{"id":221806,"date":"2025-03-15T11:17:51","date_gmt":"2025-03-15T09:17:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=221806"},"modified":"2025-03-15T11:17:51","modified_gmt":"2025-03-15T09:17:51","slug":"gelek-helepce-li-ser-kurdan-hatine-pekani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=221806","title":{"rendered":"Gelek Helep\u00e7e li ser kurdan hatine p\u00eakan\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Asya We\u015f\u00fbkan\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Helep\u00e7e j\u00ee b\u00fb yek ji wan bajar\u00ean Kurdistan\u00ea ku di komkujiyan re derbas b\u00fb. Weke ku t\u00eaye zan\u00een di d\u00eeroka 16\u2019\u00ea Adara 1988\u2019an de li bajar\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea Helep\u00e7e y\u00ea komkujiyeke, pir susret a bi dest\u00ea pergala fa\u015f\u00eest \u00fb diktator; a Sedam Husey\u00een \u00fb hevkar\u00ea w\u00ee El\u00ee Hesen Elmec\u00eed ku j\u00eare dihate, gotin El\u00ee K\u00eemyaw\u00ee hate p\u00eakan\u00een. Di w\u00ea komkujiya b\u00eahempa de 5 hezar mirov hatin, kutin ku piraniya wan jin, zarok \u00fb temen mezin b\u00fbn. Di k\u00ealiyek\u00ea de \u00fb bi ki\u015fandina b\u00eahna f\u00eakiyan mirov weke mirov\u00ean, m\u00fbmya kir\u00ee b\u00eacan rawestiyan. Li her devera baj\u00ear cesed\u00ean mirovan \u00ean sar \u00fb cemid\u00ee, dihatin d\u00eetin \u00fb di xwezaya baj\u00ear de ti ti\u015ftek\u00ee zind\u00ee nema b\u00fb.<\/p>\n<p>Beriya \u00e7end rojan me qala komkujiya bajar\u00ea Qami\u015flo kir ku, bi dest\u00ea pergala diktator a Baas di d\u00eeroka. 12\u2018\u00ea Adara 2004\u2019an de hate p\u00eakan\u00een \u00fb z\u00eadetir\u00ee 40 mirov\u00ean, Kurd t\u00eade hatin qetil kirin. \u00db dema ku em komkujiy\u00ean li ser gel\u00ea Kurd, binirx\u00eenin em\u00ea bi b\u00eenin ku komkujiy\u00ean b\u00ea hejmar li ser; gel\u00ea Kurd di \u00e7ar per\u00e7ey\u00ean Kurdistan\u00ea hatine p\u00eakan\u00een. Di ser\u00ee de gerek mirov 74 komkujiy\u00ean li ser gel\u00ea, Kurd \u00ea Yez\u00eed\u00ee bide danas\u00een \u00fb bib\u00eaje: Gel\u00ea Kurd her ciy\u00ea ku l\u00eab\u00fbye weke gogeke, li ber lingan b\u00fbye \u00fb her k\u00ee ji ku hatiye ling\u00ea xwe; l\u00eadaye \u00fb siyeseta xwe ya qirkirin\u00ea li ser wan dane p\u00eakan\u00een. Pergala hov \u00fb dirinde ya Sedam Husey\u00ean a fa\u015f\u00eest ji dervey\u00ee, komkujiya bajar\u00ea Helep\u00e7e; komkujiy\u00ean Enfal\u00ea j\u00ee du caran p\u00eakan\u00eene.<\/p>\n<p>Gotina Enfal j\u00ee t\u00eaye gotin ku di Quran\u00ee Ker\u00eem de hatiye, bil\u00eav kirin \u00fb wateya w\u00ea j\u00ee bi qefleyan mirov ji walat\u00ea wan; qewitandin \u00fb w\u00ea xelk\u00ea ku piraniya wan jin \u00fb zarok b\u00fbne \u00fb le\u015fger\u00ean pergala \u00ceraq\u00ea m\u00earan bi kom\u00ee di kujin \u00fb wan di qebr\u00ean, kom\u00ee de binax dikin \u00fb jin \u00fb zarokan j\u00ee\u00a0 derbas\u00ee welat\u00ea Urdun\u00ea dikin. Ji bo ku wan jin \u00fb zarokan weke koleyan bikar b\u00eenin ku h\u00eena j\u00ee, mirov\u00ean wan li wan digerin \u00fb bi hisretin ku wan peyda bikin. Cardin j\u00ee di sala 1990 an de j\u00ee bi hezaran xelk\u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdiustan\u00ea, hatin ku\u015ftin \u00fb \u00ean may\u00ee j\u00ee hatin ko\u00e7ber kirin \u00fb ber\u00ea xwe dane; s\u00eenor\u00ean Rojava \u00fb Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb li wir j\u00ee dewleta Tirk, di \u00e7adir\u00ean ko\u00e7beran de jehr\u00ee kirin \u00fb bi sedan mirov ji wan ku\u015ftin.