{"id":224268,"date":"2025-05-21T08:23:26","date_gmt":"2025-05-21T06:23:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224268"},"modified":"2025-05-21T08:23:26","modified_gmt":"2025-05-21T06:23:26","slug":"diroka-qirkirina-gele-kurd-serhildana-agiri-u-geliye-zilan-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224268","title":{"rendered":"D\u00eeroka qirkirina gel\u00ea Kurd; Serhildana Agir\u00ee \u00fb Geliy\u00ea Z\u00eelan (2)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Arg\u00ea\u015f V\u00eeyan\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Akademiya Zanist\u00ea ya Yek\u00eetiya Sovyetan ragihand ku \u201c1550 kes li geliy\u00ean Her\u00eama Z\u00eelan\u00ea hatin serj\u00eakirin, li her\u00eama Erc\u00ee\u015f\u00ea 200 gund hatin \u015fewitandin, li her\u00eama Patnos\u00ea gundek j\u00ee ne \u015fewit\u00ee nemaye \u00fb le\u015fker\u00ean tirk j\u00ee milk \u00fb mal\u00ean Kurdan birine \u00fb talan kirine.<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00eeroka xw\u00eenm\u00eaj\u00ee \u00fb qirkirina Geliy\u00ea Z\u00eelan<\/strong><\/p>\n<p>Li her bihusteke erda Kurdistan\u00ea, xw\u00eena lehengek\u00ee kurd (\u00e7i jin \u00e7i m\u00ear) rijiyaye \u00fb d\u00eerok v\u00ea yek\u00ea ba\u015f dizane. Bi hezaran kes\u00ean jiyana xwe ji dest dane ku piraniya wan \u00eero b\u00eagor in \u00fb\u00a0 Kurdistan\u00ea ew kirine nav dil \u00fb cerg\u00ean xwe y\u00ea germ de.<\/p>\n<p>Hinek ji wan j\u00ee sax filit\u00eene \u00fb b\u00fbne firar\u00ean dijmin\u00ean xwe, \u00e7i li \u00e7iyayan \u00e7i li de\u015ftan. YY\u00fbsiv\u00ea Mero j\u00ee yek ji wan saxfilitiyan b\u00fb. Keng\u00ee \u00fb li ku ji dayik b\u00fbye ez nizanim l\u00ea di nasnameya rom\u00ea de \u20181\u2019\u00ea T\u00eermeha 1890\u2019\u00ee Erd\u00ee\u015f\u2019 diniv\u00eese. \u00c7awa ku di nasnameya &#8220;Komar\u00ea&#8221; de piraniya kurdan li gor\u00ee teqw\u00eema m\u00eelad\u00ee di 1\u2019\u00ea \u00e7iley\u00ea (sersal) de ji dayik b\u00fbne, di qeyd\u00ean Osmaniyan de j\u00ee kurd li gor\u00ee teqw\u00eema Rom\u00ee hem\u00fb di w\u00ea roj\u00ea de ji dayik b\u00fbne! YY\u00fbsiv\u00ea Mero li zozan\u00ean Eledax\u00ea di nav \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan de mezin dibe. Di ciwaniya xwe de, 6 le\u015fker\u00ean Osman\u00ee y\u00ean ji bo berhevkirina bac\u00ea t\u00ean \u00eala Bekiran, dikuje \u00fb dert\u00ea \u00e7iy\u00ea. \u00c7endek \u015f\u00fbn de, n\u00eaz\u00ee behra Wan\u00ea, li gund\u00ea Arn\u00eas\u00ea li mala pismam\u00ea Ya\u015far Kemal t\u00ea girtin (ev gund, gund\u00ea\u00a0Ya\u015far Kemal e) w\u00ee digirin \u00fb ji bo \u00eedamkirin\u00ea di\u015f\u00eenin Ta\u015fxana (girt\u00eegeh) Erzerom\u00ea. \u00c7awa ku malbat dib\u00eaje, Mihoy\u00ea ap\u00ea w\u00ee xisleta Rom\u00ea ba\u015f dinase. N\u00eev