{"id":21287,"date":"2019-07-18T04:00:03","date_gmt":"2019-07-18T04:00:03","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=21287"},"modified":"2019-07-17T10:03:04","modified_gmt":"2019-07-17T10:03:04","slug":"duh-mele-hadi-iro-necirvan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=21287","title":{"rendered":"Duh Mele Had\u00ee, \u00eero N\u00ea\u00e7\u00eervan"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u00a0Mihemed \u015eAH\u00ceN<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Di sala 1639\u2019an de bi peymana Qesra \u015e\u00ear\u00een ya ne bix\u00ear cara yekem\u00een erdn\u00eegariya Kurdistan\u00ea yekparetiya xwe winde kir \u00fb b\u00fb du par\u00e7e. \u00c7iyay\u00ean Zagros wek\u00ee tixub\u00ea xwezay\u00ee hat qeb\u00fblkirin. Rojhilat\u00ea Zagrosan di bin serweriya Farisan de, Rojavay\u00ea Zagrosan di bin serweriya Osmaniyan de ma.<\/p>\n<p>Ji w\u00ea roj\u00ea vir ve ye yan\u00ee 380 sale her du dewlet\u00ean dagirker li dij\u00ee kurdan di nava tifaq\u00ea dene. Li dij\u00ee hev\u00fbdu di nava \u015ferde bin \u00fb bi hev\u00fbdure k\u00ear \u00fb penir bin j\u00ee dema ku mijar kurd bin her du dewlet mil didin hev\u00fbdu \u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ea kurdan dikin.<\/p>\n<p>Di p\u00eavajoya daw\u00een a serdema osmaniyan de rayedar\u00ean osmaniyan ji bo p\u00ea\u015f\u00ee li t\u00eak\u00e7\u00fbn \u00fb belavb\u00fbna dewleta xwe bigirin biryara bi daw\u00eekirina r\u00eaveberiy\u00ean herem\u00ee y\u00ean xweser dan \u00fb otor\u00eeteya xwe ya navend\u00ee bi zext \u00fb zor\u00ea li ser hem\u00fb civakan ferz kirin.<\/p>\n<p>Biryar b\u00fb sedema neraz\u00eeb\u00fbna hem\u00fb civakan. Raper\u00een \u00fb serhildan\u00ean c\u00eevakan dest p\u00eakirin. Piraniya civak\u00ean bindest di nava tifaqa netewey\u00ee de \u00fb bi hest\u00ean netewey\u00ee li berxwe dan \u00fb serxweb\u00fbna xwe bi dest xistin. Bi kurtah\u00ee w\u00ee biryar\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbn \u00fb belavb\u00fbna \u00eemaparatoriya osmaniyan z\u00fbtir\u00een p\u00eak an\u00ee.<\/p>\n<p>B\u00ea guman di w\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de hewldan\u00ean civaka kurd j\u00ee \u00e7\u00eab\u00fbn. Hewldana yekem\u00een di sala 1806\u2019an de di bin p\u00ea\u015fengiya M\u00eer Evdrehman\u00ea Baban\u00ee de li Sil\u00eamaniy\u00ea p\u00eak hat. E\u015f\u00eera Babanan yek ji e\u015f\u00eer\u00ean kurd \u00ea her\u00ee xurt \u00fb kevnare b\u00fb. Di nava xweseriyeke n\u00eaz\u00ee serxweb\u00fbn\u00ea de dijiya. Gelek bi xwe bawer b\u00fb. Armanca osmaniyan j\u00ee tunekirina w\u00ea statuy\u00ea \u00fb w\u00ea xwebaweriy\u00ea b\u00fb. Dewleta Faris bi girtina s\u00eenor\u00ean xwe pi\u015ftgir\u00ee da osmaniyan. Xiyaneta birarziy\u00ean M\u00eer Evdrehman serketina osmaniyan h\u00easantir kir. Bi saya x\u00eeyaneta b\u00eerarz\u00eey\u00ean M\u00eer Evdreham osman\u00ee di demeke kinde gihi\u015ftin armanca xwe.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee M\u00eer Evdrehman\u00ea Baban\u00ee hewla duyem\u00een di sala 1830\u2019an de li her\u00eama Soran ji M\u00eer Mihmed\u00ea Rewendiz\u00ee hat. M\u00eer Mihemed \u015e\u00eax e, kesek\u00ee xwenda \u00fb alim e. Li ser cavaka herem\u00ea bandoreke w\u00ee ya xurt heye. Ji p\u00eavajoya serhildana M\u00eer Evdrehman li gor\u00ee xwe hinek dersan derdixe. Ji bo avakirina tifaqa netewey\u00ee \u00fb ji bo p\u00ea\u015f\u00ee li xiyaneta nav xwey\u00ee bigre ser\u00ee li hinek tedb\u00eer\u00ean tund dide. E\u015f\u00eer\u00ean ku bi iknakirin\u00ea tevil\u00ea tifaqa w\u00ee nabin bi \u00ear\u00ee\u015f \u00fb zext \u00fb zor wan dike bin serweriya xwe.