{"id":222379,"date":"2025-03-26T08:02:51","date_gmt":"2025-03-26T06:02:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=222379"},"modified":"2025-03-26T08:02:51","modified_gmt":"2025-03-26T06:02:51","slug":"ji-ciraxen-wejeya-kurdi-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=222379","title":{"rendered":"Ji \u00e7irax\u00ean w\u00eajeya kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Can Y\u00fbsif<\/strong><\/p>\n<p>Helbestvana Kurd Be\u015f\u00eera Derw\u00ee\u015f\u00a0 Deng\u00ea jina Kurd a w\u00earek \u00fb azad.<\/p>\n<p>Jin, ji helbestvana Sumer\u00ee lnx\u00eedona dest p\u00ea dike \u00fb heta digh\u00eaje bi nif\u015fa jin\u00ean afir\u00eener \u00ean hemdem \u00ean welat\u00ea me Kurdistan\u00ea, ew helbestvaneke afir\u00eenere \u00fb niv\u00eeskareke h\u00eaja ye.<\/p>\n<p>Alav\u00ean curbecur \u00ean medyaya civak\u00ee hi\u015ftiye ku jina torevan niv\u00ees\u00ean xwe ragih\u00eene \u00fb bibe dengek ku li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea b\u00eate bih\u00eestin, deng\u00ea w\u00ea bilind dibe li hember\u00ee hem\u00fb diyardey\u00ean zordestiy\u00ea \u00fb p\u00ean\u00fbsa w\u00ea derbir\u00eena azad\u00ee \u00fb daxwaza rizgarb\u00fbna xwe dike ji hem\u00fb peyman\u00ean\u00a0 kevnare, ji ber v\u00ea yek\u00ea, ew t\u00eako\u015f\u00een dike \u00fb li ber xwe dide \u00fb bi azad\u00ee dinivis\u00eene, b\u00eay\u00ee ku bibe koleya kesek\u00ee,heya ku dilopek x\u00eemav ji p\u00ean\u00fbsa w\u00ea biherike.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-222381 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/WhatsApp-Image-2025-03-02-at-10.16.21-AM-300x296.png\" alt=\"\" width=\"208\" height=\"205\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/WhatsApp-Image-2025-03-02-at-10.16.21-AM-300x296.png 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/WhatsApp-Image-2025-03-02-at-10.16.21-AM-75x75.png 75w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/WhatsApp-Image-2025-03-02-at-10.16.21-AM-750x739.png 750w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/WhatsApp-Image-2025-03-02-at-10.16.21-AM.png 755w\" sizes=\"auto, (max-width: 208px) 100vw, 208px\" \/><\/p>\n<p>Gelek helbestvan \u00fb niv\u00eeskar\u00ean jin \u00ean kurd\u00a0 heb\u00fbn ku ji p\u00ean\u00fbsa wan x\u00eemav diherikiya ji bo ku di derbar\u00ea civaka xwe de b\u00eer \u00fb raman\u00ea xwe b\u00eenin ziman, di gel hem\u00fb \u015fert \u00fb merc\u00ean dijwar j\u00ee ew berdewam b\u00fbn biniv\u00eestandina bi p\u00ean\u00fbsa xwe, ku xizmeta ziman \u00fb w\u00eajeya (edebiyata) kurd\u00ee bikin, li dij\u00ee \u00eenkarkirina nasnameya kurd\u00ee t\u00eako\u015f\u00een\u00ea bikin, m\u00eerateya \u00e7and\u00ee \u00fb ziman\u00ee ya kurd\u00ee bipar\u00eazin, wan kar\u00eeb\u00fbn nav\u00ean xwe di nav civata w\u00eajeya kurd\u00ee de bi t\u00eep\u00ean z\u00ear\u00een x\u00eaz bikin \u00fb di c\u00eehana niv\u00eeskar\u00ee \u00fb helbest\u00ea de \u015fopeke gir\u00eeng bih\u00ealin, di nav wan de helbestvan \u00fb niv\u00eeskar \u00fb Haykon\u00fbsa kurd Be\u015f\u00eera Derw\u00ee\u015f j\u00ee heye ku di v\u00ea qonaxa niha de st\u00earka w\u00ea li esman\u00ea edebiyat \u00fb \u00e7anda kurd\u00ee \u015fewq daye.