<\/p>\n<p>Ji wan komkujiyan j\u00ee yek a sala 2018 an de ku di 18 heyva adar\u00ea de, li bajar\u00ea Efr\u00een\u00ea di \u00ear\u00ee\u015f\u00ean hovane y\u00ean dewleta Tirk \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea de; hate p\u00eakan\u00een \u00fb bi sedan jin, zarok \u00fb temen mezin di w\u00ee \u015fer\u00ee de hatin qetilkirin. \u00db weke ku t\u00eaye zan\u00een di encama w\u00ee \u015fer\u00ee de xelk\u00ea, bajar\u00ea Efr\u00een\u00ea ji bajar\u00ea xwe ko\u00e7ber b\u00fbn \u00fb bi s\u00eenoran ketin \u00fb di hilwe\u015f\u00eena; pergala Bas de careke din ko\u00e7ber\u00ean Efr\u00een\u00ea careke din, ko\u00e7ber b\u00fbn \u00fb niha j\u00ee li her\u00eam\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea Suryey\u00ea t\u00eane bicih kirin. Di nava gel\u00ea Kurd de komkujiya geliy\u00ea Z\u00eelan gelek\u00ee, bi nav \u00fb denge ji ber ku dil\u00ea gel\u00ea Kurd de, bir\u00eeneke dijware vekiriye. Di komkujiya gund\u00ea Robosk\u00ee de j\u00ee 34 ciwan hatin, binaxkirin \u00fb dil\u00ea dayik \u00fb bavan bira\u015ftin \u00fb ez careke din; pirs dikim gelo w\u00ea \u00e7awa bir\u00een\u00ean wan b\u00eane derman kirin?<\/p>\n<p>Gelo mirov ji komkujiya bajar\u00ea D\u00earsim\u00ea re \u00e7i bib\u00eaje? Yan j\u00ee mirov ji komkujiya bajar\u00ea Amed, Mard\u00een, Mere\u015f, S\u00eewas \u00fb \u015fewata s\u00eenema Am\u00fbd\u00ea ku z\u00eadetir\u00ee 200 ciwan\u00ean Kurd t\u00eade; hatin \u015fewitandin re gerek \u00e7i binirx\u00eene \u00fb bib\u00eaje? Gelo em \u00ea derd\u00ea k\u00eejan komkujiy\u00ea biki\u015f\u00eenin \u00fb derd\u00ea k\u00eejan\u00ea neki\u015f\u00eenin, ji xwe her komkujiyek ji wan komkujiyan ciy\u00ea xwe di dil\u00ea mirov\u00ean; Kurd de bi k\u00fbrah\u00ee \u00e7\u00eakiriye \u00fb wan hestiyar dike. \u00db h\u00eena bir\u00eenek wan qe\u015fm\u00fbk negirtiye bir\u00eeneke wan, ya n\u00fb \u00e7\u00eadibe \u00fb xw\u00een j\u00ea dipijiqe. Ger ku em werin \u00fb pirs bikin b\u00eaka \u00e7ima ewqase komkuj\u00ee, t\u00eane ser\u00ea gel\u00ea Kurd? Dibe ku hin kes bib\u00eajin: Ji ber ku Kurd ti car\u00ee neb\u00fbne dewlet \u00fb xwd\u00ee \u00fb xwedan\u00ea wan, tune b\u00fbye her komkuj\u00ee bi ser\u00ea wan de t\u00eane \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p>L\u00ea hun\u00ea li min bib\u00fbr\u00eenin ji ber ku ez \u00ea gotineke wiha, b\u00eenim ser ziman: Ew kes\u00ean ku wiha dib\u00eajin gelek\u00ee derwan dikin \u00fb bera ji kerema xwe re, bi\u00e7in \u00fb li d\u00eerok\u00ea tema\u015fe bikin b\u00eaka dewlet netew\u00ea \u00e7i aniye ser\u00ea gelan \u00fb tekez qawisa ku \u00eero; mirovah\u00ee t\u00eadeye sersedema xwe j\u00ee hi\u015fmendiya desthilatdar \u00fb netewepereste. \u00db dema ku mirov tema\u015fey seyra d\u00eerok\u00ea dike pir zela, dib\u00eene b\u00eaka am\u00fbra dewlet\u00ea \u00e7i tund\u00ee li hember\u00ee civakan; p\u00eakan\u00eene \u00fb nexasim komkujiy\u00ean ku hatine ser\u00ea gel\u00ea Kurd j\u00ee heman, hi\u015fmendiya dewlet\u00ea ye ku dema w\u00ea hatiye ku hilwe\u015fe. Ji xwe t\u00eaye d\u00eetin b\u00eaka \u00e7awa gelek serok dewlet\u00ean d\u00eektator, hene ku gel\u00ea xwe y\u00ea ji heman netew\u00ea j\u00ee di; komkujiyan re derbas dikin.