<\/p>\n<p>M\u00eer Mihemed bi bandora xwe ya \u015f\u00eax\u00eet\u00ee \u00fb bi zext \u00fb zordariya xwe eniyeke mezin \u00fb dorfireh li dij\u00ee osmaniyan ava dike. H\u00eaza w\u00ee ya le\u015fker\u00ee digih\u00eeje der\u00fbdor\u00ea 90 hezar\u00ee. Di w\u00ea serdem\u00ea de h\u00eazeke le\u015fker\u00ee ya ji 90 hezar\u00ee ne h\u00eazeke ji r\u00eaz\u00ea ye. H\u00eaza M\u00eer Mihemed dewleta Osman\u00ee \u00fb dewleta Farisan dike nav tirs \u00fb fikaran. Dewleta Osman\u00ee \u00e7end\u00ee caran \u00ear\u00ee\u015f dibe ser herem\u00ea her car\u00ee bi t\u00eak\u00e7\u00fbyin\u00ean mezin re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eene \u00fb ne\u00e7ar dim\u00eene pa\u015fve veki\u015fe. Wek\u00ee her car\u00ee xwezaya Kurdistan\u00ea ya qed\u00eem dest\u00fbr nade dagirker li dij\u00ee kurd\u00ea berxwed\u00ear biserbikevin.<\/p>\n<p>Dewleta \u00ceran\u00ea dib\u00eene ku h\u00eaza osman\u00ee t\u00ear\u00ee t\u00eakbirina M\u00eer Mihemed nake ew j\u00ee dest bi \u00ear\u00ee\u015fan dike. Her du \u00cemparatoriy\u00ean herem\u00ea y\u00ean her\u00ee mezin bi hevre \u00ear\u00ee\u015f\u00ea h\u00eaz\u00ean M\u00eer Mihemed dikin. Bi saya xwezaya her\u00eama Soran a qed\u00eem berxwed\u00ear\u00ean kurd dest\u00fbr nadin her du h\u00eaz\u00ean qerase bi ser bikevin. Ji sala 1830\u2019an hetan\u00ee 1837\u2019an li dij\u00ee herd\u00fb h\u00eazan berxwedana xwe didom\u00eenin \u00fb her\u00eama xwe dipar\u00eaz\u00ean da ku xiyaneta Mele Had\u00ee y\u00ea bap\u00eer\u00ea Barzaniyan dikeve dewr\u00ea.<\/p>\n<p>Dewleta Osman\u00ee dib\u00eene ku tifaqa w\u00ee \u00fb \u00ceran\u00ea nekara h\u00eaza kurd bi\u015fik\u00eene. Wek\u00ee her car\u00ee dest dav\u00eaje xeta x\u00eeyanet\u00ea. Xel\u00eefey\u00ea osman\u00eeyan bi k\u00eesikek z\u00ear Mele Had\u00ee \u00eekna d\u00eeke \u00fb j\u00ee dev\u00ea Mele Had\u00ee fetwayek derd\u00eexe \u00fb l\u00ee herem\u00ea belav d\u00eeke. Mele Had\u00ee di fetwaya xwe de b\u00ee kurtah\u00ee w\u00eeha dib\u00eaje; \u201cArt\u00ea\u015fa osman\u00eeyan art\u00ea\u015feke misilmane, k\u00ee l\u00ee dij\u00ee w\u00ea \u015fer bike minafiqe, ji d\u00een derket\u00eeye \u00fb jina w\u00ee j\u00ea berday\u00eeye\u201d.<\/p>\n<p>Ew fetwa dibe sedema belavb\u00fbna h\u00eaza M\u00eer Mihemed. E\u015f\u00eer yek bi yek ji tifaq\u00ea vediqetin. \u015eervan kombikom ji qada \u015fer vedik\u015fin mal\u00ean xwe. M\u00eer Mihemed \u00ea ku her car\u00ee daxwaza osmaniyan a hevd\u00eetin\u00ea red dikir pi\u015ft\u00ee w\u00ea \u00eexanet\u00ea ne\u00e7ar dim\u00eene daxwaza hevd\u00eetina osmaniyan qeb\u00fbl bike. Ew qeb\u00fblkirin dibe sedema t\u00eak\u00e7\u00fbna serh\u00eeldan\u00ea \u00fb ku\u015ftina M\u00eer Mihemed.<\/p>\n<p>Mele Had\u00ee bi w\u00ea xiyaneta xwe derbeyeke mezin li xeyala civaka kurd a azad\u00ee \u00fb serxweb\u00fbn\u00ea dixe. M\u00eerov d\u00eekare b\u00eeb\u00eaje ku Mele Had\u00ee b\u00ee x\u00eeyaneta xwe ew xeyala p\u00eeroz b\u00ee qas\u00ee 200 sal\u00ee taloq kir \u00fb civaka kurd hi\u015ft di \u00e7armix\u00ea de.