{"id":17843,"date":"2019-04-08T04:00:37","date_gmt":"2019-04-08T04:00:37","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=17843"},"modified":"2019-04-07T11:31:40","modified_gmt":"2019-04-07T11:31:40","slug":"giringiya-navneteweyikirana-tekosina-azadiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=17843","title":{"rendered":"Gir\u00eengiya navneteweyikirana t\u00eako\u015f\u00eena azadiy\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Derw\u00ea\u015f M. Ferho<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Her kes hemfikir e ku t\u00eako\u015f\u00eena ji bo azadiy\u00ea bi al\u00eekariya raya gi\u015ft\u00ee ya navnetewey\u00ee z\u00fbtir dighe amanca xwe. M\u00eenak\u00ean v\u00ea mijar\u00ea li c\u00eehan\u00ea gelek in. Ji wan \u00e7end \u00fb m\u00eenak \u00fb rew\u015fa li Kurdistan di \u00e7i ast\u00ea de ye?<\/p>\n<p>Li Fransa h\u00eaz\u00ean fa\u015f\u00eest dixwazin darbeyek\u00ea p\u00eak b\u00eenin (1924). Xelk bi p\u00ea\u015fengiya demokrat \u00fb rew\u015fenb\u00eeran r\u00ea li ber wan digrin. H\u00eaz\u00ean navnetewey\u00ee, demokrat, \u00e7ep, komunist \u00fb sosyal\u00eest pi\u015ftgiriya berxwedan gel dikin. Li vira j\u00ee rew\u015fenb\u00eeran behsa rola xwe ya \u201crew\u015fenb\u00eer b\u00ea al\u00ee ne\u201d nekir. Ew raste r\u00ea ketin nava h\u00eaza demokrat\u00eek \u00fb b\u00fbn be\u015fek ji eniy\u00ea.<\/p>\n<p>Di sala 1936 de li Spanya di bin serokatiya Franco de dest bi darbeya le\u015fker\u00ee dibe. Hik\u00fbmet\u00ean Alman \u00fb \u00cetalya pi\u015ftgiriy\u00ea dikin. Rayedar\u00ean Britanya, Amer\u00eeka \u00fb Fransa b\u00ea teref dim\u00eenin. Deng\u00ea xwe nakin. L\u00ea li temamiya Ewropa \u00fb gelek welat\u00ean din kes \u00fb h\u00eaz\u00ean al\u00eegir\u00ea demokrasiy\u00ea teref\u00ea h\u00eaz\u00ean democrat li Spanya digrin. Ne gotin rew\u015fenb\u00eer \u00fb akademisyen di siyaset\u00ea de b\u00eateref in. Rew\u015fenb\u00eer, akademisyen, siyasetmedar\u00ean democrat, \u00e7ep, sosyal\u00eest, komun\u00eest, \u2026 xwendekar, bi yek deng\u00ee \u00fb biryar dij\u00ee h\u00eaza fa\u015f\u00eest li Spanya eniy\u00ea p\u00eak t\u00eenin. Di demeke kurt de ji 40 hezar \u015fervan\u00ean internasyonal\u00eest z\u00eadetir hatin Spanya \u00fb diji fa\u015f\u00eezm\u00ea ketin nava eniya \u015fer. Bi taybet\u00ee di 1939 de \u015ferr pirr gurr b\u00fb. \u00a0Ji wan be\u015fek\u00ee mezin \u015feh\u00eed ket. \u00c7avkaniy\u00ean cuda, \u015fervan\u00ean ji c\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee bi hevra\u00a0 behsa 500 hezar \u015feh\u00eed dikin. Heta niha j\u00ee kes nizane gora gelekan ji wan li ku ye. Rej\u00eema fa\u015f\u00eest ya Franco heta 1975 dom kir.<\/p>\n<p>Di \u015ferr\u00ea c\u00eehan\u00ea 1 de (1914-1918) \u00fb \u015ferr\u00ea c\u00eehan\u00ea 2 de ne bes dewlet\u00ean cuda ketin nava \u015ferr \u00fb li dij\u00ee fa\u015f\u00eezma Alman, Spanya \u00fb \u00cetalya t\u00eako\u015f\u00een kirin. H\u00eaz\u00ean dilxwaz j\u00ee roleke gelek\u00ee mezin, ji h\u00eaz\u00ean dewlet\u00ee cuda ked\u00ean mezin dan. \u015eeh\u00eed dan. Kom\u00ean berxwedan\u00ea avakirien \u00fb li ciy\u00ean cuda b\u00fbne sedem\u00ean serketin\u00ea. Li Ewropa, li Balkanan, Lat\u00een Amer\u00eeka, Rojhilata Nav\u00een, gelek m\u00eenak\u00ean weha hene \u00fb bi sedan berhem li ser v\u00ea y\u00eak\u00ea hatine niv\u00ees\u00een, we\u015fandin.