{"id":18187,"date":"2019-04-18T06:51:54","date_gmt":"2019-04-18T06:51:54","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=18187"},"modified":"2019-04-18T06:51:54","modified_gmt":"2019-04-18T06:51:54","slug":"enstituya-kurdi-ya-stenbole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=18187","title":{"rendered":"Enst\u00eetuya kurd\u00ee ya Stenbol\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Faruk SAKIK<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Di destp\u00eaka sal\u00ean 90\u00ee de, \u00ead\u00ee Kurd ne bi ten\u00ea di war\u00ea siyas\u00ee de, di her be\u015f\u00ean civak\u00ee de bi r\u00eaxistin dib\u00fbn \u00fb saziy\u00ean xwe avadikirin.<\/p>\n<p>Mijara her\u00ee gir\u00eeng ziman b\u00fb. Ziman\u00ea kurd\u00ee b\u00fb. Zimaneke ku bi salane hat\u00ee red kirin, hat\u00ee \u00eenkarkirin \u00fb di bin zext\u00ean as\u00eemlasyon\u00ea de roj bi roj ber bi tuneb\u00fbn \u00fb windab\u00fbn\u00ea\u00a0 ve di\u00e7\u00fb. Dib\u00fbya bihata parastin \u00fb p\u00ea\u015fveketin.<\/p>\n<p>Bi v\u00ea \u015fiyar\u00ea, N\u00c7M\u2019\u00ea dest bi xebateke n\u00fb kirib\u00fb. Ji bo avakirina Enst\u00eetuyeke Kurd, amadekar\u00ee heb\u00fbn. Bi gelek niv\u00eeskar, rew\u015fanb\u00eer \u00fb siyasedmedar\u00ean Kurd re hevd\u00eetin p\u00eak dihat.<\/p>\n<p><strong>EWROJ&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Di dawiya van xebatan de, di sala 1992\u2019an de, di 18\u00ea N\u00eesan\u00ea de komek rew\u015fenb\u00eer\u00ean Kurd \u00fb dost\u00ean kurdan, li Stenbol\u00ea li avahiya Enst\u00eetuy\u00ea b\u00fbn. Di nava wan kes\u00ean navdar y\u00ean wek\u00ee, M\u00fbsa Anter, Feq\u00ee Hus\u00eayin Sa\u011fni\u00e7, Ya\u015far Kaya, Abdurrahman Durre, \u00c7em\u015fid Bender, \u0130smet \u015eerif Wanli, Ord\u00eexan\u00ea Cel\u00eel, Cel\u00eel\u00ea Cel\u00eel, \u0130brah\u00eem Gurbuz \u00fb \u0130smail Be\u015fik\u00e7i heb\u00fbn.<\/p>\n<p>W\u00ea dem\u00ea serok\u00ea desteya avekar\u00ean Enst\u00eetuy\u00ea \u00cesma\u00eel Be\u015f\u00eek\u00e7\u00ee \u00fb serok\u00ea yekem\u00een j\u00ee M\u00fbsa Anter b\u00fb. Ap\u00ea M\u00fbsa di 20 \u00celona 1992\u2019an de, li Amed\u00ea hat qetil kirin \u00fb di dewsa w\u00ee de, van kesan hetan\u00ee roja ku Enst\u00eetu hate girtin, serokat\u00ee kirin; \u015eef\u00eek Beyaz, Hasan Kaya, Zana Farq\u00een\u00ee, Sam\u00ee Tan \u00fb Ozlem Kurt.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee Ap\u00ea M\u00fbsa hat qetilkirin, di Ens\u00eetuy\u00ea de hin kes\u00ean oldar ku di nav civak\u00ea de ji wan re digotin Mele an j\u00ee Seyda heb\u00fbn.\u00a0 Feq\u00ee Husey\u00een Sa\u011fn\u0131\u00e7 , Mele Celalett\u00een Y\u00f6yler, Mele Kerem Soylu, Mele \u00cesmet K\u0131l\u0131\u00e7arslan, \u015e\u00eax \u015eef\u00eek Kunta\u015f hin ji wan kesan b\u00fbn.