{"id":18071,"date":"2019-04-13T04:00:29","date_gmt":"2019-04-13T04:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=18071"},"modified":"2019-04-12T13:30:06","modified_gmt":"2019-04-12T13:30:06","slug":"huner-u-estetik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=18071","title":{"rendered":"Huner \u00fb estet\u00eek"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Seyid XAN<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Huner ji rabirduya d\u00eeroka \u00eensan ve heye,\u00fb di xweza y\u00ea de di nav jiyan\u00ea de wek \u00e7alakiyek bi r\u00eagez r\u00fb daye.ji ber v\u00ea t\u00ea gotin ku huner m\u00eena d\u00eeroka \u00eensan kevnare.\u00fb di hem\u00fb serdem\u00ean mirovatiy\u00ea de wek rastiy\u00ea heb\u00fb ye.Mirovat\u00ee ev rastiya bi r\u00ea \u00fb r\u00eabaz\u00ean d\u00eetin\u00ee \u00fb afirandin a berheman p\u00eak aniye.Ji bo p\u00eakan\u00eena v\u00ea rastiy\u00ea j\u00ee bi r\u00eaya raman\u00ea \u00fb hestan deng,reng,ritim \u00fb gelek (s\u00eemgeyan) n\u00ee\u015fandekan li ber \u00e7av girtine.<\/p>\n<p>Ji y\u00ea huner\u00ea diafir\u00eenin \u00fb berhem\u00ean huner\u00ee \u00eecra dikin re hunermend t\u00ea gotin.Taybetmendiy\u00ean ku hunermend\u00a0 ji mirov\u00ean asay\u00ee cuda vediqet\u00eene;kesayetiya w\u00ee,h\u00eaza w\u00ee ya afir\u00eener,h\u00eaza w\u00ee ya xeyal\u00ea,hestiyar\u00ee b\u00fbna w\u00ee,t\u00eagihi\u015ft\u00ee b\u00fby\u00een, zaneb\u00fby\u00een \u00fb taybetmendiy\u00ean wek sebir \u00fb aram\u00eedarin.<\/p>\n<p>Tolstoy dib\u00eaje; her eser ango berhem\u00ean ku bi r\u00eaya raman, xeyal \u00fb hest bi serket\u00ee hatibe afirandin,j\u00eare huner t\u00ea gotin.<\/p>\n<p>Helbet \u00e7ar\u00e7ove ya huner\u00ea bi stranek an j\u00ee deng ten\u00ea ve teng n\u00eene.Tabloyek,w\u00eane \u00fb n\u00eegarek,peykerek, helbestek,stranek \u00fb romanek her yek ji van eser\u00ea huner\u00ea ne.<\/p>\n<p>Div\u00ea ney\u00ea jib\u00eerkirin,berhema ku bibe eserek huner\u00ea,p\u00eawiste taybet be,resen\u00ee be,xwediy\u00ea p\u00eevan \u00fb nirx\u00ean estet\u00eek\u00ee be, peyamdar be.(ji bo ragihandin a raman\u00ea \u00fb hest)p\u00eawiste xwediy\u00ea p\u00eevan \u00fb hilgir\u00ea nirx\u00ean gerdun\u00ee be.<\/p>\n<p>F\u00eelozof A.G. Baumgarten(di sal\u00ean 1714-1762 an de jiya ye)dib\u00eaje estet\u00eek diyardeka serbixwe ye.li gor\u00ee Baumgarten estet\u00eek fikra zanyar\u00ee ya xwe\u015fikb\u00fbn\u00ea y\u00ea.Loma t\u00ea gotin xwe\u015fikb\u00fby\u00een bingeha estet\u00eek\u00ea ye. Ji hem\u00fb (nesne y\u00ean)heyok\u00ean ku di zihn\u00ea mirovan de daxwaz \u00fb hest\u00ean estet\u00eek\u00ee peyda dike,\u00e7i di xwezay\u00ea de be an j\u00ee di berhemek huner\u00ee de be j\u00eare xwe\u015fikb\u00fby\u00een t\u00ea gotin.<\/p>\n<p>Xwe\u015fikb\u00fby\u00een j\u00ee ji destp\u00eaka civakb\u00fby\u00een\u00ea ta bi gur \u00fb ge\u015fb\u00fby\u00eena xweza y\u00ea,diyardek(olgu)a rew\u015fa guhertin\u00ean sosyoloj\u00eek \u00fb pis\u00eekoloj\u00eek t\u00ea.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mirovayet\u00ee di jiyan \u00fb rab\u00fbrduya xwe de \u00e7i ti\u015fta p\u00earg\u00ee w\u00ea hatiye \u00fb jiya ye,d\u00eetiye,b\u00eenkiriye tamkiriye wek ti\u015ft\u00ean xwe\u015fik \u00fb mekroh p\u00eanase kiriye.