{"id":219795,"date":"2025-01-22T08:49:55","date_gmt":"2025-01-22T06:49:55","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=219795"},"modified":"2025-01-22T08:49:55","modified_gmt":"2025-01-22T06:49:55","slug":"reside-kurd-evindare-ziman-u-wejeya-kurdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=219795","title":{"rendered":"Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd Ev\u00eendar\u00ea ziman \u00fb w\u00eajeya Kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Helbestvan Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd yek ji helbestvan\u00ea navdar y\u00ea ku ji ber Kurd b\u00fb, bi ziman, \u00e7and \u00fb nirx\u00ean xwe ve gir\u00eaday\u00ee b\u00fb, l\u00ea di encama siyaseta pi\u015faftin\u00ea de ji ware xwe ko\u00e7ber b\u00fb, jiyana w\u00ee tij\u00ee \u00ea\u015f, azar \u00fb bi hesreta welat derbas b\u00fb.<\/strong><\/p>\n<p>Gelek p\u00ea\u015feng \u00fb zanyar\u00ean kurd hene di d\u00eerok\u00ea de, di xal\u00ean berxwedan\u00ee \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee zor \u00fb zexta li hember dagirker\u00ean Kurdistan\u00ea di\u015fbin hev. Di jiyana xwe de pir \u00ea\u015f \u00fb zehmet\u00ee ki\u015fandin, ji welat hatin mi\u015fextkirin \u00fb bi hesreta b\u00ear\u00eekirina welat jiyana xwe qedandin. Yek ji wan helbestvan\u00ea navdar Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd e ku jiyana w\u00ee di nav zext \u00fb i\u015fkencey\u00ean di nava girt\u00eegehan \u00fb mi\u015fextkirin\u00ea de derbas b\u00fb.<\/p>\n<p>Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd di Sala 1910`an li gund\u00ea Rew\u015fat\u00ea y\u00ea bi ser D\u00earika \u00c7\u00eeyay\u00ea Maz\u00ee y\u00ea gir\u00eadayi bajar\u00ea M\u00eard\u00een\u00ea ve ji dayik dibe. Xwendina xwe li gund\u00ea D\u00earik\u00ea, M\u00eard\u00een\u00ea \u00fb salek\u00ea li Dibistana Konyay\u00ea kiriye. Li gor\u00ee hinek \u00e7avkaniyan nav\u00ea dayika Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd Z\u00een\u00ea ye. D\u00fb hevj\u00een\u00ea w\u00ee heb\u00fbn nav\u00ea wan Seb`a Sork\u00ee ke\u00e7a xal\u00ea w\u00ee ye zarok\u00ean wan\u201c Melfeya, Xeza \u00fb Z\u00een\u201d, ya din nav\u00ea w\u00ea Xat\u00fbn M\u00fbsa b\u00fb ji gund\u00ea \u201cErban\u201d ya bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea, zarok\u00ean wan\u201c Perw\u00een, Berw\u00eez, Mho\u015f \u00fb Comer\u201d.3 biray\u00ean w\u00ee heb\u00fb \u00fb du xwi\u015fk nav\u00ea wan ev\u00een: Bekir, Xalid, Ehmed, Sultana \u00fb Ay\u015fe<\/p>\n<p>Sedema ku pa\u015fnav\u00ea xwe dikin Kurdo yan Kurd; ji ber ku Kurd b\u00fb \u00fb h\u00eaj zagona dewleta Tirk ya dagirker ku nav\u00ea Kurdan li gor\u00ee ziman\u00ea xwe ferz dikir nexist\u00eeb\u00fb meriyet\u00ea. Bi awayek\u00ee xwezay\u00ee bi r\u00eaya her\u00ee asayi, ji ber ku ji ziman, \u00e7and \u00fb welat\u00ea xwe hez dikir \u00fb dida hezkirin, bi w\u00ee nav\u00ee dihat danas\u00een.<\/p>\n<p>Sala 1930\u2019y\u00ee ber\u00ee qedandina xwendina xwe ya dersdariy\u00ea bi \u00e7end mehan hate girtin. Carek\u00ea ji girt\u00eegeh\u00ea direve l\u00ea d\u00eesa t\u00ea girtin. Pi\u015ft\u00ee gelek \u00ee\u015fkence \u00fb zext\u00ea careke din ji girt\u00eegeh\u00ea direve \u00fb derbas\u00ee Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea dibe. Li nav\u00e7eya Am\u00fbd\u00ea bi cih dibe \u00fb l\u00eakol\u00een\u00ean xwe li ser ziman\u00ea dayik\u00ea \u00fb giram\u00ear k\u00fbrtir dike. Li wir pirt\u00fbka xwe ya yekem ya bi nav\u00ea \u201cZiman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb Gram\u00eara W\u00ea\u201d diniv\u00eese \u00fb sala 1956\u2019an li Beyr\u00fbt\u00ea dide \u00e7apkirin.