{"id":222800,"date":"2025-04-09T08:37:07","date_gmt":"2025-04-09T06:37:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=222800"},"modified":"2025-04-09T08:37:07","modified_gmt":"2025-04-09T06:37:07","slug":"pirrengiya-suriye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=222800","title":{"rendered":"Pirrengiya S\u00fbriy\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>S\u00fbriy\u00ea di bingeha xwe de xwed\u00ee pirrengiyeke ol\u00ee \u00fb ent\u00eek\u00ee ye. T\u00ea de bi sed\u00ea salan netew, ol \u00fb baweriy\u00ean cuda jiyan dikin. Pirengiya hey\u00ee hi\u015ft ku S\u00fbriy\u00ea bibe cih\u00ea komb\u00fbna \u00e7and \u00fb \u015faristaniyan.<\/strong><\/p>\n<p>Di dir\u00eajahiya serdeman de, S\u00fbriy\u00ea cih\u00ea komb\u00fbna \u015faristan\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ean cih\u00eareng b\u00fb. V\u00ea yek\u00ea hi\u015ft ku ew bibe yek ji welat\u00ean ku hewer\u00ee z\u00eade et\u00een\u00eek, ol \u00fb baweriy\u00ean cuda t\u00ea de hene li ser asta Rojhilata Nav\u00een. Ev pirreng\u00ee civak \u00fb \u00e7anda welat dewlemend kir, di heman dem\u00ea de ji ber siyaset\u00ean desthilatdaran ev yek b\u00fb zem\u00eenek ji aloz\u00ee \u00fb nakokiyan re.<\/p>\n<p>Di S\u00fbriy\u00ea de her p\u00eakhateyek d\u00eerok \u00fb \u00e7anda xwe ya taybet digre nava xwe, ev yek dibe al\u00eekar ku nasnameya S\u00fbriy\u00ea ya pirreng\u00ee \u00e7\u00eabibe. T\u00eakiliya di navbera van et\u00eenk, ol \u00fb baweriyan de j\u00ee r\u00ea dide ku t\u00eakiliy\u00ean tevl\u00eehev \u00ean jiyana hevbe\u015f \u00e7\u00eabibin, ev j\u00ee dewlemendiya jiyana civak\u00ee \u00fb siyas\u00ee ya li welat z\u00eade dike.<\/p>\n<p><strong>Ol\u00ean li S\u00fbriy\u00ea wiha ne: <\/strong><\/p>\n<p><strong>Muisilman<\/strong><strong>:<\/strong> Piraniya \u015f\u00eaniy\u00ean S\u00fbriy\u00ea Misilmanin, di navbera Sun\u00ee, \u015e\u00ee`a, Elew\u00ee \u00fb \u00cesma\u00eel\u00ee de t\u00ean dabe\u015f kirin.<\/p>\n<p><strong>Misilman\u00ean Sun\u00ee:<\/strong> R\u00eajeke bilind ji misilman\u00ean S\u00fbriy\u00ea Sun\u00ee ne. Ew li seranser\u00ee welat, li bajar\u00ean mezin weke \u015eam, Heleb\u00ea herwiha li dever\u00ean gundewar\u00ee t\u00eane belavkirin, ev yek dibe sedema cih\u00earengiyeke dewlemend a \u00e7and\u00ee \u00fb ol\u00ee. Ew bi giran\u00ee li pey mezheb\u00ea ramana \u015eafi\u00ee ne, ku bandor\u00ea li jiyan \u00fb kevne\u015fopiy\u00ean wan \u00ean rojane dike. Bi ser de j\u00ee, belavb\u00fbneke e\u015fkere ya s\u00fbf\u00eezm\u00ea li seranser\u00ea S\u00fbriy\u00ea heye, ku riy\u00ean sofiyan roleke gir\u00eeng di jiyana giyan\u00ee \u00fb civak\u00ee de dil\u00eeze, t\u00eakiliy\u00ean civak\u00ea xurt dike \u00fb kevne\u015fopiy\u00ean kevnar \u00ean ku v\u00ea mezheb\u00ea ji y\u00ean din cuda dike, n\u00ee\u015fan dide.