<\/p>\n<p>Helbestvan, niv\u00eeskar, \u00e7\u00eerokn\u00fbsa Kurd Be\u015f\u00eera Derw\u00ee\u015f di sala 1969\u2019an de li bajar\u00ea Qami\u015flo ji du d\u00ea \u00fb bav\u00ean Kurd (Mihemed \u00fb Hadiya) di nava malbateke Kurd a welatpar\u00eaz de ku bi ruh\u00ea berxwedaniya netew\u00ee \u00fb hesreta azadiy\u00ea tij\u00ee b\u00fbye, hatiye dinya y\u00ea.<\/p>\n<p>Ew di 7\u2019\u00ea Tebaxa 1987\u2019\u00ea de zewic\u00ee ye \u00fb dayika p\u00eanc zarokan e (s\u00ea kur \u00fb du ke\u00e7).<\/p>\n<p>Dibistana seretay, amadey\u00ee \u00fb l\u00eese li bajar\u00ea Qami\u015flo xwendiye \u00fb pi\u015ft\u00ee wergirtina bawernameya ameday\u00ee, li kul\u00eejeya w\u00eajey\u00ea di be\u015fa Felsefey\u00ea de xwe tomar kiriye, ji ber zext\u00ean ewleh\u00ee \u00fb siyas\u00ee \u00fb \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan\u00ee \u00fb malbat\u00ea xwendina xwe ya zan\u00eengeh\u00ea temam nekiriye.<\/p>\n<p>Meyla w\u00ea ya w\u00eajey\u00ee \u00fb hezkirina xwe ya ji bo niv\u00eesandina helbest, n\u00fb\u015fe \u00fb \u00e7\u00eerokan di temenek\u00ee bi\u00e7\u00fbk de dest p\u00eakiriye di dema\u00a0 xwendina xwe ya di qonaxa dibistana nav\u00een de, bi niv\u00eesandina hizr\u00een \u00fb rojniv\u00ees\u00ean xwe y\u00ean rojane, pi\u015ftre j\u00ee dest bi niv\u00eesandina helbest \u00fb kurte\u00e7\u00eerokan kiriye, l\u00ea ji ber sedem\u00ean kesayet\u00ee (\u015fexs\u00ee), siyas\u00ee \u00fb y\u00ean din ew\u00ea ten\u00ea ji xwe re dihi\u015ftin. pi\u015ft\u00ee w\u00ea ew bi nav\u00ean nenas di rojname \u00fb kovaran de we\u015fandine<\/p>\n<p>Pa\u015f\u00ea j\u00ee ew hatine we\u015fandin di malp\u00eareke ne nasnav de, l\u00ea ew hate hekirkirin, Pi\u015ft\u00ee w\u00ea yek\u00ea w\u00ea bi tevah\u00ee xwe terxan kir ji kar\u00ean niv\u00eesandina helbest, gotar \u00fb \u00e7\u00eerokan re.<\/p>\n<p>Be\u015f\u00eera Derw\u00ee\u015f helbestvaneka afr\u00eener e ku helbestan bi ziman\u00ea ereb\u00ee \u00fb kurd\u00ee y\u00ean pet\u00ee diniv\u00eese \u00fb bi \u015f\u00eawayek\u00ee klas\u00eek\u00ee \u00fb teraz\u00fb, bi awayek\u00ee\u00a0 pex\u015fan \u00fb xurt \u00fb helbest\u00ean hayko y\u00ean h\u00eaja diniv\u00ees\u00eene, helbest\u00ean w\u00ea bi hesteke bilind \u00fb afr\u00eeneriyeke mezin diyar dibin, ew xwedan j\u00eahat\u00eeb\u00fbnek bilinde ku bi helbest\u00ean xwe y\u00ean xwe\u015f \u00fb niv\u00ees\u00ean xwe y\u00ean h\u00eaja peyaman vediguhez\u00eene \u00fb ramanan rasterast radigh\u00eene dil\u00ea mirovan, \u00eelham\u00ea dide mirovan \u00fb wan te\u015fw\u00eeq dike ku bigih\u00eejin armanc\u00ean xwe \u00fb xewn\u00ean xwe p\u00eak b\u00eenin.<\/p>\n<p><strong>Be\u015f\u00eera Derw\u00ee\u015f bi xeyal\u00ean xwe y\u00ean xemg\u00een \u00fb gerok, bi zimanek\u00ee xwe\u015f, sade, xeyal\u00ee helbest\u00ean h\u00eaja diniv\u00eese \u00fb ji me re c\u00eehanek tij\u00ee jiyan \u00fb mirovah\u00ee x\u00eaz dike, c\u00eehanek ku em t\u00ea de watey\u00ean her\u00ee bilind derbas dikin, di gel hem\u00fb neheqiy\u00ean ku ew b\u00ea deng dist\u00eene j\u00ee, m\u00eena ke\u00e7\u00ean me y\u00ean din, ew dixebite \u00fb amade dike ku ji bo me helbest\u00ean xwe\u015f, awaz\u00ean mel\u00fbl p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee me bike<\/strong> \u00fb herwiha ew ji me re bi gotin\u00ean xwe y\u00ean sade, bir\u00eendar, r\u00eay\u00ean p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna li ser r\u00eaya mirovatiy\u00ea \u00fb yek\u00eetiya bi qenciy\u00ea re x\u00eaz dike.