<\/p>\n<p>Wek\u00ee ku t\u00ea zan\u00een pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea yekem\u00een \u00ea c\u00eehan\u00ea Erdn\u00eegariya Kurdistan\u00ea b\u00fb \u00e7ar par\u00e7e. Dijmin\u00ean dagirker j\u00ee ji duduyan derket\u00een \u00e7aran. T\u00eefaqa dij\u00ee kurd ji du dewletan derketin \u00e7ar dewletan. Sed sale ku civaka kurd li dij\u00ee tifaqa wan \u00e7ar dewletan \u00fb siyaseta wan a qirker li berxwe dide.<\/p>\n<p>Berxwedana b\u00eanavber a 40 sal\u00ean daw\u00een, ge\u015fedan\u00ean Rojhilata Nav\u00een, konjoktora c\u00eehan\u00ee mizg\u00eeniya roj\u00ean xwe\u015f didin c\u00eevaka kurd. Pi\u015ft\u00ee sedan salan cara yekem\u00eene ku c\u00eevaka kurd ewqas\u00ee z\u00eade n\u00eaz\u00eek\u00ea azadiya xwe dibe.<\/p>\n<p>Di p\u00eavajoyeke wiha de dijm\u00een\u00ean s\u00fbndxwar\u00ee \u00e7ar dewlet\u00ean dagirker hewl didin ku bi tifaqa xwe ya nebix\u00ear careke din hatina roj\u00ean xwe\u015f \u00fb azad li kurdan asteng bikin \u00fb careke din w\u00ee xeyala p\u00eeroz bi sedan salan taloq bikin. Ji bo w\u00ea ye ku careke din neviy\u00ean osmaniyan, neviy\u00ean farisan \u00fb destbirak\u00ea wan iraqiyan mil dane hev\u00fbdu \u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ea navenda berxwedana kurd \u00fb neviy\u00ean M\u00eer Mihemed dikin.<\/p>\n<p>B\u00eaguman dijmin\u00ean s\u00fbndxwar\u00ee ji d\u00eeroka xwe ya hov a xw\u00een\u00ee \u00fb ji d\u00eeroka l\u00eahengiya kurd\u00ea berxwed\u00ear haydar in, dizanin ku bey\u00ee x\u00eeyaneta kurd serkeftina wan ne p\u00eakane \u00fb p\u00eawistiya wan bi Mele Had\u00ee y\u00ean n\u00fb heye. Di peydakirina Mele Had\u00ee y\u00ean n\u00fb de qet zehmet\u00ee nek\u00ee\u015fand\u00een. Mixabin malbata Barzaniyan li ser \u015fopa Mele Had\u00ee y\u00ea bap\u00eer\u00ea xwe careke din li gel dagirkeran cih girtiye \u00fb ji serkeftina dagirkeran re xizmet\u00ea dike. Serketina dagirkeran t\u00ea wateya qirkirin \u00fb tunekirina civaka kurd, t\u00ea wateya tunekirina xeyala azadiy\u00ea ya 40 milyon kurd\u00ee.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee 190 salan, her\u00eam heman her\u00eame, xeyal heman xeyale, berxwed\u00ear heman berxwd\u00ear in, dijmin heman dijmin in \u00fb sed mixabin xiyanetkar j\u00ee heman xiyanetkarin\u2026<\/p>\n<p>Wisa xwiya dike ku malbata Barzaniyan ji d\u00eeroka xwe ya dilsoj qet ders negirtine. L\u00ea civaka kurd \u00fb berxwed\u00ear\u00ean azadiy\u00ea ji d\u00eeroka xwe ya ji agir a sedsalan gelek ders girtine. Berd\u00eal \u00e7iqas\u00ee g\u00eeran be j\u00ee w\u00ea dest\u00fbr ned\u00een qedera M\u00eer Mihemed dubare bibe \u00fb xeyala p\u00eeroz a 40 milyon kurd\u00ee careke din taloq\u00ea sedan sal\u00ean din bibe.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Mihemed \u015eAH\u00ceN Di sala 1639\u2019an de bi peymana Qesra \u015e\u00ear\u00een ya ne bix\u00ear cara yekem\u00een erdn\u00eegariya Kurdistan\u00ea yekparetiya xwe winde kir \u00fb b\u00fb du par\u00e7e. \u00c7iyay\u00ean Zagros wek\u00ee tixub\u00ea xwezay\u00ee hat qeb\u00fblkirin. Rojhilat\u00ea Zagrosan di bin serweriya Farisan de, Rojavay\u00ea Zagrosan di bin serweriya Osmaniyan de ma. Ji w\u00ea roj\u00ea vir ve ye yan\u00ee 380 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21288,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-21287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21289,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21287\/revisions\/21289"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}