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Misilman\u00ean Elew\u00ee: <\/strong>Elew\u00ee weke \u015faxek\u00ee \u00ceslama \u015e\u00eea ya Dozdeh\u00ea ye, di d\u00eerok\u00ea de p\u00ea\u015fketin t\u00ea de \u00e7\u00eab\u00fb ku h\u00eaman\u00ean taybet\u00ee xwe \u00e7\u00eakir, ew h\u00eaman\u00ean \u00ceslam\u00ea, \u015e\u00ee\u00eet\u00ee \u00fb felsefeya Y\u00fbnan\u00ee p\u00eak t\u00eene. Ew duyem\u00een mezheba di S\u00fbriy\u00ea de ye. Mezheba Eelew\u00ee di sedsala s\u00eayem\u00een a hicr\u00ee de derketiye hol\u00ea \u00fb li her\u00eam\u00ean deryay\u00ee y\u00ean S\u00fbriy\u00ea, weke Laziqiy\u00ea \u00fb Tert\u00fbs\u00ea, li gel hin her\u00eam\u00ean hundir\u00een \u00ean weke Hums \u00fb Hemay\u00ea, cih digire. Di d\u00eerok\u00ea de, elewiyan roleke ber\u00e7av di b\u00fbyer\u00ean siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee de li S\u00fbriy\u00ea l\u00eestin, nemaze di dehsal\u00ean daw\u00ee de, ku bi awayek\u00ee akt\u00eef be\u015fdar\u00ee jiyana siyas\u00ee b\u00fbn. Ew xwed\u00ee m\u00eerateyek \u00e7and\u00ee ya dewlemend in ku baweriy\u00ean wan \u00ean ol\u00ee n\u00ee\u015fan dide \u00fb adet \u00fb kevne\u015fopiy\u00ean b\u00eahempa y\u00ean bi sedsalan vedihew\u00eene. Tev\u00ee zehmetiy\u00ean ku di dir\u00eajahiya d\u00eerok\u00ea de p\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb mane j\u00ee, elew\u00ee h\u00een j\u00ee nasnameya xwe ya taybet dipar\u00eazin li gor\u00ee \u015fert \u00fb merc\u00ean guherbar \u00ean ku welat t\u00eare derbas dibin. Civak\u00ean elew\u00ee roleke gir\u00eeng di tevna civak\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea de l\u00eestin.<\/p>\n<p><strong>\u00cesma\u00eel\u00ee: <\/strong>Ew hindikahiyeke bi\u00e7\u00fbk in, ku li her\u00eam\u00ean weke Qedm\u00fbs \u00fb Mesyaf li gundewar\u00ea Hums\u00ea \u00fb Hemay\u00ea kom b\u00fbne, xwed\u00ee m\u00eerateya \u00e7and\u00ee ya dewlemend \u00fb d\u00eerokek dir\u00eaj ve vedigere serdema Nav\u00een, ji h\u00eala kevne\u015fopiy\u00ean ol\u00ee y\u00ean yekta ku wan ji mezheb\u00ean din \u00ean \u00eeslam\u00ee vediqet\u00eene, ji bil\u00ee tevkariya wan a kevne\u015fop\u00ee \u00fb \u00e7alakiy\u00ean wan \u00ean di war\u00ean bazirgan\u00ee \u00fb huner\u00ee de, t\u00eane c\u00fbda kirin li wan her\u00eaman.<\/p>\n<p><strong>\u015e\u00ee`a: <\/strong>Ew r\u00eajeyek k\u00eam ji \u015f\u00eaniyan p\u00eak t\u00ean, bi giran\u00ee li \u015eam\u00ea \u00fb hin dever\u00ean din wek Heleb \u00fb Laziqiy\u00ea t\u00eane d\u00eetin, pi\u015ft\u00ee hevpeymaniya S\u00fbriy\u00ea bi \u00ceran\u00ea re pi\u015ftgiriya wan z\u00eade b\u00fb, ji ber ku v\u00ea hevkariy\u00ea bandoreke gir\u00eeng li ser rew\u015fa wan a civak\u00ee \u00fb siyas\u00ee li welat kir, hi\u015ft ku z\u00eadetir be\u015fdar\u00ee helw\u00east\u00ean xwe y\u00ean siyas\u00ee bibin.