<\/p>\n<p>Be\u015f\u00eera Derw\u00ee\u015f ji bo xwezaya bedew a Kurdistan\u00ea, ji bo azadiy\u00ea, ji bo jinan, ji bo zarokan, ji bo Kurdistan\u00ea, ji bo par\u00eazvan\u00ean ax\u00ea, ji bo \u00ea\u015f \u00fb derdan, ji bo bendewariy\u00ea, ji bo hesreta di dil\u00ean t\u00ee de, ji bo jiyan\u00ea, ji bo ev\u00een\u00ea, ji bo hezkirin\u00ea, ji bo hesret\u00ea, helbest niv\u00ees\u00eene, gotin\u00ean w\u00ea li ser jiyan\u00ea pir xwe\u015f in, \u00fb t\u00eep\u00ean w\u00ea\u00a0 h\u00easanin, l\u00ea ew gelek watey\u00ean bedew hildigirin \u00fb bandor\u00ea li ser dilan dikin, h\u00fbn dikarin wan f\u00eam bikin \u00fb ti\u015ft\u00ean ku h\u00fbn bi wan h\u00ees dikin diyar bikin, gotin\u00ean w\u00ea bir\u00eenan derman dikin, giyanan \u015fa dikin \u00fb dilan xwe\u015f dikin.<\/p>\n<p>Ji berhem\u00ean w\u00ea y\u00ean edeb\u00ee y\u00ean \u00e7apkir\u00ee ev in:<\/p>\n<p>&#8211; Berhevoka helbestan, ya yekem bi ereb\u00ee (Ke\u00e7a Roj\u00ea) ye di 2018\u2019\u00ea de hatiye \u00e7apkirin.<\/p>\n<p>2-Komek kurte\u00e7\u00eerok\u00ean bi ziman\u00ea kurd\u00ee bi nav\u00ea\u00a0 (Mar\u00ean di h\u00eal\u00een\u00ean kevokan de) di 2019.<\/p>\n<p>3-Berhevoka helbestan bi ziman\u00ea kurd\u00ee bi nav\u00ea (Bux\u00e7ika h\u00eaviyan), di sala\u00a0 2020 de.<\/p>\n<p>4-komeke kurte\u00e7\u00eerok bi nav\u00ea (P\u00eal \u00fb d\u00fbman) di 2020 an de.<\/p>\n<p>5-Pirt\u00fbkek helbest\u00ean Hayko bi nav\u00ea (Ref\u00ean xewn\u00ean firyay\u00ee)\u00a0 di 2021 li Tehran\u00ea hatiye \u00e7apkirin.<\/p>\n<p>6-Pirt\u00fbkeke hevbe\u015f ya helbest\u00ean ereb\u00ee \u00fb wergera amaz\u00eex\u00ee bi nav\u00ea &#8220;Dewata pakrewana&#8221; di sala 2021 li Bexday\u00ea hatiye \u00e7apkirin.<\/p>\n<p>7-Berhevokek ji helbestan bi nav\u00ea (Hezar \u00fb Yek Hayko) be\u015fa yekem di sala 2024\u2019an de li Misr\u00ea hatiye \u00e7apkirin.<\/p>\n<p>Herwiha \u00e7end Ontolojiy\u00ean hevpar \u00ean ku hatine \u00e7apkirin j\u00ee hene<\/p>\n<p>Wek ontolojiya helbesta n\u00fbjen li Rojava (bi kurd\u00ee) \u00fb helbesta fem\u00een\u00eest a kurd\u00ee ya helbestvan\u00ean jin\u00ean kurd\u00ean s\u00fbriya \u00fb antolojiya ku helbestvan\u00ean ji Kurdistana Iraq\u00ea, S\u00fbriy\u00ea \u00fb Emaz\u00eex\u00a0 t\u00eade cih digirin \u00fb ew xwed\u00ee \u015fans b\u00fb\u00a0 ku li k\u00ealeka niv\u00eeskar\u00ea navdar \u00ea navnetewey\u00ee \u015e\u00earko B\u00eakes \u00fb y\u00ean din c\u00ee bigire .<\/p>\n<p>J\u00eenen\u00eegariya w\u00ea \u00fb \u00e7end berhem\u00ean w\u00ea y\u00ean w\u00eajey\u00ee hatine daxistin li gel hejmarek ji niv\u00eeskaran di berg\u00eena (cild\u00ea) he\u015ftan de ya Pirt\u00fbka niv\u00eeskar Necmed\u00een \u00cesma\u00eel Sume\u00eel\u00ee ji Iraq\u00ee ve, ku t\u00ea de 70 niv\u00eeskar \u00fb kesayetiy\u00ean naskir\u00ee hene, bi nav\u00ea (Ez \u00fb St\u00ear\u00ean Ronah\u00ee).