka wan, n\u00eaz\u00eek\u00ee yek milyon \u00fb 500 hezar\u00ee ye. Kok\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean bawer\u00ee Durziyan vedigerin serdema \u015fe\u015fem\u00een xel\u00eefey\u00ea Dewleta Fatim\u00ee, Hak\u00eem bi Emr\u00eellah ku dema desthilatdariya w\u00ee ji sala 996\u2019an a zay\u00een\u00ee heta 1021\u2019\u00ea zay\u00een\u00ee berdewam kir. Ev bawer\u00ee li ser dest\u00ea Mihemed kur\u00ea \u00cesma\u00eel\u00ea Durz\u00ee y\u00ea ku ko\u00e7\u00ee \u015eam\u00ea kirib\u00fb, hate damezrandin \u00fb li ser nav\u00ea w\u00ee hat naskirin. Peyva &#8220;Durz\u00ee&#8221; ji koka peyva &#8220;derz&#8221; hatiye ku di ziman\u00ea Ereb\u00ee de t\u00ea wateya kur\u00ean ku cil \u00fb berg dur\u00fbtine \u00e7\u00eadikin. Durz\u00ee ji \u00c7iyay\u00ea Idlib\u00ea \u00fb \u00c7iyay\u00ea Kurm\u00eanc bar kirine \u00fb li her\u00eam\u00ean xwe y\u00ean niha belav b\u00fbne. Be\u015feke Durziyan j\u00ee Kurd\u00ean Canbolat\u00ee ne \u00fb ew Kurd in. Durziyet ay\u00een e \u00fb d\u00fbr\u00ee \u00ceslam\u00ea ye. Gelek\u00ee taybet in \u00fb gelek\u00ee hevgirt\u00ee ne.<\/p>\n<p><strong>Durziyan li S\u00fbriy\u00ea roleke gir\u00eeng di b\u00fbyer\u00ean d\u00eerok\u00ee de l\u00eestine<\/strong><\/p>\n<p>Li S\u00fbriy\u00ea Durz\u00ee ku d\u00eeroka wan vedigere sedan salan, roleke gir\u00eeng di b\u00fbyer\u00ean d\u00eerok\u00ee de l\u00eestine. Durz\u00ee di sala 1187\u2019an de li k\u00ealeka Selahed\u00een li dij\u00ee xa\u00e7perestan be\u015fdar\u00ee \u015eer\u00ea Het\u00een\u00ea b\u00fbn. Di sala 1260\u2019\u00ee de li k\u00ealeka Meml\u00fbkiyan di \u015eer\u00ea Eyn Calut\u00ea de li dij\u00ee dagirkirina Mogolan \u015fer kir. Di sedsala 19\u2019an de, Durziyan bi p\u00ea\u015fengiya \u015e\u00eax Yehya El Hemdan li dij\u00ee operasyon\u00ean Mihemed El\u00ee Pa\u015fa bi Osmaniyan re hevpeyman kir \u00fb li Cebel El Ereb ziyan\u00ean mezin gihandin art\u00ea\u015fa Mihemed El\u00ee Pa\u015fa. L\u00ea ji bo hewldan\u00ean Osmaniyan ku kontrola xwe li ser \u00e7iya ferz bikin, aloz\u00ee di navbera Durz\u00ee \u00fb Osmaniyan de derket. Di sala 1911\u2019an de, Osmaniyan \u00e7end serok\u00ean Durziyan, wek Duqan El Etrash \u00fb Yahya Amer, bidarvekirin. Pi\u015ftre j\u00ee Durziyan pi\u015ftgir\u00ee da \u015eore\u015fa Mezin a Ereban a bi serk\u00ea\u015fiya \u015eer\u00eef His\u00ean, \u015e\u00eax Sultan Pa\u015fa El Etre\u015f ku ji kes\u00ean p\u00ea\u015f\u00een b\u00fb ku ala \u015fore\u015f\u00ea bilind kir. Di sala 1925\u2019an de serk\u00ea\u015f\u00ee ji \u015eore\u015fa Mezin a S\u00fbriy\u00ea ya li dij\u00ee dagirkeriya Fransay\u00ea kir. \u015e\u00eax Sultan Pa\u015fa El Etre\u015f ku gir\u00eadana xwe ya bi yek\u00eetiya S\u00fbriy\u00ea ve n\u00eea\u015fn da, plan\u00ean par\u00e7ekirin\u00ea bi taybet\u00ee j\u00ee avakirina dewleteke serbixwe ya Durziyan, p\u00ea\u015fniyar\u00ean Fransay\u00ea ku w\u00ee bikin r\u00eaveber\u00ea \u00c7iyay\u00ea El Durz\u00ee red kirin. Di sala 1920\u2019\u00ee de be\u015fdar\u00ee \u015eer\u00ea Meysel\u00fbn\u00ea b\u00fb \u00fb di sala 1982\u2019yan de wefat kir.