t\u00fbr z\u00ear hildide li pey w\u00ee di\u00e7e Erzerom\u00ea \u00fb van z\u00earan li heyeta \u201caxir cezay\u00ea\u201d belav dike \u00fb \u00e7end roj \u015f\u00fbn de YY\u00fbsiv t\u00ea berdan. Di \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem de, ji ber ku bav\u00ea w\u00ee \u2013 serek\u00ea e\u015f\u00eera Bekiran Mer\u00fbf Axa- ji aliy\u00ea Qaznax\u00ean \u00dbris ve t\u00ea ku\u015ftin. Ew bi sond \u00fb peyman li hember\u00ee \u00dbris \u015fer dike, heya dawiya \u015fer li \u00e7iyay\u00ean geliy\u00ea Z\u00eelan li ber xwe dide \u00fb welat terk nake. Pi\u015ft\u00ee damezirandina komara tirkan, ew j\u00ee wek \u00e7endan kurdan b\u00fb dijmin\u00ea kemal\u00eestan \u00fb di sala 1926\u2019an de bi tevahiya pismam\u00ean xwe Re\u015foy\u00ea Silo \u00e7\u00fb Gil\u00eedax\u00ea \u00fb tev li \u015fore\u015fa Agiriy\u00ea b\u00fb. \u00c7awa ku Feq\u00ee Huseyn Sagni\u00e7 (ap\u00ea Feq\u00ee) j\u00ee dib\u00eaje, h\u00eala geliy\u00ea Z\u00eelan di bin dest\u00ea w\u00ee de b\u00fb. Di t\u00eermeha 1930\u2019yan de bi tevahiya \u015fervan\u00ean xwe tev li \u015fer\u00ea dorp\u00ea\u00e7kirina Erd\u00ee\u015f\u00ea dibe. \u00c7awa t\u00ea gotin, di v\u00ee \u015fer\u00ee de bi dehan balafir hatib\u00fbn bikaran\u00een \u00fb w\u00ee di v\u00ee \u015fer\u00ee de bi pismam\u00ea xwe y\u00ea bi nav\u00ea Hes\u00ea Keko re s\u00ea teyare xistib\u00fbn xwar\u00ea.\u00a0Her wiha \u00cehsan N\u00fbr\u00ee j\u00ee di b\u00eeran\u00een\u00ean xwe de behsa v\u00ee \u015fer\u00ee dike \u00fb dib\u00eaje: \u201cQehremaniya \u015fervan\u00ean Bekiran b\u00eahempa b\u00fb. Y\u00ean di dest\u00ean wan de \u00e7ek tune b\u00fbn, bi daran \u00ear\u00ee\u015f\u00ea balafirgeha Erd\u00ee\u015f\u00ea kirin\u201d.\u00a0 Di dawiya v\u00ee \u015fer\u00ee de YY\u00fbsiv ji ling\u00ea xwe bir\u00eendar dibe. Derbas\u00ee her\u00eama Adilcewaz\u00ea (Filistan) dibe \u00fb di navbera gund\u00ea Qereke\u015f\u00ee\u015f \u00fb Ax\u00e7iray\u00ea de di \u015fikeftek\u00ea de bi mehan dim\u00eene da ku kir\u00eef\u00ea w\u00ee y\u00ea bi nav\u00ea Mihemed\u00ea Qul\u00eexan bir\u00eena w\u00ee derman dike, l\u00ea piy\u00ea w\u00ee bi temam\u00ee ba\u015f nabe \u00fb ew qut dim\u00eene. Di sala 1931\u2019an de careke din derbas\u00ee geliy\u00ea Z\u00eelan dibe \u00fb digih\u00eeje koma Bekiran \u00ean di bin himeta Re\u015foy\u00ea Silo de ne. Kom di zivistana 1931\u2019an de \u00e7end caran dikeve kem\u00een\u00ea. Her wiha dewlet b\u00eatir li pey Y\u00fbsiv \u00fb Re\u015fo ye. Di kem\u00eena gund\u00ea <strong>\u015earbazar\u00ea<\/strong> de, Eliy\u00ea Arif, \u00cebo \u00fb Bekir\u00ea Qul\u00eexan t\u00ean girtin. Ji ber ku El\u00ee \u00fb \u00cebo meriv\u00ean (xizm) Y\u00fbsiv \u00fb Re\u015fo ne, ew di zivistan\u00ea de taz\u00ee dikin \u00fb qe\u015faya li ser \u00e7em\u00ea