{"id":221542,"date":"2025-03-09T10:04:55","date_gmt":"2025-03-09T08:04:55","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=221542"},"modified":"2025-03-09T10:04:55","modified_gmt":"2025-03-09T08:04:55","slug":"neteweya-demokratik-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=221542","title":{"rendered":"Neteweya Demokrat\u00eek&#8230;(2)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ji raman\u00ea R\u00eaber Apo<\/strong><\/p>\n<p>Li cih\u00ea ku neteweya demokrat\u00eek p\u00ea\u015f nekeve \u00fb dewleta netewe j\u00ee pirsgir\u00eakan \u00e7areser neke weke t\u00eagihi\u015ftin \u00fb lihevkirinek\u00ea mirov dikare behsa neteweya huq\u00fbq\u00ea bike. \u00c7areseriya mebest j\u00ea hemwelatiy\u00ea dest\u00fbra bingeh\u00een e, ya rast\u00ee neteweya huq\u00fbq\u00ea ye. Li gor\u00ee dest\u00fbra bingeh\u00een, bi hemwelatiy\u00ea huq\u00fbq\u00ee cih\u00eakariya nijad, etn\u00ees\u00eete \u00fb millet nay\u00ea kirin. Bi xislet\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee mirov nabe xwed\u00ee maf \u00fb heq. Neteweya huq\u00fbq\u00ea bi v\u00ee aliy\u00ea xwe kategoriyek e ku bi p\u00ea\u015f dikeve. Nexasim netewey\u00ean Ewr\u00fbpay\u00ea ji netewey\u00ean millet ber bi netewey\u00ean huq\u00fbq\u00ea ve diberidin. Li cem netewey\u00ean demokrat\u00eek r\u00eaveberiya xweser esas \u00fb bingeh e, li cem netewey\u00ean huq\u00fbq\u00ea j\u00ee heq. Li cem dewleta netewe j\u00ee r\u00eaveberiya desthilatdariy\u00ea diyarker e. T\u00eepa netewe ya her\u00ee bi tehl\u00fbke saz\u00eeb\u00fbn \u00fb z\u00eahniyeta \u2018art\u00ea\u015f-millet\u2019 e. Her\u00e7iqas\u00ee weke tems\u00eela neteweya bi h\u00eaz xuya bike j\u00ee bi xwe di nav\u00ea de jiyan gelek\u00ee zor e, tim\u00ee wez\u00eefeyan ferz dike \u00fb di nav\u00ea de z\u00eahniyetek heye heta bi fa\u015f\u00eezm\u00ea di\u00e7e. Neteweya ekonom\u00eek, kategoriyek e ku n\u00eaz\u00ee dewleta netewe ye. Ev t\u00eagihi\u015ftina netewe ya li DYE, Japonya, heta Elmanyay\u00ea rola sereke dide ekonomiy\u00ea di rabihuriya Ewr\u00fbpay\u00ea de bi h\u00eaztir b\u00fb. Her\u00e7iqas\u00ee xwestin kategoriya neteweya sosyal\u00eest bicerib\u00eenin j\u00ee mirov nikare behsa serketina w\u00ea bike. M\u00eenaka v\u00ea netewey\u00ea hindik be j\u00ee mirov li Kubay\u00ea dib\u00eene. L\u00ea ev m\u00eenaka netewey\u00ea j\u00ee \u015f\u00eawey\u00ea sosyal\u00eezma p\u00eakhat\u00ee ya dewleta netewe ye; ew \u015f\u00eawey\u00ea dewleta netewe ya bi giran\u00ee kap\u00eetal\u00eezma dewlet\u00ea ye ku li \u015f\u00fbna dewleta netewe ya bi giran\u00ee kap\u00eetal\u00eezma taybet hatiye bicihkirin.