<\/p>\n<p><strong>Xiristiyan: <\/strong>Ew k\u00eamjimarek mezin tems\u00eel dikin, \u00fb di nav Ortodoks, Katol\u00eek, Ermen\u00ee, Protestan \u00fb y\u00ean din de t\u00eane belav kirin, ev kom bi hev re moza\u00eekek dewlemend a \u00e7and, adet \u00fb kevne\u015fopiyan p\u00eak t\u00ean. Mezheb\u00ean wan \u00ean cih\u00eareng li dever\u00ean deryay\u00ee \u00fb hundir belav b\u00fbne, nemaze li dever\u00ean wek\u00ee Wad\u00ee el-Nasara li gundewar\u00ea Hums\u00ea \u00fb \u00e7iyay\u00ean Qelem\u00fbn. Civaka Xiristiyan hewl dide ku m\u00eerateya xwe ya \u00e7and\u00ee \u00fb ol\u00ee bipar\u00eaze di \u00e7ar\u00e7oveya zehmetiy\u00ean hevdem. Her mezhebek taybetmendiy\u00ean xwe y\u00ean wek r\u00ea\u00fbresm \u00fb \u015fah\u00ee hene, ku dibin sedema xurtkirina nasnameya kolekt\u00eef.<\/p>\n<p>Di nav mezheb\u00ean Xir\u00eestiyan\u00ee Ortodoks \u00ean Rojhilat\u00ee, Katol\u00eek, Suryan \u00fb y\u00ean din, civak\u00ean Xiristiyan p\u00eakhateyek bingeh\u00een a tevna civaka S\u00fbriy\u00ea ne, ku diyaloga navbera olan dewlemend dike \u00fb ruh\u00ea jiyana hevbe\u015f a a\u015ftiyane di navbera kom\u00ean cuda de p\u00ea\u015f dixe.<\/p>\n<p><strong>Durz\u00ee: <\/strong>Mezhebeke ol\u00ee ya serbixwe ye, li dever\u00ean taybet li ba\u015f\u00fbr\u00ea S\u00fbriy\u00ea kom b\u00fbye, piraniya wan li \u00c7iyay\u00ea Durz\u00ee li Siw\u00eada ne, ku navendeke d\u00eerok\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee ya v\u00ea mezheb\u00ea ye t\u00ea d\u00eetin. Druz\u00ee bi kevne\u015fopiy\u00ean xwe y\u00ean cih\u00eareng \u00fb felsefeya ol\u00ee ya ku li ser t\u00eag\u00eena yekxweday\u00eetiy\u00ea disekine, di nav xwe de bi t\u00eakiliy\u00ean civak\u00ee y\u00ean xurt t\u00eane nas kirin. Durz\u00ee di heman dem\u00ea de taybetmendiy\u00ean xwe y\u00ean \u00e7and\u00ee dipar\u00eazin bi nepejirandina endam\u00ean n\u00fb di nav civata xwe de, dih\u00eale ku bibe mezhebek girt\u00ee. Di d\u00eerok\u00ea de Durz\u00ee di nakokiy\u00ean siyas\u00ee y\u00ean her\u00eam\u00ea de rolek gir\u00eeng l\u00eestine, \u00fb di dir\u00eajahiya serdeman de n\u00ee\u015fan dan ku ew dikarin di bin \u015fert \u00fb merc\u00ean c\u00fbda de jiyana xwe berdewam bikin.<\/p>\n<p><strong>Cih\u00fb: <\/strong>Civak\u00ean Cih\u00fb y\u00ean kevnar li S\u00fbriy\u00ea heb\u00fbn, l\u00ea pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea Nakba \u00fb Naksa, piraniya wan ko\u00e7ber b\u00fbn, ku ev yek b\u00fb sedema ku y\u00ean may\u00ee k\u00eam bibin heya ku hejmara wan ten\u00ea b\u00fb \u00e7end sed.<\/p>\n<p><strong>\u00cazd\u00ee: <\/strong>Kom\u00ean bi\u00e7\u00fbk \u00ean kurd\u00ean \u00caz\u00eed\u00ee li kantona Ciz\u00eer\u00ea \u00fb gundewar\u00ean Efr\u00een\u00ea jiyan dikin. Di dir\u00eajahiya sedsalan de, \u00eaz\u00eed\u00ee r\u00fbbir\u00fby\u00ee gelek zehmetiyan b\u00fbne, di nav wan de zordar\u00ee \u00fb komkuj\u00ee ku b\u00fb sedema belavb\u00fbna wan li dever\u00ean cuda li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea, bi taybet\u00ee li welat\u00ean c\u00eeran. Tev\u00ee zehmetiy\u00ean ku jiyan kirin nasname \u00fb m\u00eerasa xwe dipar\u00eazin.