{"id":22215,"date":"2019-08-15T04:00:19","date_gmt":"2019-08-15T04:00:19","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=22215"},"modified":"2019-08-14T11:42:16","modified_gmt":"2019-08-14T11:42:16","slug":"vejina-xeyala-piroz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=22215","title":{"rendered":"Vej\u00eena xeyala p\u00eeroz"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Mihemed \u015eAH\u00ceN<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Ji sala 1924\u2019an \u015f\u00fbnve hem\u00fb siyaset \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean dewleta Tirk li ser tunekirina civaka Kurd hatin avakirin. 95 sale Kurdistan bi pergaleke awarte \u00fb bi zagon\u00ean taybet t\u00ea bir\u00eavebirin.<\/p>\n<p>Ji 1924\u2019an \u015f\u00fbn ve d\u00eeroka Komara Tirkiy\u00ea p\u00eavajoya t\u0131nekirina civaka kurd e. Di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de Cewher\u00ean civak\u00ea y\u00ean siyas\u00ee, abor\u00ee, civak\u00ee, manev\u00ee hem\u00fb hatin tunekirin. Ten\u00ea nehatin tunekirin di heman dem\u00ea de ji bo careke din zind\u00ee nebin tedb\u00eer\u00ean gelek dijwar hatin girtin.<\/p>\n<p>Di qirkirin \u00fb girtina tedb\u00eer\u00ean xwe de ewqas\u00ee bi serkeftina xwe bawer b\u00fbn ku li qontar\u00ea \u00e7iyay\u00ea Agir\u00ee ji xayal\u00ean Kurdistan\u00ea re tirbek \u00e7\u00eakirin \u00fb li ser niv\u00eesin \u201cKurdistana xeyal\u00ee di v\u00ea tirb\u00ea de meftaye \u201d Li gor\u00ee wan \u00ead\u00ee nep\u00eakan b\u00fb kurdek karibe Kurdistan\u00ea xeyal j\u00ee bike.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee qirkirin\u00ean p\u00eavajoy\u00ean serhildanan p\u00eavajoya \u201cKurd tune ne\u201d dest p\u00ea dike. Ed\u00ee berd\u00eala kurdb\u00fbn\u00ea gelek girane. Berd\u00eal, mirina b\u00ea tirbe, mi\u015fext\u00ea b\u00eanavn\u00ee\u015fane, talan \u00fb w\u00earana b\u00ea exlaqe, \u00ee\u015fkence \u00fb z\u00eendana b\u00eahiq\u00fbq \u00fb b\u00eadalet e.<\/p>\n<p>Li gel hem\u00fb p\u00eakhatey\u00ean dijwar \u00ean der mirov\u00ee d\u00eesa j\u00ee Civaka Kurd dev ji xayala xwe ya p\u00eeroz berneda. Di her fersend\u00ea de bi inyad l\u00ea xwed\u00ee derket. Di k\u00fbrahiya dil\u00ea xwe de, di kelhey\u00ean baweriya xwe de, di v\u00eena dahat\u00fbya xwe de parast.<\/p>\n<p>Dewleta tirk her \u00e7iqas\u00ee xeyala p\u00eeroz kiribe bin tirba betonkir\u00ee j\u00ee \u00eeht\u00eemala z\u00eend\u00eeb\u00fbna w\u00ea xeyal\u00ea l\u00ea bib\u00fb kab\u00fbsa. Lewre her hewldaneke zind\u00eeb\u00fbna w\u00ea dib\u00fb sedema derbeyeke n\u00fb. Darbeya 27\u2019\u00ea gulan\u00ea 1960, ya 12\u2019\u00ea adar 1971, ya 12\u2019\u00ea \u00eelon 1980 \u00fb her\u00ee daw\u00een derbey\u00ean 15 \u00fb 20\u2019\u00ea t\u00eermeh\u00ea y\u00ean 2016\u2019an hem\u00fb ji bo ku\u015ftina w\u00ea xeyal\u00ea p\u00eak hatin. B\u00ea guman ten\u00ea bi derbeyan bes nekirin, di heman dem\u00ea de bi dehan komik\u00ean \u00e7ete \u00fb h\u00eaz\u00ean tar\u00ee y\u00ean param\u00eel\u00eeter y\u00ean weke Ergenekon, J\u00eetem \u00fb y\u00ean wek\u00ee \u00e7etey\u00ean S\u00fbsurl\u00fbk\u00ea ava kirin \u00fb li Kurdistan\u00ea ketin n\u00ea\u00e7\u00eera xeyala p\u00eeroz.<\/p>\n<p>L\u00ea xeyala p\u00eeroz nemir b\u00fb. \u00c7ek \u00fb h\u00eaza ku karibe w\u00ea bikuje \u00fb tune bike nehatib\u00fb afirandin. Li gel hem\u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ean hovane di sal\u00ean 1960\u2019de xeyala p\u00eeroz ji tirba betonkir\u00ee aj da. Di sal\u00ean 1970\u2019an de di dil\u00ean l\u00eaheng\u00ean dil pola de mezin b\u00fb. Xwestin bi derbeya 12\u2019\u00ea \u00eelon\u00ea ya 1980\u2019an w\u00ea xeyala p\u00eeroz ji dil\u00ea l\u00eaheng\u00ean kurd derxin \u00fb carek din bikin tirba betonkir\u00ee. Lewre darbeya 12\u2019\u00ea \u00eelon\u00ea ji hem\u00fb derbayan dijwartir b\u00fb. Bi hezaran mirov hatin qetilkirin, bi sedhezaran mirov hatin z\u00eendankirin, bi sed hezaran mirov ne\u00e7ar man welat\u00ea xwe biterik\u00eenin \u00fb herin mi\u015fextiy\u00ea.