<\/p>\n<p><strong>Durz\u00ee bi yekb\u00fbna mutleq a Xwed\u00ea bawer in<\/strong><\/p>\n<p>Ola Durz\u00ee ku wek\u00ee &#8220;Tewh\u00eed&#8221; t\u00ea zan\u00een, di destp\u00eaka sedsala 11\u2019an de an ku di dema X\u00eelafeta Fatimiyan de ji h\u00eala Hemze B\u00een El\u00ee Bin Ehmed ve bi fermana Xel\u00eefe El Hek\u00eem B\u00een Emrallah ve hate damezirandin. &#8220;Pirt\u00fbk\u00e7ey\u00ean Hikmet\u00ea&#8221; ku ji 111 nameyan p\u00eak t\u00ea ku li ser 6 cildan hatine belavkirin, wek l\u00eavegera sereke ya baweriya Durziyan t\u00ea naskirin. Durz\u00ee bi yekb\u00fbna mutleq a Xwed\u00ea bawer in \u00fb P\u00eaxember \u015euayb p\u00eeroz dikin. Li gor\u00ee v\u00ea baweriy\u00ea, pi\u015ft\u00ee mirin\u00ea rih derbas\u00ee bedeneke din dibe.<\/p>\n<p>Herwiha t\u00eakiliyeke rasterast a ola Durziyan bi ola Zerde\u015ftiy\u00ea re heye ku yek ji kevntir\u00een ol\u00ean yekxweday\u00ee ye. Bi taybet\u00ee di war\u00ea yekxwedatiy\u00ea \u00fb dual\u00eezma di navbera qenc\u00ee \u00fb xerabiy\u00ea de Zerde\u015ftiy\u00ea bandor li ol\u00ean li pa\u015f xwe kiriye. Ola Durz\u00ee ji malzaroka mezheba \u00cesma\u00eel\u00ee ya \u015e\u00eee derketiye hol\u00ea, gelek bawer\u00ee bi p\u00ea\u015f xistine ku meyla xwe didin yekxwedatiya felsef\u00eek \u00fb ezoter\u00eek. Bandor\u00ean v\u00ea yek\u00ea j\u00ee di felsefeya platon\u00eek, gnost\u00eek \u00fb zerde\u015ft\u00ee (bi awayek\u00ee nerasterast) de diyar dibe. Pirt\u00fbk\u00ean wek\u00ee &#8220;Pirt\u00fbk\u00e7ey\u00ean Hikmet\u00ea&#8221; behsa sembol\u00eezma ronah\u00ee \u00fb vej\u00een\u00ea dikin.<\/p>\n<p><strong>Li c\u00eehan\u00ea n\u00eaz\u00ee 2,5 milyon Duriy\u00ean Miwehid\u00een hene<\/strong><\/p>\n<p>Li c\u00eehan\u00ea hejmara Durziy\u00ean Miwehid\u00een n\u00eaz\u00ee 2,5 milyon e \u00fb li van deveran belav dibin:<\/p>\n<p>S\u00fbriye: Siw\u00eada, Ceremana \u00fb Sehnaya.<\/p>\n<p>Lubnan: \u015eof, Metin \u00fb Kesrewan.<\/p>\n<p>Filist\u00een \u00fb \u00cesra\u00eel: Cel\u00eel, Kermel \u00fb Colan.<\/p>\n<p>Urdun: El Ezreq \u00fb Selet.<\/p>\n<p><strong>Di d\u00eerok\u00ea de li dij\u00ee Durziyan zordest\u00ee \u00fb komkuj\u00ee hatin kirin<\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1960\u2019an de li Cebel Lubnan\u00ea ji ber fitneya mezheb\u00ee bi hezaran Durz\u00ee \u00fb Mes\u00eeh\u00ee hatin qetilkirin. Di sala 1925\u2019an de an ku di dema \u015eore\u015fa S\u00fbriy\u00ea de, gelek Durz\u00ee di \u015fer\u00ea li hember\u00ee Fransiyan de hatin qetilkirin. Pi\u015ft\u00ee 2011\u2019an, bi taybet\u00ee di sala 2018\u2019an de di \u00eari\u015f\u00ean \u00e7etey\u00ean DAI\u015e\u2019\u00ea y\u00ean li ser gund\u00ean Siw\u00eaday\u00ea de n\u00eaz\u00ee 200 Durz\u00ee b\u00fbn qurban\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Durz\u00ee li S\u00fbriy\u00ea rast\u00ee \u00eari\u015f \u00fb fitney\u00ean mezheb\u00ee<\/strong><strong> t\u00ean<\/strong><\/p>\n<p>Durziy\u00ean li Siw\u00eaday\u00ea ku bi helwesta xwe ya dijber\u00ee rej\u00eema Be\u015far Esed dihatin naskirin, pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena rej\u00eem\u00ea, rast\u00ee gelek \u00eari\u015f \u00fb fitney\u00ean mezheb\u00ee y\u00ean tune hatin. Di