{"id":224187,"date":"2025-05-18T09:29:18","date_gmt":"2025-05-18T07:29:18","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224187"},"modified":"2025-05-18T09:29:18","modified_gmt":"2025-05-18T07:29:18","slug":"cihe-arkeolojik-e-tilbeyder-nasnameya-gelen-hereme-temsil-dike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=224187","title":{"rendered":"Cih\u00ea arkeoloj\u00eek \u00ea Tilbeyder nasnameya gel\u00ean her\u00eam\u00ea tems\u00eel dike"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bajarok\u00ea Til Beyder yek ji kevntir\u00een \u015f\u00fbnewar\u00ean kantona Ciz\u00eer\u00ea dihew\u00eene, d\u00eeroka gir\u00ea w\u00ea vedgere 3 hezar sal B.Z.<\/strong><\/p>\n<p>Til Beyder Cih\u00ea arkeoloj\u00eek \u00ea Gir\u00ea sereke r\u00fbberek n\u00eaz\u00eek\u00ee 28 hektar digire nav xwe \u00fb firehiya w\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 2 k\u00eelometre ye. Yek ji navend\u00ean her\u00ee gir\u00eeng \u00ean \u00cemperatoriya Akad t\u00ea hesibandin.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00eeroka nav\u00ea gund<\/strong><\/p>\n<p>Bajarok\u00ea Tilbeyder, ku wek\u00ee &#8220;Nebada&#8221; dihat nas\u00een, \u015fendeya Ewrop\u00ee ya ku li wir kolandin dikir &#8220;Nabada&#8221; ke\u015ff kir, \u00fb ev nav ji arkeolog\u00ean ku li cih\u00ea arkeoloj\u00eek \u00ea Eblay\u00ea amade b\u00fbn hat. Nav\u00ea Nebadey\u00ea vedigere heta Nakar \u00fb \u00eero wek\u00ee Tell El-Barak t\u00ea zan\u00een. Nabad di w\u00ea dem\u00ea de ji bo bazirganan cihek\u00ee stratej\u00eek \u00fb r\u00eayek b\u00fb. Nav\u00ea Tilbeyder ji w\u00ea rastiy\u00ea hatiye ku gir xwed\u00ee \u015fikl\u00ea n\u00eevheyv\u00ea an tac\u00ea ye \u00fb du d\u00eewar \u00fb heft der\u00ee hene, ku her der\u00ee li deverek taybet\u00ee din\u00eare.\u00a0 Tilbeyder ew bi heft deriy\u00ean xuya ve gir\u00eaday\u00ee ye, ku bi \u00eeht\u00eemaleke mezin deriy\u00ean ketina kevnar \u00ean v\u00ea dever\u00ea ne ku ber bi bajar\u00ean gir\u00eeng \u00ean kevnar ve di\u00e7in: Nagar: Tell Brak &#8211; N\u00eenewa &#8211; Urk\u00ea\u015f &#8211; Rir\u00ea Mozan &#8211; Mard\u00een &#8211; Tell Xueyra &#8211; Ebla: Tell Mard\u00eex &#8211; Mari: Tell Her\u00eer\u00ee. Ev heft der\u00ee gir\u00eengiya stratej\u00eek a tevgera bazirganiy\u00ea di hezarsala s\u00eayem\u00een a ber\u00ee zay\u00een\u00ea de n\u00ee\u015fan didin.<\/p>\n<p><strong>Di sala 1992\u201dan de hat d\u00eetin<\/strong><\/p>\n<p>Gir\u00ea sereke r\u00fbberek n\u00eaz\u00eek\u00ee 28 hektar digire nav xwe \u00fb firehiya w\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 2 k\u00eelometre ye. Ew ji de\u015ft\u00ean derdor\u00ea bi qas\u00ee 27.5 metre \u00fb ji asta deryay\u00ea 387 metre bilindtir e. di sala 1992\u2019an de ji h\u00eala \u015fendeyek hevbe\u015f ya Ewrop\u00ee ve hate ke\u015fifkirin. Di encama kolandinan de, bloka m\u00eemar\u00ee ya di hundir\u00ea w\u00ea de hate ke\u015fifkirin, ku ji \u00e7ar perestgeh \u00fb du qesran p\u00eak t\u00ea ku di s\u00ea qonaxan de hatine \u00e7\u00eakirin. Mala Hejmaran taxeke xan\u00eey\u00ean taybet e ku ji \u00e7end odey\u00ean bi mezinah\u00eey\u00ean cuda p\u00eak t\u00ea ku li qirax\u00ean kolanek\u00ea ne ku bi kevir\u00ean bazalt hatine \u00e7\u00eakirin. Li n\u00eev\u00ea kolan\u00ea kanalek avdan\u00ea heye \u00fb n\u00eaz\u00eek\u00ee 141 tablet\u00ean bi niv\u00ees\u00ean m\u00eex\u00ee \u00fb 230 belgey\u00ean niv\u00eesk\u00ee y\u00ean ku d\u00eeroka wan vedigere sala 240 ber\u00ee zay\u00een\u00ea li wir hatin ke\u015fifkirin. Kavil\u00ean Tel Beydar Deriy\u00ea Akropol\u00ees\u00ea \u00fb kolana sereke j\u00ee di nav xwe de digirin, ku li ser s\u00eenor\u00ea ba\u015f\u00fbr\u00ea