<\/p>\n<p>Di t\u00eako\u015f\u00eena Kurdistaniyan de li dij\u00ee fa\u015f\u00eezma dewlet\u00ean dagirker ev rast\u00ee di nav Tevgera Aazadiy\u00ea ya Kurdistan de t\u00ea d\u00eetin. M\u00eenaka her\u00ee dar\u00ee\u00e7av \u00fb serbilind ya li Rojavay\u00ea Kurdistan e. Di destp\u00eak\u00ea de bi saya h\u00eaz\u00ean YPG\/YPJ (Yek\u00eeney\u00ean Parastina Gel\/Yek\u00eeney\u00ean Parastina Jin) \u00fb v\u00ea dawiy\u00ea j\u00ee QSD (H\u00eaz\u00ean S\u00fbriya Demokratik).<\/p>\n<p>QSD ji h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ea, ji nava hem\u00fb gel \u00fb ol\u00ean cuda p\u00eak hatiye. Gelek kes \u00fb h\u00eaz\u00ean navnetey\u00ee j\u00ee di nava QSD de c\u00ee girtine. Bi hevra li dij\u00ee fa\u015f\u00eezma dewlet\u00ean her\u00eam\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea dikin. Ev t\u00eako\u015fin tev bedel\u00ean mezin, \u015feh\u00eed \u00fb malweranb\u00fbn\u00ea, hev\u00eey\u00ean gelek\u00ee mezin dide.\u00a0 Ti\u015ft\u00ea dar\u00ee\u00e7av, ne bes \u015fervan dikevin nava eniy\u00ea \u00fb v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea bi r\u00ea ve dibin. Gel\u00ea her\u00eam\u00ea j\u00ee bi derfet\u00ean xwe, bi \u00e7alakiy\u00ean cuda li v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea xwed\u00ee der t\u00ean. Ev j\u00ee t\u00ea w\u00ea watey\u00ea ku h\u00eav\u00eey\u00ean serketin\u00ea mezintir dibe.<\/p>\n<p>Yek ji m\u00eenak\u00ean balk\u00ea\u015f banga R\u00fbspiy\u00ean Civaka Efr\u00een-\u015eehba, \u015e\u00eax\u00ean Ereb, Serok\u00ean E\u015f\u00eer\u00ean her\u00eam\u00ea, berpirsiyar\u00ean gel \u00fb ol\u00ean cuda dij\u00ee fa\u015fizm \u00fb dagirkeriya dewleta Turk li her\u00eam\u00ea ye. Ew bi yek deng\u00ee dixwazin S\u00fbriyeke demokrat\u00eek ava bikin.<\/p>\n<p>Teko\u015fineke serket\u00ee li wel\u00eat dibe. Ew t\u00eako\u015f\u00een berfereh e. Hem\u00fb h\u00eaz xwe di nav de dib\u00eenin. Pirs erk \u00fb wez\u00eefa me li dervay\u00ea welat \u00e7i ye? Her derfet \u00fb dem bikar b\u00eenin ku em j\u00ee bibin al\u00eekar\u00ea serketina v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea yan b\u00eajin em rew\u015fenb\u00eer b\u00ea al\u00ee ne \u00fb nabin teref? Kes\u00ean b\u00eajin em b\u00ea al\u00ee ne bila herin f\u00eelozof\u00ea navdar Sartre bixw\u00eenin ka \u00e7awa ew dij\u00ee fa\u015f\u00eezm \u00fb dagirkeriy\u00ea dikeve nava eniya azad\u00eexwaz.<\/p>\n<p>L\u00ea xwed\u00eederketin \u00fb navnetewey\u00eekirina t\u00eako\u015f\u00eena QSD ji bo jiyaneke azad li her\u00eam\u00ea erk\u00ea me ye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Derw\u00ea\u015f M. Ferho Her kes hemfikir e ku t\u00eako\u015f\u00eena ji bo azadiy\u00ea bi al\u00eekariya raya gi\u015ft\u00ee ya navnetewey\u00ee z\u00fbtir dighe amanca xwe. M\u00eenak\u00ean v\u00ea mijar\u00ea li c\u00eehan\u00ea gelek in. Ji wan \u00e7end \u00fb m\u00eenak \u00fb rew\u015fa li Kurdistan di \u00e7i ast\u00ea de ye? Li Fransa h\u00eaz\u00ean fa\u015f\u00eest dixwazin darbeyek\u00ea p\u00eak b\u00eenin (1924). Xelk bi p\u00ea\u015fengiya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16520,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-17843","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17844,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17843\/revisions\/17844"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}