{"id":221847,"date":"2025-03-16T09:08:29","date_gmt":"2025-03-16T07:08:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=221847"},"modified":"2025-03-16T09:08:29","modified_gmt":"2025-03-16T07:08:29","slug":"komkujiya-helebce-xaleke-res-li-ser-eniya-mirovahiye-ye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=221847","title":{"rendered":"Komkujiya Helebce; xaleke re\u015f li ser eniya mirovahiy\u00ea ye"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ronaz Sil\u00eaman\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Beriya 37 salan, dijmin\u00ean gel\u00ea kurd bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemiyay\u00ee li p\u00ea\u015f \u00e7av\u00ea cihan\u00ee li abajr\u00ea Helebce y\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea 5 hezar kes qetil kirin. Li hember\u00ee v\u00ea komkujiy\u00ea weke her car c\u00eehan b\u00eadeng ma. L\u00ea her c\u00eehan \u00e7end kerr \u00fb lal be j\u00ee, \u00ead\u00ee gel\u00ea kurd \u00ea azad\u00eexwaz nah\u00eal in Helebceyeke din r\u00fb bide.<\/strong><\/p>\n<p>Deme ku mirov li d\u00eeroka gel\u00ea kurd dimeyz\u00eene, \u00ea\u015feke mezin \u00fb komkujiy\u00ean ku nay\u00ean bawerkirin li ser gel\u00ea kurd p\u00eak hatine, dib\u00eene. Yek ji wan roj\u00ean bi \u00ea\u015f \u00fb di b\u00eera her kes\u00ee de may\u00eende ye komkujiya Helepce. Ber\u00ee 37 salan rej\u00eema Baas a Iraq\u00ee, li bajar\u00ea Helebcey\u00ea y\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea komkujiyeke p\u00eak an\u00ee. T\u00ea de bi yek car\u00ea 5 hazar kes hatin qetilkirin \u00fb bi hezaran bir\u00eendar b\u00fbn. Helepce weke deqeke re\u015f li ser eniya mirovahiy\u00ea ye. Xwed\u00ee \u00e7\u00eerokeke d\u00fbr \u00fb dir\u00eaj e.<\/p>\n<p>Di 16\u2019\u00ea Adara 1988\u2019an balafir\u00ean \u015fer y\u00ean art\u00ea\u015fa \u00ceraq\u00ea bombey\u00ean k\u00eemyaw\u00ee barandin ser Helebcey\u00ea. Kurd bu qurban \u015fer\u00ea di navbera \u00ceran \u00fb Iraq\u00ea de. Bi yek car\u00ea 5 hezar kurd bi xaza xerdal a k\u00eemyew\u00ee hatin qetilkirin. Bi 10 hezaran Kurd j\u00ee seqet man. Dema ku dem derbasb\u00fb \u00ead\u00ee q\u00eer \u00fb q\u00eaj\u00een di nav hev de bilind b\u00fbn \u00fb li er\u015f\u00ea xwed\u00ea sekin\u00een. Bandora bombey\u00ean k\u00eemyew\u00ee ten\u00ea bi mirina p\u00eanc hezar Kurdan \u00fb bi deh hezaran seqet may\u00een ve bi s\u00eenor nema. Bandora bombey\u00ean k\u00eemyaw\u00ee h\u00ea j\u00ee li baj\u00ear didome. Bi hezaran kesan j\u00ee \u00e7av\u00ean xwe wendakirin. Li hember\u00ee v\u00ea komkujiy\u00ea weke her car c\u00eehan b\u00eadeng ma. L\u00ea her c\u00eehan \u00e7end kerr \u00fb lal be j\u00ee, \u00ead\u00ee gel\u00ea kurd \u00ea azad\u00eexwaz nah\u00eal in Helebceyeke din r\u00fb bide.