Hêvî Keleş/ Qamişlo
Festîvala Çanda Kurd a Navneteweyî zedetirî 30 salî ye ku xizmeta çand û hunera Kurdî dike. Îsal jî bi dirûşmeya“Bi Rêbertiyê Azad re, Civaka Demokratîk Ava Bikin” 34’emîn Festîvala Çanda Kurd a Navneteweyî di 5’ê Îlona 2026’an de li bajarê Dortmund ê Elmanyayê tê lidarxistin
Zêdetirî 30 salî ye ku Festîvala Çandî ya Kurd a Navneteweyî li Almanya bûye yek ji civînên herî berbiçav ên Kurdan li Ewropayê, bûyerek salane ye ku bi hezaran beşdaran tîne cem hev da ku muzîk, huner, reqs, mîrat û zimanê Kurdî pîroz bikin, her wiha li ser mijarên siyasî û civakî yên bi nasnameya Kurdî ve girêdayî nîqaş bikin.
Dîroka festîvalê vedigere 1992’an û ji hingê ve di navbera çend bajarên Almanya de geriyaye, beşdaran ji seranserê Almanya û welatên din ên Ewropî dikişîne. Bi derbasbûna salan, festîval ji bûyerek hunerî ya sade veguheriye platformek berfireh ji bo derbirîna çandî, civakî û siyasî. Festîval di serdema zêdebûna nifûsa Kurd li Almanya de derket holê, ku hem ji ber koçberiya aborî û hem jî ji ber şert û mercên siyasî û nakokiyên ku li herêmên Kurdan, bi taybetî li Tirkiyeyê, bandor dikirin. Bi demê re, festîval veguherî fersendek ji bo Kurdên ji seranserê Kurdistanê ku ligel heval û piştgirên ji neteweyên cûda bicivin.
Festîvalek ku Çand û Siyasetê dike yek
Her çend çand mijara sereke ya festîvalê be jî, di gelek weşanên wê de siyaset mijarek girîng bûye. Ji bilî konser, reqsên gelêrî û pêşangehan, di çalakiyan de axaftin û sloganên têkildarî pirsgirêka Kurd û mafên Kurdan hatine pêşkêş kirin. Mijarên wekî aştiya li Tirkiyeyê û doza Abdullah Ocalan jî hatine nîqaş kirin. Ev hevgirêdana çand û siyasetê bala rayedarên Alman û medyayê kişandiye, nemaze ji ber xuyabûna sembol û sloganên têkildarî Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK’ê), ku li Almanya wekî rêxistinek terorîst dihat destnîşankirin. Festîval mafê civaka Kurd temsîl dike ku çanda xwe biparêze û fikarên xwe diyar bike, di heman demê de rayedarên Alman hin aliyên siyasî yên bûyerê ji perspektîfek ewlehiyê ve dibînin.
Di sala 2025”an de, bajarê Dortmundê mazûvaniya 33’yemîn festîvalê li Remydamm/Victor-Toyka-Strabe kir. Di çalakiyê de konser, performansên gelêrî yên Kurdî, firoşgehên xwarinê, hunerên destan, pirtûk û materyalên çandî, û her weha çalakiyên taybetî ji bo zarokan hebûn. Rayedarên eyaleta North Rhine-Westphalia hejmara beşdaran bi qasî 14,000 texmîn kirin. Festîvala 2025an pabendbûna berdewam a organîzatoran ji bo veguhestina çanda Kurdî ji nifşên nû re bi beşdarkirina zarok û ciwanan di çalakiyên hunerî û mîratî de nîşan da.
Çapa 34’emîn di sala 2026”an de, Dortmund amadekariyan dike ku di 5’ê Îlona 2026”an de mazûvaniya çapa 34’emîn a festîvalê bike. Heta roja vê raporê, 30ê Tebaxa 2026an, çalakî hîn dest pê nekiriye. Festîvala îsal bi dirûşmeya “Bi Rêbertiyê Azad re, Civaka Demokratîk Ava Bikin” hildigire û tê payîn ku bernameyeke muzîk û hunerî ya berfireh di nav xwe de bigire. Di nav hunermend û komên ku hatine ragihandin ku dê beşdar bibin de Chopy, Mikail Aslan, Cemîl Qoçgirî, Koma Zerdeştê Kal, Sîpan Xelat, û Awaza Botan hene, digel performansên reqsa kevneşopî ya Kurdî, Govend. Bername her wiha çalakiyên zarokan û standên ji bo pirtûk, xwarin û hunerên destan jî dihewîne, ku pabendbûna berdewam a festîvalê ji bo hevgirtina îfadeya hunerî bi parastina mîratê re nîşan dide.
Çand wekî bîr û nasname
Rêxistinvan û piştgirên festîvalê bawer dikin ku girîngiya wê ne tenê di konseran de ye, lê di heman demê de di şiyana wê ya anîna nifşên cûda yên Kurdan li yek cîhekî de ye. Ji bo nifşê ku li Kurdistanê jiyaye, festîval derfetek temsîl dike ku bi beşek ji dîroka xwe ve ji nû ve were girêdan, di heman demê de ji bo nifşên ciwan ên ku li Ewropayê ji dayik bûne, ew rêyek pêşkêşî dike ku li ser ziman, çand û hunera Kurdî fêr bibin. Lêbelê, aliyê siyasî yek ji mijarên herî nakok ên li dora festîvalê dimîne, nemaze di ronahiya qanûnên Almanî yên di derbarê rêxistinên qedexekirî û sembolên wan ên têkildar de.
Piştî zêdetirî 30 salî , Festîvala Çandî ya Navneteweyî ya Kurd li Almanya bûye beşek girîng a peyzaja çandî ji bo civaka Kurd li Ewropayê. Ew muzîk, reqs, huner û mîratê bi mijarên nasname, maf û bîranînê re dike yek, û ji bo bi hezaran beşdaran cîhek peyda dike ku çanda xwe pîroz bikin û bi hev re têkilî daynin. Di 5’ê Îlona 2026”an de, Dortmund dê careke din mazûvaniya 34’emîn festîvalê bike, ku ev festîval berdewamiya festîvalekê ye ku zêdetirî sê dehsal berê dest pê kiriye û hîn jî hewl dide ku di navbera pîrozbahiya çanda Kurdî û platformek ji bo derbirîna pirsgirêkên ku endamên civaka Kurd li Ewropayê eleqedar dikin de hevsengiyê çêbike.