Akropol\u00ees\u00ea ye \u00fb yek ji avahiy\u00ean her\u00ee gir\u00eeng t\u00ea hesibandin. Cih\u00ea arkeoloj\u00eek \u00ea Tilbeyder yek ji cih\u00ean stratej\u00eek \u00ean baj\u00ear e. Ew di encama l\u00eakol\u00een\u00ean arkeoloj\u00eek \u00ean li w\u00ea dever\u00ea de, ku di sala 1992\u201dan de dest p\u00ea kirib\u00fbn, hate ke\u015fifkirin. Di navbera sal\u00ean 240 BZ \u00fb 4200 BZ de gelek \u015faristan\u00ee ji v\u00ee gir\u00ee derbas b\u00fbne \u00fb di nav van \u015faristaniyan de y\u00ean Akad\u00ee, As\u00fbr\u00ee, Helmand\u00ee, Par\u00ees\u00ee \u00fb M\u00eetan\u00ee j\u00ee hene. \u00c7ar perestgeh \u00fb meydaneke p\u00eerozbahiy\u00ea li aliy\u00ea ba\u015f\u00fbr cih digre \u00fb her wiha birc\u00eak cerdevaniy\u00ea ku bi qas\u00ee 6 an 7 metreyan bilind b\u00fb, dihew\u00eene. Ji bil\u00ee depoyan, bazarek j\u00ee heb\u00fb ku bazirgan l\u00ea dicivin.<\/p>\n<p><strong>Ved\u00eetin\u00ean arkeoloj\u00eek \u00ean her\u00ee gir\u00eeng \u00ean li qad\u00ea:<\/strong><\/p>\n<p>Ved\u00eetin\u00ean m\u00eemar\u00ee: Bajar\u00ea jor\u00een, bajar\u00ea j\u00ear\u00een, qesr, perestgeh, d\u00eewar \u00fb der\u00ee.<\/p>\n<p>Ved\u00eetina duyem\u00een tableta ji ax\u00ea ya her\u00ee kevin pi\u015ft\u00ee tabl\u00eata ji cih\u00ea arkeoloj\u00eek \u00ea Eblay\u00ea, ku hejmara tabletan gih\u00ee\u015ftiye 216 tabletan, ku hejmareke pi\u00e7\u00fbk ji wan in; L\u00ea ew behsa jiyana di hezarsala s\u00eayem a ber\u00ee zay\u00een\u00ea de dike, wek\u00ee ku piraniya hejmar\u00ean ku li dever\u00ean din \u00ean li S\u00fbriyey\u00ea hatine ke\u015fifkirin behsa jiyana di hezarsala duyem a ber\u00ee zay\u00een\u00ea de dikin.<\/p>\n<p>&#8211; Ved\u00eetina gelek mohr\u00ean istiwan\u00ee bi nex\u015fe \u00fb \u015fekl\u00ean xwezay\u00ee.<\/p>\n<p>&#8211; D\u00eetin\u00ean arkeoloj\u00eek \u00ean li w\u00ea dever\u00ea hatine d\u00eetin, k\u00eam in, ji bil\u00ee berhem\u00ean seram\u00eek, di nav van d\u00eetinan de b\u00fbk\u00ean ji heriy\u00ea heb\u00fbn ku f\u00eegur\u00ean mirovan tems\u00eel dikirin, ku piraniya wan jinan b\u00fbn, y\u00ean din \u00ean bi \u015fikl\u00ea lawiran, Ji bil\u00ee mor\u00eek \u00fb gerdaniy\u00ean ji kevir, qalik hatine \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p>Bi saya l\u00eakol\u00een\u00ean arkeoloj\u00eek, gengaz b\u00fb ku di van serdem\u00ean d\u00eerok\u00ee de, ku ji dora 4300 BZ heta 240 BZ dir\u00eaj dibin, dem\u00ean ni\u015ftecihb\u00fbna mirovan li wir werin destn\u00ee\u015fankirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo Bajarok\u00ea Til Beyder yek ji kevntir\u00een \u015f\u00fbnewar\u00ean kantona Ciz\u00eer\u00ea dihew\u00eene, d\u00eeroka gir\u00ea w\u00ea vedgere 3 hezar sal B.Z. Til Beyder Cih\u00ea arkeoloj\u00eek \u00ea Gir\u00ea sereke r\u00fbberek n\u00eaz\u00eek\u00ee 28 hektar digire nav xwe \u00fb firehiya w\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 2 k\u00eelometre ye. Yek ji navend\u00ean her\u00ee gir\u00eeng \u00ean \u00cemperatoriya Akad t\u00ea hesibandin. \u00c7\u00eeroka nav\u00ea gund [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":224188,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-224187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=224187"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":224189,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/224187\/revisions\/224189"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/224188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=224187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=224187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=224187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}