<\/p>\n<p><strong>Komkujiya Helece; Bir\u00een veb\u00fb, l\u00ea h\u00een j\u00ee derman neb\u00fbye<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee daney\u00ean Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, ji bo bombey\u00ean kimyaw\u00ee li Helebce \u00fb derdora w\u00ea di navbera sal\u00ean 1991 \u00fb 1994\u2019an de nexwe\u015fiya pence\u015f\u00ear\u00ea ji sed\u00ee 800 z\u00eade dib\u00fb. Herwiha ji ber bombey\u00ean k\u00eemyaw\u00ee nexwe\u015fiy\u00ean jinan \u00e7ar qat z\u00eade b\u00fbn \u00fb bi hezaran kes ji bi nexwe\u015fiy\u00ean qiriq, kezeb, poz \u00fb \u00e7avan ve r\u00fb bi r\u00fb man. Bi hezaran kesan j\u00ee \u00e7av\u00ean xwe wenda kirin. Li gor\u00ee agahiyan, h\u00ea j\u00ee bandora bombey\u00ean k\u00eemyaw\u00ee, zarok\u00ean n\u00fb t\u00ean c\u00eehan\u00ea tehd\u00eed dike.<\/p>\n<p>Ji berpirsyar\u00ean sereke y\u00ean komkujiya her\u00ee bi xw\u00een a diroka n\u00eaz Sedam Huseyn \u00fb El\u00ee Hesen Ebdulmecid\u00ea bi nav\u00ea kod\u00ea \u201cEliy\u00ea Kimyaw\u00ee\u201d b\u00fbn. Herdu hatine girtin hik\u00fbmeta \u00ceraq\u00ea cezay\u00ea darvekirin\u00ea liser wan sepand. Sedam Huseyn di 30\u2019\u00ea Kan\u00fbna Bi\u00e7\u00fbk a 2006\u2019an de hat bidarvekirin \u00fb Eliy\u00ea Kimyaw\u00ee ji di 25\u2019\u00ea Kan\u00fbna Mezin a 2010\u2019an de hat darvekirin.<\/p>\n<p><strong>Helebce di d\u00eerok\u00ea de rast\u00ee gelek w\u00earankariy\u00ean xedar hatiye<\/strong><\/p>\n<p>Nav\u00e7eya Helebce ya ji 1599 km. \u00e7argo\u015fe r\u00fbberan p\u00eak t\u00ea. 75 km. dikeve Ba\u015f\u00fbr\u00ea Rojhilat\u00ea Sil\u00eamaniy\u00ea. Di d\u00eerok\u00ea de Helebce gelek caran rast\u00ee w\u00earankariy\u00ean xedar hatiye. Cara daw\u00ee 1650\u2019yan bajar jin\u00fbve t\u00ea avakirin \u00fb 1889\u2019an dibe nav\u00e7e. Helebce ji navenda w\u00ea \u00fb bajarok\u00ea S\u00eerwan, Xurmal \u00fb Biyare p\u00eak t\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Li Helebce cara yek\u00ea dewletek\u00ea di nava s\u00eenor\u00ean xwe de \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee berdan!<\/strong><\/p>\n<p>16\u2019\u00ea Adara 1988\u2019an 20 balafir\u00ean \u015fer y\u00ean MIG-23, y\u00ean rejima Iraq\u00ea \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee bi ser Helebce de barandin. Cara yek\u00ea b\u00fb ku dewletek\u00ea di nava s\u00eenor\u00ean xwe de \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee dibarandin. Art\u00ea\u015fa Iraq\u00ea 2 rojan ber\u00ee \u00e7ek\u00ean k\u00eemyabaran\u00ea, derdora Helebce dab\u00fb ber roket \u00fb hawanan. Bombe bi giran\u00ee bi ser navenda nav\u00e7ey\u00ea de dihatin barandin. Ji bo ku ti kes nikaribe derkeve, r\u00eay\u00ean ketin \u00fb derketin\u00ea dihatin bombebarankirin.<\/p>\n<p><strong>Komkujiya Helebce plana bi dest\u00ea neyar\u00ea gel\u00ea kurd p\u00eak hat<\/strong><\/p>\n<p>Di ser\u00ee de ev yek di navbera Tirkiy\u00ea, \u00ceran \u00fb \u00ceraq\u00ea de hatib\u00fb plankirin. W\u00ea \u00e7awa bikin \u00fb \u00e7awa hewl bidin hatib\u00fb axiftin. Deme ku heta 16\u2019\u00ea Adara di sala 1988\u2019an de \u00ead\u00ee h\u00eaz\u00ean \u00ceraq\u00ea dest bi qetilkirina kurdan kir. Bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee ji aliy\u00ea h\u00eaz\u00ean \u00ceraq\u00ea hatin bi kar an\u00een. Ev \u00e7\u00eak\u00ean ku bi kar an\u00een j\u00ee, ji Holenda\u00a0hatib\u00fbn \u00ceraq\u00ea.