<\/p>\n<p>Em dema behsa teoriya netewe bikin, xus\u00fbsa div\u00ea bi gir\u00eeng\u00ee rexneya w\u00ea b\u00ea kirin ew e, p\u00eerozkirin \u00fb \u00eelah\u00eekirina netewe ye. Modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest li \u015f\u00fbna t\u00eagihi\u015ftin\u00ean xweda \u00fb d\u00een \u00ean ji r\u00ea\u00fbresm\u00ea, xwedatiya dewleta netewe bi xwe ava kiriye. Ev xus\u00fbs gelek\u00ee gir\u00eeng e. Eger em \u00eedeolojiya milletperestiy\u00ea weke d\u00een\u00ea dewleta netewe \u015f\u00eerove bikin, em dikarin li dewleta netewe bi xwe j\u00ee weke xweday\u00ea v\u00ee d\u00een\u00ee serwext bibin. Dewlet bi xwe di serdema modern\u00eetey\u00ea de bi awayek\u00ee cewher\u00ea t\u00eag\u00een\u00ean xweday\u00ee y\u00ean tevahiya serdema nav\u00een \u00fb heta serdema destp\u00eak\u00ea bihew\u00eene, hatiye avakirin. Diyardeya j\u00ea re \u2018dewleta la\u00eek\u2019 dib\u00eajin, weke dewleta bi tevah\u00ee xwedatiy\u00ean serdema destp\u00eak\u00ea \u00fb nav\u00een di nava xwe de hewandibe yan j\u00ee cewher\u00ea wan xistibe nava xwe hatiye avakirin \u00fb bi gewde b\u00fbye. Div\u00ea mirov di v\u00ea babet\u00ea de h\u00ee\u00e7 nexape. Em wexta c\u00eela dewlet-neteweya la\u00eek an j\u00ee modern j\u00ea bibin, ji bin\u00ea w\u00ea dewleta \u00eelah\u00ee ya serdema destp\u00eak \u00fb nav\u00een derkeve. Di navbera dewlet \u00fb xwedatiy\u00ea de t\u00eakiliyeke xurt heye. Bi heman away\u00ee di navbera monark\u00ea serdema destp\u00eak \u00fb nav\u00een \u00ea mezin dibe \u00fb t\u00eag\u00eena xwed\u00ea de t\u00eakiliyeke xurt heye. Monark weke \u015fexs, pi\u015ft\u00ee ku serdema nav\u00een bandora xwe nam\u00eene bi saz\u00ee dibe \u00fb vediguhere dewleta netewe, lewma monark\u00ea b\u00fby\u00ee xweda cih\u00ea xwe ji xweday\u00ea dewleta netewe re dih\u00eale. Ji lewra tev\u00ee t\u00eag\u00een\u00ean p\u00eerozkir\u00ee y\u00ean welat, netewe \u00fb bazar\u00ea, bi heman away\u00ee di bingeh\u00ea p\u00eerozkirina saziy\u00ean dewleta netewe de ew hegemonya \u00eedeoloj\u00eek heye ku qan\u00fbna kara her\u00ee z\u00eade ya modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest gengaz dike. Hegemonya \u00eedeoloj\u00eek ev t\u00eag\u00een\u00ean bi netewe re t\u00eakildar \u00e7iqas\u00ee d\u00een\u00ee bike p\u00eevana kara her\u00ee z\u00eade j\u00ee rewa dike \u00fb bi v\u00ee away\u00ee dide p\u00eakan\u00een.<\/p>\n<p>Di serdema me de sembol\u00ean dewleta netewe y\u00ean weke \u2018tek al\u2019, \u2018tek ziman\u2019, \u2018tek welat\u2019, \u2018tek dewlet\u2019, \u2018dewleta un\u00eeter\u2019 \u00fb slogan\u00ean w\u00ea y\u00ean sereke y\u00ean bi qas\u00ee ku guh\u00ean mirovan kerr bikin t\u00eane q\u00eer\u00een, \u00e7av\u00ean ji reng\u00ean cuda y\u00ean alan b\u00eazar dibin \u00fb wan pi\u00e7\u00fbk dib\u00eenin, c\u00eehana z\u00eahniyet\u00ea ya monolot\u00eek \u00fb seqetkir\u00ee, di her xwep\u00ea\u015fandan\u00ea de \u015foven\u00eezma netewey\u00ee, nexasim di \u00e7alakiy\u00ean spor \u00fb huner\u00ea de bi awayek\u00ee rakin p\u00eadar\u00ea r\u00eetual\u00eeze dikin, mirov van hem\u00fbyan dikare weke \u00eebadet\u00ean d\u00een\u00ea milletperestiy\u00ea \u015f\u00eerove bike. Ya rast\u00ee, \u00eebadet\u00ean serdem\u00ean ber\u00ea j\u00ee bi heman fonksiyon\u00ea radibin. Li vir, hedefa bingeh\u00een ew e, berjewendiy\u00ean desthilatdar\u00ee \u00fb m\u00eatinkariy\u00ea yan bi nepen\u00ee yan j\u00ee bi p\u00eerozkirin\u00ea werin rewakirin \u00fb bicihan\u00een. Eger mirov roja me ya \u00eero der bar\u00ea dewleta netewe de bi tevah\u00ee n\u00eaz\u00eekat\u00ee \u00fb p\u00eakan\u00een\u00ean z\u00eade nepixand\u00ee \u00fb ser meseley\u00ea digirin bi v\u00ea parad\u00eegma bingeh\u00een \u015f\u00eerove bike, mirov \u00ea karibe b\u00eahtir li heq\u00eeqeta rastiya civak\u00ee serwext bibe \u00fb w\u00ea f\u00eahm bike.