{"id":19368,"date":"2019-05-23T04:00:01","date_gmt":"2019-05-23T04:00:01","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=19368"},"modified":"2019-05-23T10:05:01","modified_gmt":"2019-05-23T10:05:01","slug":"19368","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=19368","title":{"rendered":"W\u00eaneya fa\u015f\u00eezm\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Mihemed \u015eAH\u00ceN<\/strong><\/em><\/p>\n<p>19\u2019\u00ea gulan\u00ea di salvegera destp\u00eaka p\u00eangava avakirina Komara Tirkiy\u00ea de li Sams\u00fbn\u00ea w\u00eaneyeke ku ji 8 zilam\u00ean \u00e7ors, r\u00fb tir\u015f \u00fb r\u00fb sar p\u00eak t\u00ea bi raya gi\u015ft\u00ee re hat parvekirin. Ew w\u00eane ya fa\u015f\u00eezma sed sal\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea yekem\u00een \u00ea c\u00eehan\u00ea erdn\u00eegariya Osmaniyan gav bi gav ji h\u00eala dewlet\u00ean serketiy\u00ean \u015fer ve dihat dagirkirin. Li mil\u00ea Anatolyay\u00ea li dij\u00ee dagirkeriy\u00ea bertek tune b\u00fbn. L\u00ea li mil\u00ea Kurdistan\u00ea bi taybet li bajar\u00ean D\u00eelok\u00ea, Gumgum \u00fb Ruhay\u00ea (ji ber w\u00eaye ku p\u00eanasey\u00ean Gaz\u00ee, Kahraman \u00fb \u015eanl\u0131 dane ber nav\u00ea wan) li dij\u00ee dagirkeriya Frensiyan berxwedaneke b\u00ea hempa heb\u00fb. B\u00ea guman berxwedana civaka kurd bala M. Kemal j\u00ee ki\u015fandib\u00fb ser xwe.<\/p>\n<p>M.Kemal ji bo li dij\u00ee dagirkeriy\u00ea hinek hewldanan bide destp\u00eakirin di 19\u2019\u00ea gulana 1919\u2019an de ji Stenbol\u00ea \u00e7\u00fb Sams\u00fbn\u00ea. L\u00ea M.Kemal dizaniya ku w\u00ea hewldan\u00ean civaka tirk bi tena ser\u00ea xwe t\u00ear\u00ee serkeftin\u00ea nekin. Dixwest ji berxwed\u00eariya kurd a ku li dij\u00ee dagirkeriy\u00ea destp\u00eakiriye s\u00fbd\u00ea bigre. Lewre beriya ku bikeve nava hewldanan ji Sams\u00fbn\u00ea ber\u00ea xwe da Kurdistan\u00ea. Di 23\u2019\u00ea t\u00eermeha 1919\u2019an de li Erzerom\u00ea bi serok \u00fb r\u00eaber\u00ean kurd re civ\u00eenek p\u00eak an\u00ee. M.Kemal bi lavelavan, bi ricayan \u00fb bi soz \u00fb bexta ku w\u00ea dewleteke hevpar a kurd \u00fb tirk b\u00ea damezirandin serok \u00fb r\u00eaber\u00ean kurd \u00eekna kir.<\/p>\n<p>Di encam\u00ea de bi berxwedana hevpar a kurd \u00fb tirk komara n\u00fb hat damezirandin. Di makezagona yekem\u00een a 1921\u2019an de otonomiya Kurd heb\u00fb. L\u00ea pi\u015ft\u00ee \u00eemzekirina peymana Lozan\u00ea ya 24\u2019\u00ea t\u00eermeha 1923\u2019an soz \u00fb bext hatin jib\u00eerkirin. Di sala 1924\u2019an de otonomiya kurd ji makezagon\u00ea hate derxistin \u00fb ji w\u00ea roj\u00ea vir ve d\u00eeroka komara Tirkiy\u00ea b\u00fb d\u00eeroka \u00e7ewisandin, tesl\u00eem girtin \u00fb tunekirina civaka kurd. Qirkirin\u00ean fizik\u00ee \u00fb sp\u00ee sed sale li Kurdistan\u00ea b\u00ea navber berdewam dikin.<\/p>\n<p>Lewre cejna 19\u2019\u00ea gulan\u00ea j\u00ee di navde hem\u00fb cejn\u00ean ku d\u00eeroka komara Tirkiy\u00ea vedib\u00eajin di heman dem\u00ee de d\u00eeroka b\u00eabextiy\u00ea \u00fb d\u00eeroka qirkirina civaka kurd vedib\u00eajin. D\u00eeroka fa\u015f\u00eezma komar\u00ea ya sed sal\u00ee vedib\u00eajin. W\u00eaneya ku di salvegera sed sal\u00ee de li Sams\u00fbn\u00ea hatiye ki\u015fandin w\u00eaneya w\u00ea fa\u015f\u00eezm\u00ea ye.<\/p>\n<p>Mexd\u00fbr\u00ean fa\u015f\u00eezma sed sal\u00ee civaka Kurd \u00fb be\u015fa niv\u00ea civak\u00ea jin in. Lewre di w\u00eaneya fa\u015f\u00eezma sed sal\u00ee de cih\u00ea Kurd \u00fb jin\u00ea tune ye \u00fb hewceye tune be. Heke di w\u00ea w\u00eaney\u00ea de jin \u00fb kurd cih bigirtina w\u00ea ji bo wan r\u00fbre\u015fiyeke mezin \u00fb k\u00eamasiyeke d\u00eerok\u00ee b\u00fb ya.