\u00a0Alamanyay\u00ea\u00a0j\u00ee heya w\u00ea k\u00eal\u00eek\u00ea hinek \u00e7ek\u00ean tiransfer\u00ee \u00ceraq\u00ea kirib\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>As\u00eeman\u00ea Helebce \u015fahidiya bab\u00eesoka ku li r\u00fby\u00ea erd\u00ea p\u00eak hatib\u00fb, kir<\/strong><\/p>\n<p>Gaz\u00ean jehr\u00ea y\u00ean di komkujiy\u00ea de hatin bikaran\u00een; Sar\u00een, Tabon \u00fb Xerdel (VX) b\u00fbn ku bandora wan li mej\u00ee, hundir, b\u00eahindan \u00fb \u00e7erman dikir. Z\u00eadetir\u00ee 20 balafir\u00ean \u015fer ji du aliyan ve bajar\u00ea Helebce bomberan kirin. Pi\u015ft\u00ee bombebaran\u00ea ewreke re\u015f, sp\u00ee \u00fb zer wek\u00ee babl\u00eesok\u00ea bi qas\u00ee 50 metr\u00ee bilind b\u00fb \u00fb b\u00eahna gaz\u00ea ya weke b\u00eahna s\u00eeran ji heway\u00ea hat.<\/p>\n<p><strong>Heya roja \u00eero li Helebce zarok dibin qurban\u00ean siyasetan<\/strong><\/p>\n<p>Di dema bomberana \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee de, li cem \u015f\u00eaniy\u00ean Helebce derbar\u00ea xweparastina ji gaz\u00ean jehr\u00ee de ti agah\u00ee neb\u00fbn. Herwiha am\u00fbr\u00ean tenduristiy\u00ea j\u00ee li ber dest\u00ea wan neb\u00fbn. Li gor\u00ee amar\u00ean li ber dest, ber\u00ee komkujiy\u00ea 70`\u00ea hezar kes li nav\u00e7ey\u00ea dijiyan. Ti kes\u00ee nikariya amar\u00ean v\u00ea komkujiy\u00ea bi temam\u00ee e\u015fkere \u00fb zelal bike. L\u00ea gor\u00ee amar\u00ean hatin bidestxistin z\u00eadetir\u00ee 5 hezar kes \u015feh\u00eed b\u00fbne. Li gor\u00ee amar\u00ean w\u00ea dem\u00ea, ji sed\u00ee 75 ji qurbanan jin \u00fb zarok b\u00fbne. Herwiha z\u00eadetir\u00ee 10 hezar kes j\u00ee bir\u00eendar b\u00fbn. Piraniya bir\u00eendaran j\u00ee pi\u015ft re ji ber nexwe\u015fiya mej\u00ee, der\u00fbn\u00ee, b\u00eahndan, ketina \u00e7erm \u00fb nexwe\u015fiy\u00ean cuda \u015feh\u00eed b\u00fbne. Heta niha j\u00ee bandora wan gazan li ser nif\u015f\u00ean n\u00fb dewam dike. H\u00ea j\u00ee gelek zarok astengdar ji day\u00eek dibin.<\/p>\n<p><strong>Di qada navnetewey\u00ee de naskirin \u00fb er\u00eakirina komkuj\u00eeye Helebce<\/strong><\/p>\n<p>Di qada navnetewey\u00ee de naskirin \u00fb er\u00eakirina w\u00ea pir gir\u00eeng e. Ku b\u00fb, komkuj\u00ee \u00fb jenos\u00eed\u00ean n\u00fb y\u00ean ku w\u00ea li ser ser\u00ea kurdan bibin w\u00ea bigir\u00ea. W\u00ea li\u00a0Tirkiy\u00ea,\u00a0\u00ceran\u00a0\u00fb li\u00a0S\u00fbriy\u00ea ji p\u00ea\u015fiya komkujiy\u00ean n\u00fb bigir\u00ea. Li Tirk\u00ee, \u00ceran \u00fb S\u00fbriy\u00ea h\u00ea j\u00ee pirsgir\u00eaka kurd ne hatiya \u00e7areserkirin, ev j\u00ee, heya ku deriy\u00ea komkujiy\u00ean n\u00fb veke ku \u00e7areserkirin nebe, b\u00eaguman w\u00ea veke j\u00ee. Ji bo p\u00ea\u015fya wan komkujiy\u00ean ku di pa\u015faroj\u00ea de bibine b\u00ea girtin, di qada nenetewey\u00ee de \u00fb di BM de \u00fb di netewey\u00ean yekb\u00fby\u00ee de b\u00ea naskirin.