{"id":222102,"date":"2025-03-19T09:42:09","date_gmt":"2025-03-19T07:42:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=222102"},"modified":"2025-03-19T09:42:09","modified_gmt":"2025-03-19T07:42:09","slug":"dirok-cirok-u-efsaneya-cejina-newroze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=222102","title":{"rendered":"D\u00eerok, \u00e7\u00eerok \u00fb efsaneya Cejina Newroz\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Cejna Newroz\u00ea di d\u00eeroka gel\u00ea kurd de xwed\u00ee efsane \u00fb m\u00eetolojiyeke ku xwe disip\u00eare hezar\u00ean salan. Bi dest\u00ea Kaway\u00ea Hesinkar qiral\u00ea desthilatdar hate tunekirin \u00fb roja azad\u00ee \u00fb vej\u00een\u00ea hate destp\u00eakirin. Ev b\u00fb 2 hezar \u00fb 725 sal ku netewa kurd li \u00e7ar per\u00e7ey\u00ean c\u00eehan\u00ea di 21\u2019\u00ea Adar\u00ea de Newroz\u00ea p\u00eeroz dikin.<\/strong><\/p>\n<p>Cejna Newroz\u00ea, cejneke \u00e7and\u00ee \u00fb d\u00eerok\u00ee ye ku ji aliy\u00ea gel\u00ea kurd \u00fb gelek gel\u00ean din \u00ean c\u00eehan\u00ee ve her sal di meha adar\u00ea de li seranser\u00ea cihan\u00ea t\u00ea p\u00eerozkirin. Di serdema n\u00fbjen de cejna Newroz\u00ea di \u00e7anda kurdan\u00a0de wek\u00ee cejna azad\u00ee \u00fb vej\u00een\u00ea her sal di\u00a021\u2019\u00ea Adar\u00ea de li seranser\u00ea\u00a0Kurdistan\u00ea\u00a0t\u00ea p\u00eerozkirin.<\/p>\n<p><strong>Peyva Newroz<\/strong><\/p>\n<p>Peyva Newroz\u00ea ji \u2018New\u2019 \u00fb \u2018Roz\u2019\u00ea p\u00eak t\u00ea. Di kurd\u00ee de \u2018new\u2019, \u2018Newa\u2019, \u2018newe\u2019 \u00fb \u2018n\u00fb\u2019 yekwate wan heye, ango \u2018n\u00fb\u2019. Di kurd\u00ee de \u2019Roz\u2019 \u00fb \u2018Roj\u2019 j\u00ee wateya wan yek e \u00fb \u00eero j\u00ee her du peyv t\u00ean bikaran\u00een. \u2018Newroz\u2019 yan\u00ee \u2018Roja N\u00fb\u2019, \u2018N\u00fbroj\u2019. Di kevne\u015fop\u00eey\u00ea de Newroz cejna p\u00eeroz a sersala n\u00fb ye. Gel\u00ea kurd j\u00ea re Newroz, \u00eeran\u00ee j\u00ee Nowr\u00fbz dib\u00eajin. Bingeha Newroz\u00ea bi esl\u00ea xwe digih\u00eaje serdema zerde\u015ft\u00eey\u00ea \u00fb medan. Newroz di nav welat\u00ean Rojhilata Nav\u00een de di nav civaka kurd, faris, azer\u00ee, efxan\u00ee \u00fb pakistan\u00ee de t\u00ea p\u00eerozkirin. Bandora p\u00eerozkirina Newroz\u00ea heta Asyaya Nav\u00een \u00e7\u00fbye.<\/p>\n<p><strong>N\u00ee\u015faneya serhildan \u00fb azadiy\u00ea ye<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee m\u00eetolojiya Newroz\u00ea\u00a0Kaway\u00ea Hesinkar\u00a0di v\u00ea roj\u00ea de li dij\u00ee serdar\u00ea zilimkar a\u00a0Dehaq\u00a0serhildan p\u00eak aniye \u00fb w\u00ee t\u00eak biriye. Bi t\u00eakbirina Dehaq re gel\u00ean baj\u00ear ji bin zilm\u00ea rizgar dibin \u00fb ev roj ji bo gel\u00ean baj\u00ear dibe roja rizgar\u00ee \u00fb \u015fahiy\u00ea. Ji ber v\u00ea yek\u00ea cejna Newroz\u00ea di \u00e7anda n\u00fbjen a kurdan de wek\u00ea cejna azadiy\u00ea \u00fb vej\u00een\u00ea hatiye diyar kirin. T\u00ea texm\u00eenkirin ku li seranser\u00ea cihan\u00ea ji aliy\u00ea 300 milyon kesan ve her sal Newroz t\u00ea p\u00eerozkirin.