<\/p>\n<p><strong>Cih\u00earengiya etn\u00eek\u00ee di S\u00fbriy\u00ea de <\/strong><\/p>\n<p>Pirrengiya S\u00fbriy\u00ea ne ten\u00ea bi aliy\u00ean mezheb\u00ee ve s\u00eenordar e, l\u00ea cih\u00earengiya etn\u00eek\u00ee j\u00ee di nav xwe de digire. Ereb piraniya nif\u00fbsa welat p\u00eak t\u00eenin \u00fb li seranser\u00ea S\u00fbriy\u00ea belav b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>Kurd: <\/strong>Kurd bi hezar\u00ea salan li ser xaka S\u00fbriy\u00ea jiyan dikin, beriya derketina dewlet\u00ean modern li van deveran. Kurd be\u015feke bingeh\u00een a m\u00eerateya \u00e7and\u00ee \u00fb d\u00eerok\u00ee ya her\u00eam\u00ea tems\u00eel dikin, di dewlemend\u00ee \u00fb cih\u00earengiya nasnameya S\u00fbr\u00ee de cih digirin. Di dir\u00eajahiya d\u00eerok\u00ea de, kurd rast\u00ee gelek \u00e7ewisandin \u00fb ko\u00e7berkirin\u00ea hatine, ji ber hewldan\u00ean parastina nasnameya xwe ya \u00e7and\u00ee \u00fb ziman\u00ea xwe. Van serp\u00eahatiy\u00ean bi \u00ea\u015f \u00eeradeya wan lawaz nekir, l\u00ea xwesteka wan a t\u00eako\u015f\u00eena ji bo maf\u00ean xwe y\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb siyas\u00ee xurt kir. Wek\u00ee din kurd be\u015fdar\u00ee gelek tevger\u00ean civak\u00ee \u00fb siyas\u00ee y\u00ean ku ji bo bidestxistina edalet \u00fb wekheviy\u00ea li her\u00eam\u00ea b\u00fb, ev yek b\u00fb sedema alozkirina nakokiy\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee y\u00ean li ser mijar\u00ean nasname \u00fb serweriy\u00ea.<\/p>\n<p>Di dema r\u00eaj\u00eema Baas de erd\u00ean kurdan hatin desteserkirin \u00fb li ser ereban hatin dabe\u015fkirin, bi mebesta \u201cereb\u00eekirina\u201d her\u00eam\u00ean kurdan.<\/p>\n<p><strong>Ermen\u00ee: <\/strong>Ku ji Ermen\u00eestana d\u00eerok\u00ee ne, ew j\u00ee be\u015fek ji tevna netewey\u00ee ya S\u00fbriyey\u00ea ne, di sala 1915`an de bi hejmar\u00ean mezin ko\u00e7ber b\u00fbn bi sedema komkujiya ku dewleta Osman\u00ee der heq\u00ea wan p\u00eak an\u00ee.<\/p>\n<p>Piraniya ermen\u00ee ji ola Xisristiyan\u00ee ne \u00fb ziman\u00ea wan y\u00ea taybet heye. Hejmara wan beriya 2011`an derdora 100 hezar b\u00fbn, piraniya wan li Heleb\u00ea bi cih bib\u00fbn, wek\u00ee din li dever\u00ean m\u00eena Keseb, Yeq\u00fbbiy\u00ea, Qami\u015flo, Koban\u00ea, D\u00eara Zor\u00ea \u00fb \u015eam\u00ea dabe\u015f b\u00fbn.<\/p>\n<p>\u015eer\u00ea S\u00fbriy\u00ea bandoreke li heb\u00fbna Ermeniya kir, hejmara ermen\u00ea ku ko\u00e7ber\u00ee Erm\u00eeniya b\u00fbn sala 2015`an gihat 15 hezar\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Tirkmen:<\/strong> Tirkmen di sedsala 11`an de giha\u015ftin axa S\u00fbriy\u00ea, Iraq \u00fb \u00ceran\u00ea. Li S\u00fbriy\u00ea tirkmen\u00ean ku ji etn\u00ees\u00eeteya tirk in, bi giran\u00ee li bakur, li her\u00eama \u00c7iyay\u00ea Tirkmenan li Laziqiy\u00ea li n\u00eaz\u00ee s\u00eenor\u00ea Tirkiy\u00ea herwiha li Heleb, Idlib, Hums, Tert\u00fbs \u00fb her\u00eama \u015eam\u00ea ne.