<\/p>\n<p>Neteweya demokrat\u00eek modeleke netewey\u00ea ye ku her\u00ee k\u00eam ev nexwe\u015f\u00ee li cem w\u00ea hene. R\u00eaveberiya xwe p\u00eeroz nake. R\u00eaveber\u00ee weke diyardeyeke zelal di xizmeta jiyana rojane de ye. Wexta ku p\u00eadiviy\u00ean w\u00ea bi cih b\u00eane an\u00een, her kes weke karmendek\u00ee dikare bibe r\u00eaveber. R\u00eavebert\u00ee bi nirx e, l\u00ea p\u00eeroz n\u00eene. Ser\u00ea t\u00eagihi\u015ftina nasnameya netewey\u00ee vekiriye; m\u00eena mum\u00eent\u00ee \u00fb endametiyeke d\u00een a sergirt\u00ee n\u00eene. Mirov ji neteweyek\u00ee be, ev ne cih\u00eawaz\u00ee ye, ne j\u00ee qus\u00fbr \u00fb k\u00eamaniyek e. Mirov dikare ji yek\u00ea z\u00eadetir bibe endam\u00ea neteweyan. Ya rast\u00ee, dikare gelek netewetiy\u00ean cuda bikevin nava hev. Eger neteweya demokrat\u00eek bi neteweya huq\u00fbq\u00ee re li hev bike, bi h\u00easan\u00ee dikarin bi hev re bin. Tev\u00ee ku welat, al \u00fb ziman h\u00eaja ne j\u00ee ne p\u00eeroz in. Welat, ziman \u00fb al\u00ean hevpar dikarin di nav hev de, li \u015f\u00fbna dijberiy\u00ea li ser bingeh\u00ea dostaniy\u00ea bi hev re bin, ev hem p\u00eakan e, hem j\u00ee li gor\u00ee jiyana civaka d\u00eerok\u00ee ye. Diyardeya neteweya demokrat\u00eek bi van xislet\u00ean xwe hem\u00fbyan weke alternat\u00eefa bi h\u00eaz a dewletdariya netewey\u00ea ya destik\u00ea harkirina \u015fer weke modern\u00eeteya demokrat\u00eek di d\u00eerok\u00ea de ji n\u00fb ve cih\u00ea xwe digire.<\/p>\n<p>Modela neteweya demokrat\u00eek weke modeleke \u00e7areserker, t\u00eakiliy\u00ean civak\u00ee y\u00ean neteweperestiya dewlet\u00ea par\u00e7epar\u00e7e kirine ji n\u00fb ve demokrat\u00eeze dike, li hev t\u00eene, a\u015ftiyane \u00fb b\u00eahnfireh dike. Keng\u00ee dewleta netewe ber bi neteweya demokrat\u00eek ve biberide ev yek \u00ea bi xwe re destketiy\u00ean gelek\u00ee mezin b\u00eene. Modela neteweya demokrat\u00eek beriya her ti\u015ft\u00ee t\u00eagihi\u015ftin\u00ean civak\u00ee y\u00ean bi \u015f\u00eeddet\u00ea barkir\u00ee bi serwextb\u00fbneke rast a civak\u00ee nerm, mirovane \u00fb milah\u00eem dike ango mirov\u00ee biaqil \u00fb hestyar dike, w\u00ee dike mirov\u00ea xwed\u00ee empat\u00ee \u00fb xwe\u015fb\u00een. B\u00eaguman t\u00eakiliy\u00ean m\u00eatinkariy\u00ea y\u00ean \u015f\u00eeddet daweriv\u00eene nav\u00ea bi tevah\u00ee ji hol\u00ea raneke j\u00ee dikare t\u00eara xwe k\u00eam bike, bi p\u00eakan\u00eena derfet \u00fb \u00eemkan\u00ean ji bo civakeke azadtir \u00fb wekhevtir v\u00ea bi cih t\u00eene. Bi ten\u00ea ji bo nava xwe xwe\u015fb\u00een\u00ee \u00fb a\u015ftiy\u00ea p\u00eak nay\u00eene, di heman dem\u00ea de li dij\u00ee netewey\u00ean din \u00ean li derve