<\/p>\n<p>Efsaneya Kaway\u00ea Hesinkar her \u00e7i qas xeyal\u00ee be j\u00ee, di nava v\u00ea efsaney\u00ea de rast\u00eeyeke civak\u00ee, \u00e7and\u00ee, s\u00eeyas\u00ee heye. Gelek \u00e7\u00eerok\u00ean kurdan \u00ean m\u00eetoloj\u00eek hene \u00fb di nava van \u00e7\u00eerokan de rastiya gel\u00ea kurd heye. Di efsaneya Kaway\u00ea Hesinkar de j\u00ee rast\u00ee \u00fb hest\u00ean netewey\u00ee y\u00ean gel\u00ea kurd hene. Gel\u00ea kurd v\u00ea roj\u00ea p\u00eeroz dib\u00eene \u00fb bi kelecaneke mezin p\u00ea\u015fwaz\u00ee dike. Newroz \u00eero b\u00fbye sembol \u00fb n\u00ee\u015fana serhildan \u00fb azad\u00eeya gel\u00ea kurd.<\/p>\n<p><strong>Ji bo kurdan t\u00ea wateya jin\u00fbvezay\u00een\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>21&#8217;\u00ea Adar\u00ea Cejna Newroz\u00ea ku d\u00eeroka w\u00ea digih\u00eaje Beriya Zay\u00een\u00ea sala 612&#8217;an, \u00eero bi b\u00fbyer\u00ean cih\u00eareng ku bi milyonan digih\u00eene hev t\u00ea p\u00eerozkirin. Newroz her \u00e7end ji bo her mirov\u00ean li Rojhilata Nav\u00een xwed\u00ee wate \u00fb gir\u00eengiyeke cuda be j\u00ee, weke cejneke ku li tevahiya c\u00eehan\u00ea bi kurdan re t\u00ea naskirin. Ji bo kurdan t\u00ea wateya \u2018Jin\u00fbvezay\u00een\u00ea\u2019 \u00fb \u2018Cejna Vej\u00een\u00ea\u2019 herwiha rizgariya ji koledariy\u00ea \u00fb azadiy\u00ea sembol\u00eeze dike.<\/p>\n<p>Di heman dem\u00ea de p\u00eaxistina Agir di \u015feva 21\u2019\u00ea Adar\u00ea de t\u00ea kirin, ew j\u00ee weke semboleke p\u00eeroz a Kaway\u00ea Hesinkar e ku n\u00ee\u015faneya serketina pilan\u00ea Kawa \u00fb ku\u015ftina qiral\u00ea Dehaq e. Ji ber v\u00ea j\u00ee bi dir\u00eajahiya 2 hezar \u00fb 725 salan ve gel\u00ea kurd bi hem\u00fb qad\u00ean civaka xwe, agir\u00ea Newroz\u00ea p\u00eadixin \u00fb p\u00eeroz dikin.<\/p>\n<p><strong>Tevgera Azadiy\u00ea Newroz wetedar kir<\/strong><\/p>\n<p>Di nava cih\u00ean her\u00ee bi co\u015f \u00fb girsey\u00ee de ku p\u00eerozbahiy\u00ean Newroz\u00ea l\u00ea t\u00ean lidarxistin, bajar\u00ean Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb metropol\u00ean Tirkiyey\u00ea ne ku kurd bi giran\u00ee l\u00ea dij\u00een. Pi\u015ft\u00ee avakirina PKK\u2019\u00ea \u00fb wateya ku r\u00eaxistin li Newroz\u00ea bar dike bi hest\u00ean cuda t\u00ean p\u00eerozkirin. Bingeha PKK\u2019\u00ea di sala 1973\u2019an de hat avakirin \u00fb ger Newroz gih\u00ee\u015ftibe wateya xwe ya \u00eero li vir avakirina r\u00eaxistin\u00ea xwed\u00ee cihek gir\u00eeng e. R\u00eaber Abdullah Ocalan \u00fb 6 heval\u00ean w\u00ee wateya Newroz\u00ee ji bo gel\u00ea kurd wetadar kirin.