<\/p>\n<p>Di bin desthilatdariya Esed de, niv\u00eesandin \u00fb axaftina bi ziman\u00ea Tirkmen\u00ee qedexe b\u00fb \u00fb hik\u00fbmet\u00ea nasnameya wan a etn\u00eek\u00ee nas nedikir.<\/p>\n<p><strong>\u00c7erkez:<\/strong> Esl\u00ea \u00c7erkezan vedigere Kafkasyay\u00ea, di sala 1878`an de gih\u00ee\u015ftin S\u00fbriy\u00ea \u00fb li wir li s\u00ea her\u00eam\u00ean sereke bi cih b\u00fbn, Quneytera, ku koma her\u00ee mezin ji wan beriya dagirkirina Colan\u00ea ji h\u00eala \u00cesra\u00eel\u00ea p\u00eak dihat, her\u00eama Heleb\u00ea \u00fb bajar\u00ea \u015eam\u00ea \u00fb hin gund\u00ean derdora w\u00ea. \u00c7erkez misilman\u00ean sun\u00ee ne.<\/p>\n<p>Pirrengiya mezheb\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea be\u015feke bingeh\u00een a nasnameya w\u00ea ye. Ji n\u00fb ve avakirina pa\u015feroja S\u00fbriy\u00ea p\u00eaw\u00eest\u00ee bi parastina v\u00ea cih\u00earengiy\u00ea heye \u00fb ji bo veguhertina w\u00ea ji cih\u00ea nakokiy\u00ea bibe \u00e7avkaniya h\u00eaz \u00fb p\u00ea\u015fketin\u00ea. T\u00eagih\u00ee\u015ftina k\u00fbr a cudahiy\u00ean di navbera mezheb, kevne\u015fop\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ean cih\u00eareng de dikare bibe al\u00eekar ku hevgirtina netewey\u00ee xurt bike, ku bih\u00eale her kes bi awayek\u00ee akt\u00eef be\u015fdar\u00ee avakirina civakek a\u015ft\u00ee \u00fb r\u00eazgirtina ji hev; bibin. Ji bo p\u00ea\u015fxistina diyaloga di navbera civakan de \u00fb peydakirina platform\u00ean dan\u00fbstendin\u00ea, da ku karibin par\u00e7eb\u00fbna d\u00eerok\u00ee derbas bikin \u00fb p\u00ea\u015ferojeke domdar ku maf\u00ean hem\u00fbyan misoger bike \u00fb a\u015ftiy\u00ea p\u00ea\u015f bixe ava bikin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo S\u00fbriy\u00ea di bingeha xwe de xwed\u00ee pirrengiyeke ol\u00ee \u00fb ent\u00eek\u00ee ye. T\u00ea de bi sed\u00ea salan netew, ol \u00fb baweriy\u00ean cuda jiyan dikin. Pirengiya hey\u00ee hi\u015ft ku S\u00fbriy\u00ea bibe cih\u00ea komb\u00fbna \u00e7and \u00fb \u015faristaniyan. Di dir\u00eajahiya serdeman de, S\u00fbriy\u00ea cih\u00ea komb\u00fbna \u015faristan\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ean cih\u00eareng b\u00fb. V\u00ea yek\u00ea hi\u015ft ku ew bibe yek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":222801,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-222800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=222800"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":222802,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222800\/revisions\/222802"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/222801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=222800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=222800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=222800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}