{"id":223594,"date":"2025-04-30T07:53:24","date_gmt":"2025-04-30T05:53:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=223594"},"modified":"2025-04-30T07:53:24","modified_gmt":"2025-04-30T05:53:24","slug":"heta-ci-aste-cidiyeta-wan-heye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=223594","title":{"rendered":"Heta \u00e7i ast\u00ea cidiyeta wan heye?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kurdyar Dir\u00ea\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Kurd ne bi dijminek\u00ee\u00a0 ji r\u00eaz\u00ea re dinava teko\u015f\u00een \u00fb berxwedan\u00ea de ne , dijmin\u00ea li himber Kurdan, xwed\u00ee d\u00eerokek tij\u00ee\u00a0 plan, pirojey\u00ean qirkirin\u00ea, hewildan\u00ean rakirina Kurdan ji hol\u00ea \u00fb kesayeta Kurd ba\u015f xwendiye. Ji nava dewlet\u00ean ku li pey peymana Saykis-P\u00eeko 1916\u2019an \u00fb peymana Lozan\u00ea 1923\u2019an ku hatine avakirin \u00fb Kurdistan di navbera wan de hatiye parvekirin ( Tirk\u00eeye, S\u00fbriye \u00fb \u00ceraq) bi taybet Tirk\u00eey\u00ea heb\u00fbn \u00fb neb\u00fbna xwe bi tunekirina kurdan ve gir\u00eadaye \u00fb li himber Kurdan, ne ten\u00ea di asta s\u00eenor\u00ea Tirkiy\u00ea de, l\u00ea bel\u00ea di asta her\u00eam\u00ee \u00fb c\u00eehan\u00ee de \u015fer\u00ea heb\u00fbna Kurdan kiriye. Ne ku \u00ceran, S\u00fbriye \u00fb \u00ceraq j\u00ee\u00a0 \u015fer\u00ea Kurdan nekirine, na, l\u00ea bel\u00ea \u015fer\u00ea her\u00ee mezin bi Kurdan re di nava s\u00eenor\u00ean xwe de dane me\u015fandin. Hi\u015fmendiya ku Tirk\u00eey\u00ea ji dema b\u00fbye komar 1923\u2019an de ku p\u00ea n\u00eaz\u00ee Kurdan dibe, li ser bingeh\u00ea sedem\u00ean hilwe\u015f\u00eena osmaniyan ava kiriye, ku dib\u00eaje &#8220;Sedema hilwe\u015f\u00eena dewleta Osmaniyan ew b\u00fb ku\u00a0 pir netew \u00fb mezheb di nava xwe de himb\u00eaz dikir, lewra p\u00eaw\u00eeste ku komara Tirkiy\u00ea, komareke xwer\u00fb Tirkbin, yek al, yek ziman, yek welat! Bi wateya p\u00eadiviya wan bi qirkirin \u00fb pi\u015faftina \u00e7i netew \u00fb k\u00eamnetew, ol \u00fb mezheb\u00ean cuda ji Tirk\u00eet\u00eey\u00ea re&#8221;. \u00c7awa ku ermen, suriyan, y\u00fbnan hatin qirkirin, p\u00eaw\u00eeste ku Kurd j\u00ee an werin qirkirin \u00fb an j\u00ee\u00a0 bibin Tirk. Pir siyaset di v\u00ea armanc\u00ea de hatin me\u015fandin, ji komkujiyan(D\u00earsim,Agir\u00ee, Amed, M\u00eard\u00een HWD ta \u015ferq\u00eeslahat \u00fb ko\u00e7berkirin\u00ean b\u00ea jimar ku li pey \u015fore\u015fa Agiriy\u00ea 1930 de bi rehet\u00ee Tirkan di rojnamey\u00ean xwe de li j\u00ear w\u00eaney\u00ea \u00c7iyay\u00ea Agiriy\u00ea niv\u00eesandine (b\u00fbrada kurdistan muhayil medf\u00fbnler) bi wateya ku li vir kurdistana xeyal\u00ee hatiye bin ax kirin. Heger di 1978\u2019an de partiya karker\u00ean kurdistan avaneb\u00fbna \u00fb di 1984\u2019an de dest bi \u015fore\u015fa \u00e7ekdar\u00ee nekiribana, li gor\u00ee ku Tirk bi xwe j\u00ee dib\u00eajin, d\u00ea doza kurd\u00ee di bakur\u00ea Kurdistan\u00ea de qet nemabana, Tirkiy\u00ea ketib\u00fb w\u00ea ge\u015fb\u00eeniy\u00ea de ku siyaseta wan ya bi\u015faftin \u00fb qirkirin\u00ea biserketib\u00fb. \u015eore\u015fa 1984\u2019an j\u00ee ji bona Kurdan, \u015fore\u015fa heb\u00fbn \u00fb neb\u00fbn\u00ea b\u00fb, ew gel\u00ea ku Tirkiy\u00ea digot bin ax b\u00fbye, ji n\u00fbve hate vej\u00eenkirin, la\u015fek\u00ee mir\u00ee \u00fb