<\/p>\n<p>B\u00ea guman m\u00eetolojiya Kaway\u00ea Hesinkar rastiyeke ku \u00e7awa li hember dagirker\u00ee \u00fb desthilatdariy\u00ea ser\u00ee rakir \u00fb tund\u00ee qeb\u00fbl nekir dide diyarkirin. Kaway\u00ea Hesinkar bi ku\u015ftina w\u00ee ya ji kiral\u00ea her\u00ee xw\u00eenmij re, y\u00ea ku tevah\u00ee gel b\u00ea ferq \u00fb cudah\u00ee didan ber ku\u015ftin\u00ea, helwesta neqeb\u00fblkirina tundiy\u00ea li ser hem\u00fb gelan pi\u015ftrast dike. V\u00ea yek\u00ea em dikarin di v\u00ea serdem\u00ea de bib\u00eenin ku \u00e7awa Tevgera Azadiya Kurdistan\u00ea li hember zihniyeta serdest, pergala desthilatdar \u00fb modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest ya ku xwe li ser xw\u00eena gelan dide jiyankirin (L\u00ea bi terzek\u00ee n\u00fbjen) derkete p\u00ea\u015f \u00fb ji bo hem\u00fb gelan \u015fer\u00ea rizgariy\u00ea \u00fb demokrasiy\u00ea dest p\u00ea kir.<\/p>\n<p><strong>Kaway\u00ea hemdem; Mazl\u00fbm Dogan<\/strong><\/p>\n<p>Kurdan t\u00eako\u015f\u00eena xwe ya azadiy\u00ea bi efsaneya Newroz\u00ea re kirin yek. Bi sal\u00ean 1980&#8217;\u00ee re li dij\u00ee \u2018Dehak\u00ean\u2019 n\u00fb \u2018Kaway\u00ean Hemdem\u2019 derket hol\u00ea. Di dema darbeya le\u015fker\u00ee ya 12&#8217;\u00ea \u00celona 1980&#8217;\u00ee de li Girt\u00eegeha Hejmar 5 a Amed\u00ea \u00ee\u015fkenceyeke giran li hezaran kes\u00ee hate kirin. Bi dehan mirov hatin qetilkirin, bi sedan mirov bi \u00ee\u015fkencey\u00ean giran re r\u00fbbir\u00fb man. Ji kadroy\u00ean p\u00ea\u015feng \u00ean PKK&#8217;\u00ea Mazl\u00fbm Dogan ku di \u015feva 21&#8217;\u00ea Adara 1982&#8217;an de li Girt\u00eegeha Hejmar 5 a Amed\u00ea hat ragirtin, bi v\u00eaxistina 3 t\u00eep\u00ean k\u00eebr\u00eet\u00ea agir berda bedena xwe. \u015eewata ku Dogan p\u00eaxist\u00ee pi\u015ftre li hem\u00fb her\u00eam\u00ea belav b\u00fb. Zekiye Alkan di sala 1990&#8217;\u00ee de, Rah\u015fan Dem\u00eerel di sala 1992&#8217;an de, Ronah\u00ee \u00fb Ber\u00eevan j\u00ee di sala 1994&#8217;an de li dij\u00ee zilm\u00ea bedena xwe dan ber agir di roja Newroz\u00ea de.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa\/ Qami\u015flo Cejna Newroz\u00ea di d\u00eeroka gel\u00ea kurd de xwed\u00ee efsane \u00fb m\u00eetolojiyeke ku xwe disip\u00eare hezar\u00ean salan. Bi dest\u00ea Kaway\u00ea Hesinkar qiral\u00ea desthilatdar hate tunekirin \u00fb roja azad\u00ee \u00fb vej\u00een\u00ea hate destp\u00eakirin. Ev b\u00fb 2 hezar \u00fb 725 sal ku netewa kurd li \u00e7ar per\u00e7ey\u00ean c\u00eehan\u00ea di 21\u2019\u00ea Adar\u00ea de Newroz\u00ea p\u00eeroz dikin. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":222103,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-222102","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=222102"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":222104,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222102\/revisions\/222104"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/222103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=222102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=222102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=222102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}