<\/p>\n<p>Ez careke din li vir pirs dikim \u00fb dib\u00eajim: Gelo w\u00ea ji wan serok\u00ean wiha re \u00e7i were gotin? Ez bawerim ku bi rengek\u00ee t\u00earker hate famkirin ku ez \u00e7i, dixwazim bibmjim: Li vir mebesta min ewe ku sedema tevah\u00ee komkujiyan, j\u00ee hi\u015fmendiya dewlet netew \u00fb desthilatdariya w\u00ea; ya ku dema w\u00ea ji zuve b\u00fbriye. Ji xwe R\u00eaber Abdulkah Ocalan li ser van mijar\u00ean sosyoloj\u00eey\u00ea pir, gotiye \u00fb nivisandiye ji bo ku were xwendin \u00fb p\u00eakan\u00een. \u00db gotiye ku pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ea y\u00ean bingeh\u00een, dewlet netewe \u00fb bi \u00e7areseriya demokrat\u00eek w\u00ea pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ea werin \u00e7areser kirin. Naxwe gerek tevah\u00ee be\u015f\u00ean civak\u00ea \u00fb bi taybet j\u00ee jin \u00fb ciwan, li ser van mijar\u00ean, sereke were perwerde kirin \u00fb gerek her kes; haj li van rastiyan bibin \u00fb xwe j\u00eare hazir bikin.<\/p>\n<p>Ger ku jin, ciwan \u00fb tevah\u00ee civak li tevah\u00ee c\u00eehan\u00ea xwe bikin, yek per\u00e7e \u00fb li dij\u00ee hi\u015fmendiya xweday\u00ea ku li ser zem\u00een digere; weke ku feylesuf\u00ea Elman Hegl aniye ser ziman \u00fb R\u00eaber Apo j\u00ee dib\u00eaje: Gerek hesab ji w\u00ee xweday\u00ea li ser zem\u00een were, xwestin \u00fb ew hi\u015fmendiya ku m\u00ear\u00ea serwer \u00e7\u00eakiriye \u00fb kiriye weke; qederek\u00ea were xerab kirin \u00fb li \u015f\u00fbna w\u00ea hi\u015fmendiya civaka demkorat\u00eek, ekoloj\u00eek \u00fb azadiya jin\u00ea were \u00e7\u00eakirin. Cardin j\u00ee ez bangewaz\u00ee li tevah\u00ee jinan dikim \u00fb dib\u00eajim: Ey jin\u00ean \u00ea\u015f ki\u015fand\u00ee werin em bibin yek hest, yek deng, yek fikir \u00fb yek dest; ji bo ku em pergala m\u00earperest \u00fb dewletperest hilwe\u015f\u00eenin. \u00db li \u015f\u00fbna w\u00ea hi\u015fmendiya demokrat\u00eek, wekhev \u00fb edalet avabikin \u00fb li keda feylesuf \u00fb p\u00ea\u015feng\u00ea mirovahiy\u00ea xwed\u00ee derkevin.<\/p>\n<p>Di dawiy\u00ea de j\u00ee ez tevah\u00ee \u015feh\u00eed\u00ean komkujiya Help\u00e7e, bib\u00eert\u00eenim \u00fb bi hurmet \u00fb minetdar\u00ee bejna xwe li hember\u00ee; b\u00eeran\u00eena wan di tew\u00eenim \u00fb soza tolhildan\u00ea ji wan re n\u00fb dikim \u00fb dib\u00eajim: Bera ruh\u00ea wan \u015feh\u00eed\u00ean dilovan di merqeda xwe de, \u015fadbe ji ber ku \u00eero \u015fore\u015fger\u00ean Kurdistan\u00ea li \u00e7iya \u00fb bajaran bi qehreman\u00ee; \u015fer dikin \u00fb tola wan pekrewanan radikin. Bij\u00ee R\u00eaber Apo. Bij\u00ee yekit\u00ee \u00fb xwi\u015fk \u00fb biratiya gelan. Jin jiyan azad\u00ee. Bimre her cure desthilatdar\u00ee, tund\u00ee \u00fb dijminat\u00ee.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asya We\u015f\u00fbkan\u00ee Helep\u00e7e j\u00ee b\u00fb yek ji wan bajar\u00ean Kurdistan\u00ea ku di komkujiyan re derbas b\u00fb. Weke ku t\u00eaye zan\u00een di d\u00eeroka 16\u2019\u00ea Adara 1988\u2019an de li bajar\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea Helep\u00e7e y\u00ea komkujiyeke, pir susret a bi dest\u00ea pergala fa\u015f\u00eest \u00fb diktator; a Sedam Husey\u00een \u00fb hevkar\u00ea w\u00ee El\u00ee Hesen Elmec\u00eed ku j\u00eare dihate, gotin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":221807,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-221806","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221806","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221806"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221806\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":221808,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221806\/revisions\/221808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/221807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221806"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=221806"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=221806"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}