<\/p>\n<p><strong>Erdogan d\u00eeroka Sedam d\u00fbbare dike<\/strong><\/p>\n<p>Welat\u00ean biyan\u00ee, r\u00eaxistin \u00fb civak\u00ean navnetewey\u00ee li hember\u00ee v\u00ea qirkirin\u00ea, b\u00eadeng\u00ee hilbijartin \u00fb ti pi\u015ftgir\u00ee j\u00ee nedan gel. L\u00ea hin r\u00eaxistin\u00ean siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee y\u00ean Kurdistan\u00ea, Kurdistaniy\u00ean li dervey\u00ee welat, bi xebat \u00fb \u00e7alakiy\u00ean xwe raya gi\u015ft\u00ee ya cihan\u00ea ji v\u00ea qirkirin\u00ea agahdar kirin. Sala 2003\u2019yan pi\u015ft\u00ee Iraq ji aliy\u00ea Amer\u00eeka ve hat dag\u00eerkirin yek ji s\u00fbc\u00ean sereke ku r\u00eaj\u00eem \u00fb serok\u00ea w\u00ea Sedam p\u00ea dihatin s\u00fbcdarkirin, Jenos\u00eeda Helebce berdewama Enfal\u00ea b\u00fb. Wek jenos\u00eed nas\u00eena komkujiya Helebce \u00fb Enfal\u00ea di qada navnetewey\u00ee de, ji bo gel\u00ea Kurdistan\u00ea gir\u00eeng e. Dewleta Tirk a dagirger di roja \u00eero de j\u00ee, li ber \u00e7av\u00ea c\u00eehan\u00ea d\u00eeroka Sedam d\u00fbbare dike \u00fb li dij\u00ee gel \u00fb ger\u00eela \u00e7ek\u00ea kimyaw\u00ee\u00a0bi kar t\u00eene.<\/p>\n<p>Dagirkeriya Tirk j\u00ee bi deh\u00ea salan e komkujiy\u00ean m\u00eena ya Helepce dike. Ji sala 1986 haya 1999\u2019an, ser 60 hezar\u00ee re kurd ku\u015ftine \u00fb ser 40 hezar kurd\u00ee re j\u00ee hatine windakirin. Herwiha n\u00eaz\u00eek\u00ee 20 hezar\u00ee niv\u00eeskar \u00fb rojnemavan \u00fb mirov\u00ean navdar y\u00ean kurd hatina ku\u015ftin \u00fb windakirin. Dewleta Tirk di dagirkirina Efr\u00een \u00fb Ser\u00eakaniy\u00ea de gaza kimyay\u00ee bi kar an\u00ee ku ev hat teqezkirin, l\u00ea d\u00eesa dewlet\u00ean c\u00eehan\u00ea b\u00eadeng man.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ronaz Sil\u00eaman\/Qami\u015flo Beriya 37 salan, dijmin\u00ean gel\u00ea kurd bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemiyay\u00ee li p\u00ea\u015f \u00e7av\u00ea cihan\u00ee li abajr\u00ea Helebce y\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea 5 hezar kes qetil kirin. Li hember\u00ee v\u00ea komkujiy\u00ea weke her car c\u00eehan b\u00eadeng ma. L\u00ea her c\u00eehan \u00e7end kerr \u00fb lal be j\u00ee, \u00ead\u00ee gel\u00ea kurd \u00ea azad\u00eexwaz nah\u00eal in Helebceyeke din r\u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":221848,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-221847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":221849,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221847\/revisions\/221849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/221848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=221847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=221847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}