n\u00eaz\u00eekatiy\u00ean bi zordest\u00ee \u00fb m\u00eatinkariy\u00ea barkir\u00ee vediguher\u00eene berjewendiy\u00ean hevpar \u00fb s\u00eenerjiy\u00ea, \u00fb bi v\u00ee away\u00ee v\u00ea m\u00eesyona xwe p\u00eak t\u00eene. Keng\u00ee saziy\u00ean netewey\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee li gor\u00ee t\u00eagihi\u015ftina bingeh\u00een a saz\u00eeb\u00fbn \u00fb z\u00eahniyeta neteweya demokrat\u00eek ji n\u00fb ve hatin avakirin, w\u00ea ba\u015f were f\u00eahmkirin ku modern\u00eeteyeke n\u00fb ango modern\u00eeteya demokrat\u00eek, ne bi teor\u00eek bi encam\u00ean p\u00eakan\u00een\u00ea j\u00ee bi qas\u00ee Ronesansek\u00ea ye. Alternat\u00eefa modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest modern\u00eeteya demokrat\u00eek \u00fb neteweya demokrat\u00eek a di bingeh\u00ea w\u00ea de ye; civaka ekonom\u00eek, ekoloj\u00eek \u00fb a\u015ftiyane ya di hundir \u00fb dervey\u00ee neteweya demokrat\u00eek de deriband\u00ee ye.<\/p>\n<p>Di roja me ya \u00eero de li \u015f\u00fbna dewleta netewe bi xwe ya nava w\u00ea vala yan j\u00ee hatiye valakirin, yek\u00eetiy\u00ean w\u00ea y\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb global \u00fb nexasim j\u00ee Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, div\u00ea netewey\u00ean demokrat\u00eek \u00ean n\u00fb y\u00ean bi performansa bilind a xislet\u00ean xwe y\u00ean pirsgir\u00eakan \u00e7areser dikin b\u00eane avakirin. Div\u00ea ev yek bi ten\u00ea weke neteweya demokrat\u00eek a \u015f\u00fbna dewleta netewe ya taybet bigire \u00fb w\u00ea veguher\u00eene ney\u00ea d\u00eetin. Ji bo rizgarb\u00fbna ji kr\u00eeza kap\u00eetala f\u00eenans\u00ea, ev r\u00eaya her\u00ee rast a pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee ye ku model\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb global di nava hev de p\u00ea\u015fde dibe.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ji raman\u00ea R\u00eaber Apo Li cih\u00ea ku neteweya demokrat\u00eek p\u00ea\u015f nekeve \u00fb dewleta netewe j\u00ee pirsgir\u00eakan \u00e7areser neke weke t\u00eagihi\u015ftin \u00fb lihevkirinek\u00ea mirov dikare behsa neteweya huq\u00fbq\u00ea bike. \u00c7areseriya mebest j\u00ea hemwelatiy\u00ea dest\u00fbra bingeh\u00een e, ya rast\u00ee neteweya huq\u00fbq\u00ea ye. Li gor\u00ee dest\u00fbra bingeh\u00een, bi hemwelatiy\u00ea huq\u00fbq\u00ee cih\u00eakariya nijad, etn\u00ees\u00eete \u00fb millet nay\u00ea kirin. Bi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":221543,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":["post-221542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polotika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221542"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":221544,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221542\/revisions\/221544"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/221543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=221542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=221542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}