<\/p>\n<p>Li Ens\u00eetu ya kurd\u00ee her dem hiq\u00fbqa xwe ya c\u00fbda heb\u00fb. Xwe wek saziyeke akadem\u00eek \u00a0organ\u00eezekirib\u00fb.\u00a0 Xebat\u00ean xwe li ser bingeha komisyon\u00ean ziman, w\u00eaje \u00fb d\u00eerok\u00ea bir\u00eavedibir. R\u00eaveber\u00ee j\u00ee her \u00e7iqas mecb\u00fbriyet tuneb\u00fb j\u00ee, bi hilbijartin dihatin destn\u00ee\u015fankirin \u00fb wez\u00eefedarkirin.<\/p>\n<p>Xebat\u00ean l\u00eakol\u00een\u00ea di v\u00ea komel\u00ea de hat me\u015fandin. D\u00eesa di bin s\u00eewana komeley\u00ea de, atolyey\u00ean ziman hatin avakrin \u00fb kes\u00ean ser\u00ee l\u00eabidana perwerdehiya ziman\u00ea Kurd\u00ee bi zazak\u00ee \u00fb kurmanc\u00ee did\u00eetin.<\/p>\n<p>Bil\u00ee kurs\u00ean ziman ders\u00ean taybet j\u00ee didan. Kes\u00ean ku bi xwestina perwerdeh\u00ee ziman\u00ea kurd\u00ee bibiya, ser\u00ee li Ens\u00eetutiya Kurd\u00ee a Stenbol\u00ea dida. Hin kes\u00ean li Tirkiy\u00ea navdarin kes\u00ean wek <strong>Hasan Cemal, Ceng\u00eez \u00c7andar, Ahmet Tulgar \u00fb ji zan\u00eengeha Bo\u011fazi\u00e7i Prof. Dr. \u015eemsa \u00d6zar<\/strong>\u00a0j\u00ee ser\u00ee li v\u00eader dan \u00fb ders\u00ean ziman\u00ea kurd\u00ee girtin. D\u00eesa kesek Amerik\u00ee bi nav\u00ea &#8220;Lora&#8221; j\u00ee ser\u00ee li v\u00eader\u00ea da \u00fb di 6 mehan de ziman\u00ea kurd\u00ee f\u00ear b\u00fb.<br \/>\n<strong>\u00a0\u00a0<\/strong><strong><br \/>\n<\/strong>Enst\u00eetuya Kurd\u00ee ya Stenbol\u00ea, ji bo mamoste \u00fb \u015fagirt\u00ean xwe kovareke bi nav\u00ea \u201cF\u00earname\u201d derxistin. Di v\u00ea kovar\u00ea de, digel berhem \u00fb niv\u00ees\u00ean \u015fagirt \u00fb mamosteyan, niv\u00ees\u00ean derbar\u00ea \u00e7and \u00fb hunera kurd\u00ee j\u00ee cih digirtin.<\/p>\n<p>Di xebat\u00ean Ens\u00eetuy\u00ea de, berhem\u00ean her\u00ee gir\u00eeng ferhenga Zana Farq\u00een\u00ee ya bi Kurd\u00ee \u00fb Tirk\u00ee b\u00fb. Di v\u00ea ferheng\u00eade132 hezar peyv heb\u00fbn. D\u00eesa pirt\u00fbka bi nav\u00ea H\u00ceNK\u00caR j\u00ee, ji bo f\u00earb\u00fbna gramera ziman hat we\u015fandin. Ji sala 94\u2018an de ji 3 mehan carek bi nav\u00ea ZEND kovarek l\u00eakol\u00een \u00fb zan\u00eest\u00ee derdiket. Di ser 60\u00ee de pirt\u00fbk\u00ean ku ji aliy\u00ea enst\u00eetuy\u00ea ve hatib\u00fbn amadekirin hatin we\u015fandin. D\u00eesa gelek ferheng, gramer \u00fb set\u00ean perwerdehiy\u00ea ji aliy\u00ea enst\u00eetuy\u00ea ve hatin belavkrin \u00fb ji aliy\u00ea Gel ve eleqeyek mezin d\u00eet. Bi dehan konferans pan\u00eal, sem\u00eener hatin organ\u00eezekirin \u00fb di qada navnetewey\u00ee de j\u00ee, ji gelek akt\u00eev\u00eeteyan re \u00a0al\u00eekar\u00ee kirin.