<\/p>\n<p>Ten\u00ea bi van ki\u015feyar\u00ean xwe j\u00ee bes nekirin. Zindan\u00ean xwe kirin navenda \u00ee\u015fkancexane \u00fb tesl\u00eemgirtina v\u00eena Kurd\u00ea azad. Li Kurdistan\u00ea nirx, p\u00eevan, exlaq, hiq\u00fbq hem\u00fb b\u00ea wate b\u00fbn. Ji kurdan re digotin ji mirinan mirin\u00ea biecib\u00eenin.<\/p>\n<p>Di \u015fert \u00fb merc\u00ean mirinbar de yekane r\u00eabaza jiyan\u00ea berxwedan e. Ser\u00ee tewandin mirin \u00fb tuneb\u00fbn e. B\u00ea guman \u015fitla ku beton qela\u015ftib\u00fb \u00fb di dil\u00ea \u015f\u00eargeleyan de aj dab\u00fb w\u00ea li berxwe bida. Berd\u00eala berxwedan\u00ea gelek giranb\u00fb \u00fb p\u00eadiv\u00ee bi \u015f\u00eargeleyan heb\u00fb.<\/p>\n<p>\u015e\u00eargelay\u00ean kurd li der\u00fbdora xeyala p\u00eeroz ji v\u00eena xwe ya ji pola kelheya r\u00fbmet\u00ea avakirin, bi p\u00eata agir\u00ea \u00e7aran efs\u00fbn\u00ee kirin \u00fb di 14\u2019\u00ea t\u00eermeha 1982\u2019de ji birc\u00ean Amed\u00ea ber bi welat\u00ea agir \u00fb roj\u00ea ve firandin. Di 15\u2019\u00ea tebaxa 1984\u2019de li ser \u00e7iyay\u00ea \u00c7irav\u00ea \u00fb li ser \u00e7iyay\u00ean \u015eemz\u00eenan\u00ea dan\u00ee \u00fb bi \u015fewqa xwe ewr\u00ean re\u015f \u00fb tariy\u00ean ku li ser welat\u00ea agir \u00fb roj\u00ea gir\u00eadab\u00fbn \u00e7irand.<\/p>\n<p>\u00c7iyay\u00ea Zagros\u00ea ku nav\u00ea w\u00ea bi xwe ji zayin\u00ea t\u00ea, \u00e7iyay\u00ea C\u00fbd\u00ee ye ku ge\u015ftiya N\u00fbh P\u00eaxember l\u00ea daniye \u00fb \u00e7avkaniya jiyana hem\u00fb candaran e, \u00c7iyay\u00ea S\u00eepan\u00ea y\u00ea ku ji ev\u00eena Siyabend \u00fb Xec\u00ea re \u015fahed\u00ee kiriy\u00ea, wek\u00ee her car\u00ee careke din b\u00fbn parazvan\u00ean l\u00eaheng\u00ean xeyala p\u00eeroz.<\/p>\n<p>Me\u015fale ya ku 35 sal ber\u00ea li Dih\u00ea \u00fb \u015eemz\u00eenan\u00ea bi \u015fewqa xwe ya qed\u00eem re\u015f tariya li ser Kurdistan\u00ea \u00e7irand niha re\u015ftariya Rojhilata Nav\u00een di\u00e7ir\u00eene \u00fb \u015fewqa xwe dide hem\u00fb c\u00eehan\u00ea.<\/p>\n<p>Derbekar\u00ean 12\u2019\u00ea \u00eelon\u00ea bi hem\u00fb zordariy\u00ean xwe nekar\u00een di z\u00eendan\u00ea de \u00e7end \u015f\u00eargelay\u00ean tesl\u00eem bigrin \u00fb \u015fewqa me\u015faleya xeyala p\u00eeroz vemir\u00eenin. L\u00ea d\u00eektator \u00fb derbekar\u00ea 20\u2019\u00ea t\u00eermeh 2016\u2019an dib\u00eaje ez\u00ea 40 milyon kurd\u00ee tesl\u00eem bigrim \u00fb me\u015fale ya ku \u015fewqa xwe daye c\u00eehan\u00ea vemir\u00eenim.<\/p>\n<p>B\u00eal\u00ea, roj her tim ji Rojhilat hilt\u00ea, l\u00ea tu car\u00ee li Rojhilat na\u00e7e ava.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mihemed \u015eAH\u00ceN Ji sala 1924\u2019an \u015f\u00fbnve hem\u00fb siyaset \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean dewleta Tirk li ser tunekirina civaka Kurd hatin avakirin. 95 sale Kurdistan bi pergaleke awarte \u00fb bi zagon\u00ean taybet t\u00ea bir\u00eavebirin. Ji 1924\u2019an \u015f\u00fbn ve d\u00eeroka Komara Tirkiy\u00ea p\u00eavajoya t\u0131nekirina civaka kurd e. Di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de Cewher\u00ean civak\u00ea y\u00ean siyas\u00ee, abor\u00ee, civak\u00ee, manev\u00ee hem\u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21288,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-22215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22215"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22216,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22215\/revisions\/22216"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}