hate zind\u00eekirin, li himber v\u00ea \u015fore\u015f\u00ea Tirkiy\u00ea 5000 gund\u00ean Kurdistan\u00ea valakirn, bi hezaran mirov zindan kirin, bejahiya kurdistan\u00ea \u015fewitandin, \u00e7ek\u00ean Nato \u00fb y\u00ean qedexe bikaran\u00een, yek roj\u00ea j\u00ee Tirkiy\u00ea behsa a\u015f\u00eet\u00ee \u00fb \u00e7areseriyeke dadmend ji doza kurd\u00ee re nekiriye, di 93\u2019an de serok wez\u00eer\u00ea Tirkiy\u00ea Torgot Ozal behsa a\u015ftiy\u00ea kir, bi \u015f\u00eaweyek\u00ee\u00a0 ne diyar jiyana xwe ji dest da. Serok\u00ea Tirkiy\u00ea Erdoagan di 2009\u2019an de behsa a\u015ftiy\u00ea kir \u00fb di 2012\u2019an de qa\u015fo bi R\u00eaber Apo re doza Kurd\u00ee\u00a0 \u00e7areser bike, di peyre Kurdistan hate \u015fewitandin, ne ten\u00ea li bakur, her wiha li Rojava \u00fb ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee. Pi\u015ft\u00ee 26 salan ji d\u00eelgirtina R\u00eaber Apo re di nava komploya 1998\u2019an de \u00fb vala derxistina Tirkiy\u00ea ji hem\u00fb bang\u00ean w\u00ee y\u00ean a\u015ftiy\u00ea re, dubare Tirkiy\u00ea behsa birat\u00ee, a\u015ft\u00ee \u00fb wekheviya Kurd \u00fb Tirk di nava s\u00eenor\u00ea yekwelat\u00ee de dike, her wiha R\u00eaber Apo j\u00ee banga xwe ya a\u015ftiy\u00ea d\u00fbbare dike, l\u00ea gelo ta \u00e7i ast\u00ea cidiyeta Tirkiy\u00ea heye? B\u00ea guman heger ev dewlet\u00a0 li ser text\u00ea mirin\u00ea be j\u00ee, d\u00ea w\u00earekiya p\u00eakan\u00eena a\u015fitiy\u00ea \u00fb \u00e7areserkirina doza kurd\u00ee neke, lewra p\u00eawiste em bi gotin\u00ean xwe\u015f \u00fb duri\u015fman ney\u00ean xapandin, \u00e7awa ku dewleta Osman\u00ee\u00a0 di dawiya temen\u00ea xwe de hewildana ji n\u00fbve xwe vej\u00eenkirin\u00ea dikir \u00fb di encam\u00ea de hilwe\u015fiya, her wiha Komara Tirkiy\u00ea ya sedsal temen\u00ea xwe, ber bi hilwe\u015f\u00een\u00ea ve di\u00e7e, gelo bi\u00a0 duru\u015fm\u00ean m\u00eena biratiya Kurd \u00fb Turk, ku Ataturk j\u00ee di \u015fer\u00ea r\u00eazgariy\u00ea 1919\u2019an de bi l\u00eav dikir \u00fb Kurd xapandin, w\u00ea d\u00eesa kurd werin xapandin? B\u00ea guman tevgera azadiy\u00ea \u00fb R\u00eaber Apo ba\u015f Komara sexte nas dikin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kurdyar Dir\u00ea\u00ee Kurd ne bi dijminek\u00ee\u00a0 ji r\u00eaz\u00ea re dinava teko\u015f\u00een \u00fb berxwedan\u00ea de ne , dijmin\u00ea li himber Kurdan, xwed\u00ee d\u00eerokek tij\u00ee\u00a0 plan, pirojey\u00ean qirkirin\u00ea, hewildan\u00ean rakirina Kurdan ji hol\u00ea \u00fb kesayeta Kurd ba\u015f xwendiye. Ji nava dewlet\u00ean ku li pey peymana Saykis-P\u00eeko 1916\u2019an \u00fb peymana Lozan\u00ea 1923\u2019an ku hatine avakirin \u00fb Kurdistan di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":221433,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":["post-223594","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polotika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=223594"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":223595,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/223594\/revisions\/223595"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/221433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=223594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=223594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=223594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}