<\/p>\n<p><strong>\u00ceROJ&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Bi damezirandina Enst\u00eetuy\u00ea er\u00ee\u015f\u00ean dewlet\u00ea j\u00ee destp\u00eakir. Li \u015e\u00ee\u015fl\u00ee roja vekirina Enst\u00eetuy\u00ea tabeleya hat daliqandin, di heman roj\u00ea de, ji aliy\u00ea Pol\u00eesan ve tabela hat xwar\u00ea.<\/p>\n<p>Bi v\u00ea yek\u00ea j\u00ee s\u00eenorkir\u00ee neman. Di derbar\u00ea gelek kesan de doz hatin vekirin \u00fb ji bo girtina Enst\u00eetuy\u00ea ser\u00ee li her c\u00fbre h\u00eeley\u00ee dan.<\/p>\n<p>Di sala 2016\u2019an, dema desthilatdariya AKP\u00ea, Li Kurdistan\u00ea \u00e7iqas destkeftin \u00fb saziy\u00ean kurdan heb\u00fbn er\u00ee\u015fdikirin ser. Her roj ji ajansan n\u00fb\u00e7ey\u00ean girtina saziyan dihatin belav kirin.<\/p>\n<p>Di 31\u2019\u00ea Kan\u00fbna 2016&#8217;an bi\u015fev saet di 1\u2019\u00ea de er\u00ee\u015f\u00ee saziya Enst\u00eetuya kurd ya Stenbol\u00ea\u00a0 kirin. Telefon \u00fb navn\u00ee\u015fan\u00ean hem\u00fb xebatkar\u00ean enstituy\u00ea li cem pol\u00eesan heb\u00fb, l\u00ea b\u00ea ku rayedar\u00ean enst\u00eetuy\u00ea agahdar bikin, Muxtar\u00ea tax\u00ea girtin \u00fb \u00e7\u00fbn avahiy\u00ea. Der\u00ee \u015fikandin \u00fb ketin hundir. Li hundir bi saetan l\u00eager\u00een kirin \u00fb di encam de dest dane ser gelek am\u00fbr \u00fb komp\u00eetor\u00ean enst\u00eetuy\u00ea. D\u00eesa hin prt\u00fbk\u00ean li gor wan qedexekir\u00eeb\u00fbn \u00a0komkirin \u00fb der\u00ee ji derve de mohr kirin \u00fb \u00e7\u00fbn. Sibeh\u00ea dema ku xebatkar\u00ean Enstutiy\u00ea hatin, rast\u00ee deriyek\u00ee mohr kir\u00ee hatin.<\/p>\n<h3>Li Stenbol\u00ea bi m\u00eelyonan Kurd dijiyan. Salane 1000 kes li v\u00eader\u00ea fer\u00ee ziman\u00ea Kurd\u00ee bib\u00fbn. Bi girtina v\u00ea enstutiy\u00ea 300 kes\u00ean ku tevl\u00ee atolyey\u00ean ziman dib\u00fbn mexd\u00fbr b\u00fbn.<\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Faruk SAKIK Di destp\u00eaka sal\u00ean 90\u00ee de, \u00ead\u00ee Kurd ne bi ten\u00ea di war\u00ea siyas\u00ee de, di her be\u015f\u00ean civak\u00ee de bi r\u00eaxistin dib\u00fbn \u00fb saziy\u00ean xwe avadikirin. Mijara her\u00ee gir\u00eeng ziman b\u00fb. Ziman\u00ea kurd\u00ee b\u00fb. Zimaneke ku bi salane hat\u00ee red kirin, hat\u00ee \u00eenkarkirin \u00fb di bin zext\u00ean as\u00eemlasyon\u00ea de roj bi roj ber [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16580,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-18187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18187"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18188,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18187\/revisions\/18188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}