<\/p>\n<p>Serokomar j\u00ee di navde, di w\u00eaney\u00ea de 8 zilam\u00ean \u00e7ors \u00ean r\u00fb tir\u015f \u00fb r\u00fb sar hene. Di \u015fexs\u00ea wan kesan de ji mil\u00ea \u00e7ep, rast, n\u00eejadperest \u00fb oldar ji hem\u00fb rengan 8 partiy\u00ean tirk hene. Hinek ji wan partiyan nav\u00ea wan heye l\u00ea ew bixwe tune ne. Di qada Tirkiy\u00ea de ten\u00ea bi qas\u00ea deh hezaran deng\u00ean wan hene. L\u00ea ji ber ku di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de p\u00eadiviya serokomar bi w\u00ee w\u00eaney\u00ee heb\u00fb hatin vexwendin \u00fb di w\u00eaney\u00ea de cih\u00ea xwe girtin.<\/p>\n<p>HDP\u2019ya ku 6 milyon deng\u00ean w\u00ea hene \u00fb di mecl\u00ees\u00ea de partiya mezin a s\u00eayem\u00eene ji ber ku weke wan 8 partiyan n\u00eejadperestiya tirk napejir\u00eene \u00fb di xeta civakpar\u00eaz \u00fb azad\u00eepar\u00eaz de li gel maf\u00ean civak\u00ean din maf\u00ean civaka kurd j\u00ee dipar\u00eaze \u00fb civaka kurd tems\u00eel dike nay\u00ea vexwendin \u00fb di w\u00eaney\u00ea de cih nagre.<\/p>\n<p>B\u00ea guman ev ji bo HDP\u2019\u00ea serbilindahiyeke gelek mezin e. Careke din m\u00eesoger b\u00fb ku yekane partiya muxal\u00eef \u00fb azad\u00eepar\u00eaz HDP ye. Yekane partiya ku hi\u015fmendiya komar\u00ea ya qirker a sed sal\u00ee esas nagre HDP ye. Lewre cih\u00ea HDP\u2019\u00ea di w\u00ea w\u00eaney\u00ea de tune ye \u00fb hewceye tune be. Heb\u00fbna HDP\u2019\u00ea w\u00ea ten\u00ea k\u00ear\u00ee me\u015fr\u00fbkirina d\u00eeroka qirker a sed sal\u00ee bihata. Ba\u015f b\u00fbye ku HDP nehatiye vexwendin. Heke bihata vexwendin j\u00ee hewceb\u00fb ne\u00e7\u00fbya \u00fb di w\u00ea w\u00eaney\u00ea de cih negirta.<\/p>\n<p>W\u00ea w\u00eaney\u00ee n\u00ee\u015fan da ku her \u00e7iqas\u00ee nav\u00ea wan 8 partiyan \u00fb nav\u00ea wan 8 kesan ji hev\u00fbdu cuda bin j\u00ee di hi\u015fmendiya n\u00eejadperest de tu cudahiya wan ji hev\u00fbdu tune ye. Her \u00e7iqas\u00ee dembidem weke muxal\u00eef\u00ean hev\u00fbdu xwiya bikin \u00fb carcaran bi devk\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ean hev\u00fbdu bikin \u00fb hev\u00fbdu bihetik\u00eenin j\u00ee dikarin di bin hi\u015fmendiya \u00eet\u00eehat terak\u00ee ya n\u00eejadperest de mil bidin hev\u00fbdu \u00fb di heman w\u00eaney\u00ea de cih bigrin.<\/p>\n<p>Heke ji wan 8 kesan yek\u00ee re bi qas\u00ea ser\u00ea derziy\u00ea hi\u015fmendiya azad\u00ee par\u00eaz, maf par\u00eaz, edalet \u00fb hiq\u00fbq par\u00eaz heb\u00fbya w\u00ea bi gota di w\u00eaney\u00ea de tuneb\u00fbna kurdan suce \u00fb ez nabim \u015fir\u00eek\u00ea w\u00ea s\u00fbc\u00ee \u00fb di w\u00eaney\u00ea de cih negirim.<\/p>\n<p>CHP\u2019yiy\u00ean ku pi\u015ft\u00ee daxwiyaniya par\u00eazer\u00ean R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd ji bo hilbijartin\u00ean Stenbol\u00ea qala tifaqa Kurd \u00fb AKP\u2019\u00ea dikirin bila ji xwe re ba\u015f li w\u00ee w\u00eaney\u00ea bin\u00earin. D\u00ea bib\u00eenin weke her car\u00ee k\u00ee di bin mil\u00ea Erdogan de ye \u00fb bi AKP\u2019\u00ea re di nava tifaq\u00ea de ye.<\/p>\n<p>Ew w\u00eane ya hi\u015fmendiya yek perest bi taybet ji bo civaka kurd gelek ti\u015ftan vedib\u00eaje. Hewceye her her kurdek li w\u00ea w\u00eaney\u00ea bin\u00eare \u00fb hinek biponije.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mihemed \u015eAH\u00ceN 19\u2019\u00ea gulan\u00ea di salvegera destp\u00eaka p\u00eangava avakirina Komara Tirkiy\u00ea de li Sams\u00fbn\u00ea w\u00eaneyeke ku ji 8 zilam\u00ean \u00e7ors, r\u00fb tir\u015f \u00fb r\u00fb sar p\u00eak t\u00ea bi raya gi\u015ft\u00ee re hat parvekirin. Ew w\u00eane ya fa\u015f\u00eezma sed sal\u00ee b\u00fb. Pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea yekem\u00een \u00ea c\u00eehan\u00ea erdn\u00eegariya Osmaniyan gav bi gav ji h\u00eala dewlet\u00ean serketiy\u00ean \u015fer [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-19368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19368"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19375,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19368\/revisions\/19375"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}