<\/p>\n<p>Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd li gel Seyday\u00ea Cegerxw\u00een, Kam\u00eeran Bedirxan, Heciy\u00ea Cind\u00ee, Ereb\u00ea \u015eemo, Qedr\u00eecan, Osman Sebr\u00ee ji bo parastina ziman\u00ea dayik\u00ea \u00fb \u00e7anda Kurd\u00ee bi hevre kar me\u015fandine. Ji ber tevgera w\u00ee kurdayetiy\u00ea dewleta S\u00fbr\u00eeyey\u00ea ew gelek caran girt \u00fb \u00ee\u015fkence l\u00ea hate kirin. Li S\u00fbriyey\u00ea j\u00ee gelek zehmet\u00ee diki\u015fand. Qeyran\u00ean siyas\u00ee derdiketin \u00fb di encama w\u00ea de ew j\u00ee ne\u00e7ar ma bi\u00e7e Iraq\u00ea. Li Iraq\u00ea j\u00ee dema sala 1958\u2019an ji bo penaberiy\u00ea serl\u00eadan kir, serl\u00eadana w\u00ee nehat qeb\u00fblkirin \u00fb ew vegrandin S\u00fbriyey\u00ea. W\u00ea dem\u00ea bi salan di girt\u00eegehan de ma.<\/p>\n<p>Yekem\u00een \u00e7\u00eerok, gotar \u00fb helbest\u00ean xwe bi zman\u00ea kurd\u00ee li \u015eam \u00fb Beyr\u00fbt\u00ea, di kovara Hawar \u00fb Roja N\u00fb belav kir. Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd di Desteya Ed\u00eetoriya rojnameya \u201cDeng\u00ea Cotkar\u201d ku bi nav\u00ea kongreya cotkar\u00ean Ciz\u00eer\u00ea sala 1951`\u00ea hate derxistin cih\u00ea xwe digirt. Sala 1949\u2019an helbestvan Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd li S\u00fbriyey\u00ea bi nexwe\u015fiya werem\u00ea ket \u00fb bi nexwe\u015fiyek giran ya kezeb\u00ea re bi salan t\u00eako\u015f\u00eena jiyan\u00ea dida. Sala 1967\u2019an ber\u00ea xwe da Yek\u00eetiya Sovyetan \u00fb ji bo tedawiy\u00ea di\u00e7e Bulxar\u00eestan\u00ea. Di 20\u2019\u00ea Kan\u00fbna 1968\u2019an di\u00e7e ser dilovaniya xwed\u00ea \u00fb li bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea hate ve\u015fartin \u00fb bi \u015feh\u00eed\u00ea girt\u00eegeh \u00fb zindanan hate bi nav kirin. T\u00ea gotin dema dizane w\u00ea bimire van gotin\u00ean gelek\u00ee bi wate dib\u00eaje; \u201cH\u00een pir kar \u00fb bar\u00ean min hene ku div\u00ea ez bikim, min ew kar\u00ean xwe nebirine ser\u00ee, na div\u00ea ez niha nemirim. Div\u00ea ez vegerim bax\u00e7ey\u00ean D\u00earik\u00ea ku min ji m\u00eaj ve b\u00eariya wir kiriye, pa\u015f\u00ea bila mirin were.\u201d<\/p>\n<p><strong>H\u00een berhem\u00ean Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd;<\/strong><\/p>\n<p>Gelek niv\u00ees li ser \u00e7and, w\u00eaje, ziman \u00fb ti\u015ft\u00ean din niv\u00eesiye. Ji lew re wek ev\u00eendar\u00ea ziman, \u00e7and \u00fb w\u00eajeya Kurd\u00ee dihate naskirin. Pirt\u00fbka bi nav\u00ea \u201cR\u00eaziman\u00ea Kurd\u00ee\u201d ku li ser ziman\u00ea dayik\u00ea \u00fb gramera w\u00ea l\u00eakol\u00een kiriye; p\u00eert\u00fbk\u00ean \u201cEz Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd\u00ee\u201d \u00fb \u201cKerwan\u201d, \u201cZindan\u201d li girt\u00eegeha S\u00fbriy\u00ea ya Meza niv\u00eesandiye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo Helbestvan Re\u015f\u00eed\u00ea Kurd yek ji helbestvan\u00ea navdar y\u00ea ku ji ber Kurd b\u00fb, bi ziman, \u00e7and \u00fb nirx\u00ean xwe ve gir\u00eaday\u00ee b\u00fb, l\u00ea di encama siyaseta pi\u015faftin\u00ea de ji ware xwe ko\u00e7ber b\u00fb, jiyana w\u00ee tij\u00ee \u00ea\u015f, azar \u00fb bi hesreta welat derbas b\u00fb. Gelek p\u00ea\u015feng \u00fb zanyar\u00ean kurd hene di d\u00eerok\u00ea de, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":219796,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-219795","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/219795","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=219795"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/219795\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219797,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/219795\/revisions\/219797"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/219796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=219795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=219795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=219795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}