\u00fb di encama famkirin \u00fb t\u00eagihi\u015ft\u00een\u00ea de ev her du t\u00eag\u00een,xwe\u015fik \u00fb mekroh ji hevd\u00fb cudakirine \u00fb ti\u015fta mekroh ji heq\u00eeqeta xwe\u015fikb\u00fby\u00een\u00ea \u00fb rastiya huner\u00ea bidur xistine.<\/p>\n<p>R\u00eaber APO dib\u00eaje, eger nirxek di \u00e7ar\u00e7oveya r\u00eagez\u00ea de rola mekroh\u00ee ango xerabiy\u00ea nel\u00eeze,xwe\u015fike.<\/p>\n<p>Ya xwe\u015fik dibe j\u00ee hunere.Mirovat\u00ee li ser va rastiya her day\u00eem ji bo xwe l\u00eagera xwe\u015fikb\u00fby\u00een\u00ea kiriye armanc.<\/p>\n<p>Di d\u00eeroka civak\u00ee de her p\u00eawistiy\u00ean jiyan\u00ea,civak\u00ea \u00fb xwezay\u00ea her\u00ee z\u00eade bi r\u00eaka huner\u00ea hatiye ser ziman.N\u00ee\u015faneya jiyana civak\u00ea,nasname \u00fb helwesta civak\u00ea ya li hember\u00ee xwezay\u00ea \u00fb xwe\u015fikb\u00fbn\u00ea di \u00e7i rew\u015f\u00ea de ye p\u00eanase dike.D\u00eese di jiyana civak\u00ee de diyardeya ku hest \u00fb raman\u00ea bi mirov dide diyarkirin \u00fb dibe h\u00eaza f\u00earkirin\u00ea huner e.T\u00ea gotin ten\u00ea ne di jiyana mirov de,di jiyana hem\u00fb zindiy\u00ean gerd\u00fbn\u00ee de bandora huner\u00ea bi awayek\u00ee balk\u00ea\u015f derdikeve hol\u00ea.<\/p>\n<p>Estet\u00eek j\u00ee bi aliy\u00ea xwe\u015fikb\u00fbn\u00ea y\u00ea \u015f\u00eanber ve gir\u00eaday\u00ee ye.Loma huner,xwe\u015fikb\u00fbn \u00fb estet\u00eek di cewher de hers\u00ea bihev ve gir\u00eaday\u00ee ne \u00fb ji hev nay\u00ean qut kirin.<\/p>\n<p>Huner bi rastiya xwe ve \u00e7awa ku di d\u00eerok\u00ea de bandor li ser zanist\u00ean xwezay\u00ee \u00fb civak\u00ee kiriye,di roja me de j\u00ee v\u00ea bandor\u00ea bi heman away\u00ee li ser hem\u00fb \u00e7alakiy\u00ean mirov dike.<\/p>\n<p>Ba\u015fe eger huner \u00e7alakiya hunermend ya her\u00ee bi h\u00eaz \u00fb bi bandore,\u00eero li hember\u00ea guhertin \u00fb veguher\u00een\u00ean civak\u00ee \u00e7ima bi w\u00ea hi\u015fmend\u00ee ya t\u00ea binavkirin nabe bersiv, lawaz \u00fb qels dim\u00eene?<\/p>\n<p>\u00cero hunermend bi k\u00eejan faraset\u00ea n\u00eaz\u00eekatiy\u00ea li estet\u00eek\u00ea dike.\u00e7iqas\u00ee huner\u00ea \u00fb berhem\u00ean huner\u00ee di hun\u00ea \u00fb\u00a0 \u015f\u00eanber dike?<\/p>\n<p>Hunermend li ser \u00e7i esasan hilber\u00eena xwe dike \u00fb \u00e7iqas\u00ee bi afirandina berhem\u00ean huner\u00ee nirx\u00ean civak\u00ea xwe\u015fik dikin?<\/p>\n<p>Ji va di s\u00ea pirsan j\u00ee diyar dibe,\u00eero ji doh pirtir p\u00eadiviya civaka kurd bi hunereke dewlemend ya hatiye estetizekirin \u00fb xwe\u015fik heye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Seyid XAN Huner ji rabirduya d\u00eeroka \u00eensan ve heye,\u00fb di xweza y\u00ea de di nav jiyan\u00ea de wek \u00e7alakiyek bi r\u00eagez r\u00fb daye.ji ber v\u00ea t\u00ea gotin ku huner m\u00eena d\u00eeroka \u00eensan kevnare.\u00fb di hem\u00fb serdem\u00ean mirovatiy\u00ea de wek rastiy\u00ea heb\u00fb ye.Mirovat\u00ee ev rastiya bi r\u00ea \u00fb r\u00eabaz\u00ean d\u00eetin\u00ee \u00fb afirandin a berheman p\u00eak aniye.Ji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15632,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-18071","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18071"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18072,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18071\/revisions\/18072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}