{"id":18787,"date":"2019-05-06T08:00:01","date_gmt":"2019-05-06T08:00:01","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=18787"},"modified":"2019-05-06T08:00:01","modified_gmt":"2019-05-06T08:00:01","slug":"roja-sehidan-u-diware-li-efrin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=18787","title":{"rendered":"Roja \u015feh\u00eedan \u00fb d\u00eewar\u00ea li Efr\u00een"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Qasim ENG\u00ceN<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Dewleta tirk bi sultan\u00ea xwe y\u00ea n\u00fb li ser \u015fopa osmaniyan dime\u015fe. Osmaniy\u00ean ku qa\u015fo carek bi tesad\u00fbf\u00ee li Sur\u00ee bap\u00eerek wan mir\u00eeb\u00fb, ya xwe dihasibandin. Bi gotin\u00ean wan, li ku der\u00ea nal\u00ea hesp\u00ea wan l\u00ea ketibe \u00fb li ku der\u00ea mezinek\u00ee wan mir\u00ee be ya wan e. Ji ber w\u00ea j\u00ee dema ku b\u00fbn h\u00eaz ewil beriya xwe dan cih\u00ea bav\u00ea wan y\u00ea li Sur\u00ee mir\u00ee. Her wiha tam 400 sal li wan deran hukum kirin. Ruxm\u00ee ku bi zor\u00ea ew derana dagirkir\u00eeb\u00fbn ya xwe d\u00eetin \u00fb wiha j\u00ee n\u00eaz dib\u00fbn.<\/p>\n<p>Em bala xwe didin\u00ea \u00eero j\u00ee neviy\u00ean wan bi heman ferasat\u00ea Sur\u00ee \u00fb her wiha Kurdistan heta gi\u015ft\u00ee erdn\u00eegariya ereban li ser xwe dihas\u00eeb\u00eenin.<\/p>\n<p>Ger wiha nebe \u00e7ima her tim behsa 22 m\u00eelyon k\u00eelometre \u00e7arko\u015fa axa qa\u015fo bav \u00fb kal\u00ean xwe y\u00ean Osman\u00ee dikin?<\/p>\n<p>Ger wiha nebe \u00e7ima li ser axa Sur\u00ee him ala tirkan hildidin \u00fb him j\u00ee gav bi gav di wan erd\u00eengariyan de \u00e7anda tirkan \u00fb ziman\u00ea tirkan p\u00ea\u015f dixin?<\/p>\n<p>Ger wiha nebe \u00e7ima gav bi gav pergala xwe ya \u00eedar\u00ee derbas\u00ee axa Sur\u00ee dikin \u00fb wan deran wek koloniyek xwe r\u00eavedibin?<\/p>\n<p>Ger wiha nebe \u00e7ima \u00eero di nava axa Afr\u00een de d\u00eewaran l\u00ea dikin?<\/p>\n<p>B\u00eaguman pirs\u00ean ku em bikin z\u00eadene \u00fb pir gir\u00eeng in. L\u00ea mixabin ne rayedar\u00ean Sur\u00ee ne j\u00ee L\u00eega ereban neraz\u00eeb\u00fbna xwe naynin ziman.<\/p>\n<p>L\u00ea p\u00eaw\u00eeste ku herkes bizane, ji bo kes\u00ean xwedan hi\u015fmendiya Osmaniyan; ereb\u00ea ba\u015f ereb\u00ea mir\u00ee \u00fb darvekiriye.<\/p>\n<p>H\u00eana sal\u00ean 1912\u2019an, \u00a0di belgeyek tirkan de; \u201cEreban di bin gulebaran\u00ea de bih\u00ealin \u00fb hewil bidin ji wan xelas bibin; ji ber ku ku\u015ftina wan qenciya me ye\u201d dihate gotin.