geliy\u00ea Z\u00eelan di\u015fik\u00eenin \u00fb wan dixin nav av\u00ea l\u00ea her du j\u00ee cih\u00ea Y\u00fbsiv \u00fb Re\u015fo nab\u00eajin. Pa\u015f\u00ea her duyan li wir bi balteyan dikujin &#8220;Komkujiya Geliy\u00ea Z\u00eelan qirkirina Kurd\u00ean siv\u00eel b\u00fb ku bi nav\u00ea &#8220;StreamH\u0131kuruu&#8221; t\u00ea zan\u00een. li nav\u00e7eya Erc\u00ee\u015f\u00ea ya Wan\u00ea, beriya ku Operasyona S\u00eayem\u00een di dema Serhildan\u00ean \u00c7iyay\u00ea Ararat\u00ea y\u00ean T\u00eermeha 1930`\u00ee de ji aliy\u00ea Korpaya 9. a bi fermandariya &#8220;Fer\u00eek&#8221; Salih Omurtak ve were destp\u00eakirin. Li gora rojnameya Cumhuriyet\u00ea ya 16\u2019\u00ea T\u00eermeha 1930\u2019an, 15 hezar kes hatine ku\u015ftin, li gor niv\u00eeskar\u00ea kurd Hesen H\u00ee\u015fyar Serd\u00ee ku be\u015fdar\u00ee Serhildan\u00ean Agiriy\u00ea j\u00ee b\u00fbye, 47 hezar kes\u00ean ji 18 gund\u00ean Ademan, Spkan \u00fb y\u00ean esl\u00ean xwe ermen\u00ee \u00fb li gor l\u00eakol\u00een\u00ean Hesen Erbes \u00fb Zilano, Zilan. Sasun\u00ee, 5 hezar jin, zarok \u00fb kal \u00fb p\u00eer komkuj\u00ee \u00fb qirkirin\u00ea de hatin derbaskirin. Rojnameya Berl\u00eener Tageblatt a Almanyay\u00ea di hejmara xwe ya 3&#8217;\u00ea Cotmeha 1930&#8217;an de bi sernav\u00ea &#8220;Tirkan li her\u00eama Z\u00eelan\u00ea 220 gund xera kirin, 4 hezar \u00fb 500 jin \u00fb extiyar qetil kirin&#8221; qala b\u00fbyeran kir. W\u00ee ev yek wiha ragihand. Akademiya Zanyar\u00ee ya Yek\u00eetiya Sovyetan ragihand ku &#8220;Li geliy\u00ean Her\u00eama Z\u00eelan hezar \u00fb 550 kes, li her\u00eama Erc\u00ee\u015f\u00ea j\u00ee hezar \u00fb 550 kes hatine qetilkirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arg\u00ea\u015f V\u00eeyan\/Qami\u015flo Akademiya Zanist\u00ea ya Yek\u00eetiya Sovyetan ragihand ku \u201c1550 kes li geliy\u00ean Her\u00eama Z\u00eelan\u00ea hatin serj\u00eakirin, li her\u00eama Erc\u00ee\u015f\u00ea 200 gund hatin \u015fewitandin, li her\u00eama Patnos\u00ea gundek j\u00ee ne \u015fewit\u00ee nemaye \u00fb le\u015fker\u00ean tirk j\u00ee milk \u00fb mal\u00ean Kurdan birine \u00fb talan kirine. D\u00eeroka xw\u00eenm\u00eaj\u00ee \u00fb qirkirina Geliy\u00ea Z\u00eelan Li her bihusteke erda Kurdistan\u00ea, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":224269,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-224268","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224268","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224268"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224268\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":224270,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224268\/revisions\/224270"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/224269"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}