<\/p>\n<p>Gelek helbest \u00fb niv\u00ees\u00ean xwe di malp\u00ear\u00ean elektron\u00eek \u00fb kovar\u00ean edeb\u00ee de we\u015fandine \u00fb gelek xelat wergirtine \u00fb hin ji wan bi \u00e7end zimanan hatine wergerandin.<\/p>\n<p>Ji bil\u00ee be\u015fdarb\u00fbna d\u00eewan\u00ean w\u00ea y\u00ean helbestan \u00fb niv\u00eesar\u00ean w\u00ea y\u00ean edeb\u00ee di p\u00ea\u015fangeh\u00ean navdewlet\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee de, gelek xelat \u00fb bawernamey\u00ean spasdariy\u00ea \u00fb r\u00eazgirtin\u00ea\u00a0 wergirtine, wek be\u015fdariya d\u00eewana w\u00ea ya helbestan (Ke\u00e7a roj\u00ea) \u00fb pirt\u00fbka w\u00ea (Mar\u00ean di h\u00eal\u00een\u00ean kevokan de) \u00fb berhevoka w\u00ea ya helbest\u00ean Hayko (Ref\u00ean xewn\u00ean firyay\u00een) li p\u00ea\u015fangeha navdewlet\u00ee ya Hawler \u00fb p\u00ea\u015fangeha Herekol li Qami\u015flo hate p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kirin \u00fb wan bawernamey\u00ean pesindan \u00fb afir\u00eener\u00ee y\u00ea wergirtin.<\/p>\n<p>Ji bil\u00ee wergirtina gelek xelatan ji bo niv\u00ees\u00ean xwe y\u00ean haykoy\u00ea ji yaney\u00ean ereb\u00ee \u00fb y\u00ean din, \u00fb we\u015fandina wan di kovara \u201cPeyv \u00fb Evro\u201d de li ser malp\u00eara Bad\u00eenan, herwiha wergirtina w\u00ea bawernameya doktoraya r\u00fbmet\u00ea\u00a0 ji Akademiya Helbest\u00ea li Holenday\u00ea, kovara El-Esala ya w\u00eajeya Ereb\u00ee.<\/p>\n<p>Ew endama Yaneya (Kul\u00fbba) Ereb\u00ee ya haykoy\u00ea ye li (Muxrib, Misir \u00fb \u00dbrdin\u00ea) ye \u00fb serpere\u015ftiya kovara Hilda Hayko ye dike \u00fb endameke \u00e7alak \u00fb bibandor b\u00fb di be\u015fdarb\u00fbna \u015fevbuh\u00eark\u00ean helbestan \u00fb fest\u00eeval\u00ean w\u00eajey\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee y\u00ean ku di van sal\u00ean daw\u00ee de li her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea hatine lidarxistin.<\/p>\n<p>Di kar\u00ea w\u00eajey\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee de j\u00ea re serkeftin, afir\u00eener\u00ee \u00fb ge\u015fb\u00fbna z\u00eadetir dixwazim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Can Y\u00fbsif Helbestvana Kurd Be\u015f\u00eera Derw\u00ee\u015f\u00a0 Deng\u00ea jina Kurd a w\u00earek \u00fb azad. Jin, ji helbestvana Sumer\u00ee lnx\u00eedona dest p\u00ea dike \u00fb heta digh\u00eaje bi nif\u015fa jin\u00ean afir\u00eener \u00ean hemdem \u00ean welat\u00ea me Kurdistan\u00ea, ew helbestvaneke afir\u00eenere \u00fb niv\u00eeskareke h\u00eaja ye. Alav\u00ean curbecur \u00ean medyaya civak\u00ee hi\u015ftiye ku jina torevan niv\u00ees\u00ean xwe ragih\u00eene \u00fb bibe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":222380,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-222379","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=222379"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":222382,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222379\/revisions\/222382"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/222380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=222379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=222379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=222379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}