v\u00ea dawiy\u00ea de j\u00ee ew fitne li Sehnaya \u00fb Cereman teqiyan \u00fb giha\u015ftin gundewar\u00ea Siw\u00eaday\u00ea. Ev \u00eari\u015f, di 28\u2019\u00ea N\u00eesan\u00ea de, bi belavb\u00fbna dengek\u00ee qeydkir\u00ee ku neheqiy\u00ea li ol\u00ea dike z\u00eade b\u00fbn. Durz\u00ee \u00fb xwendekar\u00ean li zan\u00eenehan rast\u00ee \u00eari\u015f\u00ean \u00e7ekdar\u00ean desthilata \u015eam\u00ea hatin, bi w\u00ea re gelek ji wan hatin qetilkirin \u00fb bir\u00eendarkirin.<\/p>\n<p><strong>\u015e\u00eax\u00ean xwed\u00ee bandor di nava mezheba Durz\u00ee de<\/strong><\/p>\n<p>Her s\u00ea \u015f\u00eax\u00ean aqilmend di nava mezheb\u00ea de xwed\u00ee bandorek\u00ee mezin in; \u015e\u00eax Hikmet El Hicr\u00ee, \u015e\u00eax Hemod El Henaw\u00ee \u00fb \u015e\u00eax Y\u00fbsif Cerboi.<\/p>\n<p><strong>Kom\u00ean xwecih\u00ee y\u00ean Durz\u00ee j\u00ee wiha ne:<\/strong><\/p>\n<p>Tevgera R\u00eecal El Kerame ku di 2013\u2019yan bi serk\u00ea\u015fiya \u015e\u00eax Weh\u00eed El Bel\u00fbs hat avakirin. Hejmara h\u00eaz\u00ea ne zelal e, l\u00ea ji kom\u00ean mezin li Siw\u00eaday\u00ea ye. H\u00eaz\u00ean \u015e\u00eax El Kerame di 2015\u2019an de, pi\u015ft\u00ee veqet\u00eena endaman ji R\u00eecal El Kerame hat avakirin. Serk\u00ea\u015fiya h\u00eaz\u00ea her du bira Fehed \u00fb Leys El Bel\u00fbs dikin. Ehrar El Cebel j\u00ee bi serk\u00ea\u015fiya \u015e\u00eax Sil\u00eaman Ebdulbaq\u00ee ye. Meclisa Le\u015fker\u00ee ya Siw\u00eaday\u00ea j\u00ee ku \u00e7ekdar\u00ean Durz\u00ee di 23\u2019y\u00ea Sibata 2025\u2019an de ragihandin, bi serk\u00ea\u015fiya Tariq El \u015eof\u00ee ye.<\/p>\n<p><strong>Mezheba Durz\u00ee h\u00eav\u00ee ji bo siberojek\u00ea t\u00ea de pirreng\u00ee hebe dikin<\/strong><\/p>\n<p>Mezheba Durz\u00ee, ya ku xwed\u00ee d\u00eeroka kevn \u00fb baweriya nim\u00fbne, \u00eero r\u00fbbir\u00fby\u00ee astengiy\u00ean \u00e7aren\u00fbs\u00ee de ye. Digel ku \u00eesrara parastina taybetmend\u00ee \u00fb serxweb\u00fbna xwe dike, h\u00eav\u00ee ji bo siberojek\u00ea t\u00ea de pirreng\u00ee hebe \u00fb r\u00eaz\u00ea ji maf\u00ean jiyan \u00fb r\u00fbmet\u00ea re di nava dest\u00fbreke S\u00fbr\u00ee ya demokrat\u00eek de bigire, heye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ronah\u00ee Sad\u00fbn\/Qami\u015flo Durz\u00ee baweriyeke ku bi yekgirtina xwe ya navxwey\u00ee t\u00ea naskirin \u00fb bi yekb\u00fbna mutleq a Xwed\u00ea bawer in, herwiha li S\u00fbriy\u00ea d\u00eeroka wan vedigere sed\u00ea salan. Peyva &#8220;Durz\u00ee&#8221; ji koka peyva &#8220;derz&#8221; hatiye. Di d\u00eeroka S\u00fbriy\u00ea de rola wan a gir\u00eeng heye, li k\u00ealek w\u00ea j\u00ee ew rast\u00ee gelek zordest\u00ee, komkuj\u00ee \u00fb \u00eari\u015f\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":224373,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-224372","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224372"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":224374,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224372\/revisions\/224374"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/224373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}