<\/p>\n<p>Bila were b\u00eera me ku di dema xwe de Osmaniyan ten\u00ea Ermen, Yewnan, Suryan-Keldan-A\u015f\u00fbr, \u00c7erkez \u00fb her wiha Kurd di qirkirinan re derbas nekirin e. Heman dem\u00ea Osman\u00ee gel\u00ea ereb \u00fb Rew\u015fenb\u00eer\u00ean wan j\u00ee di s\u00eadaran re derbas kirin e.<\/p>\n<p>Dema ku rew\u015fenb\u00eer \u00fb \u015fore\u015fger\u00ean ereb di wan salan de hewldan\u00ean azad\u00ee raber kir\u00eeb\u00fbn tirkan bi \u00ear\u00ee\u015f\u00ean pir dijwar bersiv dab\u00fbn. \u00a0Ji ber w\u00ea gelek \u015fore\u015fger \u00fb rew\u015fenb\u00eer girtib\u00fbn. Pa\u015f\u00ea j\u00ee ew birin s\u00eadar\u00ea. Ewil di 20\u2019\u00ea Tebaxa 1915\u2019an berve sibeh\u00ea wan li meydana mezin a Beyr\u00fbd\u00ea, El-B\u00fbrc\u00ea daliqandin. P\u00eare bi gi\u015ft\u00ee 21 kes, 17 Misilman \u00fb 4 j\u00ee Xir\u00eestiyan di 6\u2019\u00ea Gulana 1916\u2019an bi berbang\u00ea \u00eedamkirin. D\u00eesa 14 li El-B\u00fbrc\u00ea, 7\u2019\u00ean din j\u00ee li \u015eam\u00ea, meydana al-Marjen hatin \u00eenfazkirin.<\/p>\n<p>\u00c7ima? Ji ber ku Tirk\u00ean Osman\u00ee ereban wek xulam\u00ean xwe did\u00eetin.<\/p>\n<p>\u00c7ima \u00eero tirk li Cerabl\u00fbs, li Bab, li Efr\u00een \u00fb li Idlib ewqase \u00e7ete \u00fb le\u015fker\u00ean xwe bi c\u00eeh kirine \u00fb c\u00eeh dikin?<\/p>\n<p>Bersiv vekiriye; dewleta tirk ji ber ku Sur\u00ee mulk\u00ea bav\u00ea xwe dib\u00eenin.<\/p>\n<p>L\u00ea p\u00eaw\u00eeste ku were zan\u00een ger tirk\u00ean Osmaniyan ney\u00ean sekinandin y\u00ea ten\u00ea li wan deran nesekinin. Y\u00ea ber\u00ea xwe bidin Haleb \u00fb p\u00ea re j\u00ee li ku der\u00ea bisekine ne diyare. Em h\u00ee\u00e7 behsa M\u00fbs\u00fbl, Kerk\u00fbk nekin.<\/p>\n<p>Mijara wan mijara nal\u00ea hesp\u00ea bav\u00ean wan e.<\/p>\n<p>Bi v\u00ea zan\u00eestiy\u00ea p\u00eaw\u00eeste ku di rojek n\u00fb ya 6\u2019\u00ea gulan\u00ea de li hember dagirkeriya tirk a fa\u015f\u00eest de li hem\u00fb eniyan em bi hevre, ser\u00ee de ji gel\u00ea me y\u00ea ereb re bersiv bidin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qasim ENG\u00ceN Dewleta tirk bi sultan\u00ea xwe y\u00ea n\u00fb li ser \u015fopa osmaniyan dime\u015fe. Osmaniy\u00ean ku qa\u015fo carek bi tesad\u00fbf\u00ee li Sur\u00ee bap\u00eerek wan mir\u00eeb\u00fb, ya xwe dihasibandin. Bi gotin\u00ean wan, li ku der\u00ea nal\u00ea hesp\u00ea wan l\u00ea ketibe \u00fb li ku der\u00ea mezinek\u00ee wan mir\u00ee be ya wan e. Ji ber w\u00ea j\u00ee dema [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-18787","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18787"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18787\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18788,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18787\/revisions\/18788"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}